《愛的藝術》第三卷701-812行

Procris ut accepit nomen, quasi paelicis, Aurae,
excidit, et subito muta dolore fuit;
palluit, ut serae lectis de vite racemis
pallescunt frondes, quas nova laesit hiemps,
705 quaeque suos curvant matura cydonia ramos,
cornaque adhuc nostris non satis apta cibis.
Ut rediit animus, tenues a pectore vestes
rumpit, et indignas sauciat ungue genas;
nec mora, per medias passis furibunda capillis
710 evolat, ut thyrso concita Baccha, vias.
Ut prope perventum, comites in valle relinquit,
ipsa nemus tacito clam pede fortis init.
Quid tibi mentis erat, cum sic male sana lateres,
Procri? Quis adtoniti pectoris ardor erat?
715 Iam iam venturam, quaecumque erat Aura, putabas
scilicet, atque oculis probra videnda tuis.
Nunc venisse piget (neque enim deprendere velles),
nunc iuvat: incertus pectora versat amor.
Credere quae iubeant, locus est et nomen et index,
720 et quia mens semper quod timet, esse putat.
Vidit ut oppressa vestigia corporis herba,
pulsantur trepidi corde micante sinus.
Iamque dies medius tenues contraxerat umbras,
inque pari spatio vesper et ortus erant:
725 ecce, redit Cephalus silvis, Cyllenia proles,
oraque fontana fervida pulsat aqua.
Anxia, Procri, lates: solitas iacet ille per herbas,
et ‘Zephyri molles auraque’ dixit ‘ades!’
Ut patuit miserae iucundus nominis error,
730 et mens et rediit verus in ora color.
Surgit, et oppositas agitato corpore frondes
movit, in amplexus uxor itura viri:
ille feram movisse ratus, iuvenaliter artus
corripit, in dextra tela fuere manu.
735 Quid facis, infelix? Non est fera, supprime tela!
Me miserum! Iaculo fixa puella tuo est.
‘Ei mihi!’ conclamat ‘fixisti pectus amicum.
Hic locus a Cephalo vulnera semper habet.
Ante diem morior, sed nulla paelice laesa:
740 hoc faciet positae te mihi, terra, levem.
Nomine suspectas iam spiritus exit in auras:
labor, eo, cara lumina conde manu!’[1]
Ille sinu dominae morientia corpora maesto
sustinet, et lacrimis vulnera saeva lavat:
745 exit, et incauto paulatim pectore lapsus
excipitur miseri spiritus ore viri.
Sed repetamus opus: mihi nudis rebus eundum est,
ut tangat portus fessa carina suos.
Sollicite expectas, dum te in convivia ducam,
750 et quaeris monitus hac quoque parte meos.
Sera veni, positaque decens incede lucerna:
grata mora venies; maxima lena mora est.
Etsi turpis eris, formosa videbere potis,
et latebras vitiis nox dabit ipsa tuis.
755 Carpe cibos digitis: est quiddam gestus edendi:
ora nec immunda tota perungue manu.
Neve domi praesume dapes, sed desine citra
quam capis; es paulo quam potes esse minus;
Priamides Helenen avide si spectet edentem,
760 Oderit, et dicat ‘Stulta rapina mea est.’
Aptius est, deceatque magis potare puellas:
cum Veneris puero non male, Bacche, facis.
Hoc quoque, qua patiens caput est, animusque pedesque
constant: nec, quae sunt singula, bina vide.
765 Turpe iacens mulier multo madefacta Lyaeo:
digna est concubitus quoslibet illa pati.
Nec somnis posita tutum succumbere mensa:
per somnos fieri multa pudenda solent.
Ulteriora pudet docuisse: sed alma Dione
770 ‘Praecipue nostrum est, quod pudet’ inquit ‘opus.’
Nota sibi sit quaeque: modos a corpore certos
sumite: non omnes una figura decet.
Quae facie praesignis erit, resupina iaceto;
spectentur tergo, quis sua terga placent.
775 Milanion umeris Atalantes crura ferebat:
si bona sunt, hoc sunt aspicienda modo.[2]
Parva vehatur equo: quod erat longissima, numquam
Thebais Hectoreo nupta resedit equo.
Strata premat genibus, paulum cervice reflexa,
780 femina per longum conspicienda latus.
Cui femur est iuvenale, carent quoque pectora menda,
stet vir, in obliquo fusa sit ipsa toro.
Nec tibi turpe puta crinem, ut Phylleia mater,
solvere, et effusis colla reflecte comis.
785 Tu quoque, cui rugis uterum Lucina notavit,
ut celer aversis utere Parthus equis.
Mille modi Veneris; simplex minimique laboris,[3]
cum iacet in dextrum semisupina latus.
Sed neque Phoebei tripodes nec corniger Ammon
790 vera magis vobis, quam mea Musa, canet.
Siqua fides arti, quam longo fecimus usu;
credite: praestabunt carmina nostra fidem.
Sentiat ex imis Venerem resoluta medullis
femina, et ex aequo res iuvet illa duos.
795 Nec blandae voces iucundaque murmura cessent,
nec taceant mediis improba verba iocis.
Tu quoque, cui Veneris sensum natura negavit,
dulcia mendaci gaudia finge sono
(infelix, cui torpet hebes locus ille, puella,
800 quo pariter debent femina virque frui).
Tantum, cum finges, ne sis manifesta, caveto:
effice per motum luminaque ipsa fidem.
Quam iuvet, et voces et anhelitus arguat oris.
A pudet! arcanas pars habet ista notas.
805 Gaudia post Veneris quae poscet munus amantem,
illa suas nolet pondus habere preces.
Nec lucem in thalamos totis admitte fenestris;
aptius in vestro corpore multa latent.
Lusus habet finem: cygnis descendere tempus,
810 duxerunt collo qui iuga nostra suo.
Ut quondam iuvenes, ita nunc, mea turba, puellae
inscribant spoliis ‘Naso magister erat.’

[1] eo=io
[2] aspicienda=accipienda
[3] modi=ioci

普羅克里絲以為“風”是某位情敵之名,
頓然癱倒,因突然的痛苦而失聲,
臉色慘白,猶如葡萄已經從藤上摘完,
深秋的枯葉凋殘於新至的冬天,
705 也像成熟的榲桲(當它們壓彎了樹枝),
或者還不宜食用的山茱萸果子。
等清醒過來,她撕碎了胸前單薄的衣裳,
用指甲抓破自己無辜的臉龐,
披散着頭髮,發瘋一般衝出去,穿過
710 街道,彷彿狂女被藤杖蠱惑。[1]
快到的時候,她讓同伴們留在山谷里,
自己則勇敢地潛入叢林的幽寂。
如此迷狂地藏身,普羅克里絲,你究竟
如何想?驚愕的胸中有怎樣的衝動?
715 顯然你以為,無論“風”是誰,她即將出現,
你也將親眼目睹他們倆的罪愆。
你時而後悔來(因為你實在不願捉姦),
時而高興——心裡的愛在爭戰。
地點、名字和告密者迫使你不得不信,
720 還因為害怕的事,人總是以為真。
當她看見他躺過的草地留下的印痕,
心臟的劇烈跳動讓胸膛都在震。
此刻已經是正午,影子縮成一小團,
太陽到東西方的距離恰好對半。
725 瞧!墨丘利之子刻帕羅斯從林中回返,[2]
用清泉浸沒熱汗淋漓的臉。
普羅克里絲,你忐忑地躲着,他如平日
卧倒,說道,“柔風,快來我這裡!”
傷心的女人驚喜地意識到這是場誤會,
730 立刻恢復了精神和容顏的光輝。
站起身,她準備衝進丈夫的懷抱,急切地
移動身體,搖晃了擋路的枝葉——
他以為有野獸出沒,趕緊一躍而起,
右手猛地抓住致命的武器。
735 不幸的人,你在做什麼?那不是野獸!
住手!可嘆!你的她被槍扎透。
“天哪!”她大喊,“你已刺中愛你的胸膛。
這地方將永留刻帕羅斯的傷。
在青春就夭折,但我並非情敵的犧牲品,
740 所以我不會覺得你,泥土,太沉。[3]
我的氣息正遁入因名字遭懷疑的風裡,
我去了,用親愛的手合上眼皮!”
他用悲傷的懷抱支撐着垂死妻子的
身體,殘忍的傷口被眼淚淹沒。
745 她的呼吸漸漸地逃離無感知的胸膛,[4]
然後被可憐的丈夫接納入口中。[5]
讓我們話歸本題。我只講赤裸的真相, 宴席的忌諱
好讓疲倦的小船最終入港。
你或許焦急地等我領着你參加宴席,
750 在這方面也尋求我的建議。
到場要晚,掌燈時再楚楚動人地出現,
耽擱讓人喜,耽擱最勾人慾念。
即使你丑,在醉鬼眼中也秀色可餐,
夜本身還可以為你藏匿缺陷。
755 夾取菜肴應節制,餐桌儀態很關鍵,[6]
別用你的臟手抹遍整張臉。
別在家預先吃飯,但需在饜足之前
停下,比起食量要稍微收斂——
帕里斯如果曾看見海倫虎咽狼吞,[7]
760 會恨她,感嘆:“我搶的是個蠢人!”
女人飲酒卻更為合適,更增加魅力,
巴克斯,你理當與丘比特攪在一起。
這也有限度,就是頭尚能忍受,你的心
和腳不癱軟,眼中的物體無重影。
765 酩酊地躺着,滿身酒氣,是女人的災難,
那時與任何人上床都是自然。
撤走酒菜後沉入夢鄉也絕不太平,
睡眠中總是有許多醜事發生。
我恥於繼續教下去,可是慈惠的愛神說:[8] 性愛技巧
770 “你害臊的事情正是我的工作。”
讓每位女子熟悉自己:選擇確定的
姿勢,沒有體位對人人都適合。
誰以容貌俊俏而著稱,就仰面躺着;
誰的背部很優雅,最好俯卧。
775 米拉尼昂用肩膀扛阿塔蘭忒的小腿,[9]
如此端詳有何妨,只要它們美?
小個子可以騎馬:忒拜的新娘太頎長,[10]
無法騎在赫克托耳的馬上。[11]
女人如果有出眾的高挑身材,可以
780 膝蓋壓着床,稍微彎着脖子。
誰有青春的大腿和毫無瑕疵的乳房,
就讓男人站,她身體橫躺於床。
像酒神狂女一樣,披散着頭髮,你別覺
羞恥,揚起頸項,讓頭髮傾瀉。
785 還有你,如果盧契娜女神留下妊娠紋,[12]
轉過身去,像迅疾的帕提亞騎兵。[13]
性愛有千種姿勢,最簡單省力的一種
是枕着右側的身子,自己不動。
但無論日神的德爾斐還是長角的阿蒙,[14]
790 他們的預言都不比我的詩更真。
如果你信任技巧,我早已在實踐中諳熟,
相信我:我的詩不會把你們辜負。
女人,任感覺融化,從骨髓深處體會
歡愛,讓雙方都在性事中陶醉。
795 別壓抑甜美的呻吟和令人愉悅的呢喃,
動情之時別拋棄狂野的語言。
即使你生來缺乏對愛欲的強烈感覺,
也要用迷人的聲音假裝快樂
(不幸的女人,你的某個部位竟麻木,
800 男女應同等地從那裡獲得歡愉)。
只是要小心,作偽時不要讓他識破,
讓他深信你,用你的目光和動作。
若你真享受,就用呼喊和喘氣證明,
害臊!那地方也有秘密的表徵。
805 但在交歡後向情人索要禮物的姑娘
別指望她的請求有任何分量。
切勿讓天光從所有窗戶射進卧房,
你們的大部分身體適合隱藏。
遊戲已結束:走下天鵝車的時候到了,[15] 終 曲
810 是它們一直用脖子為我負軛。
如早先的男性,現在我的女讀者也應
將“我們受教於納索”寫上戰利品。

[1] “狂女”(Baccha)指酒神狂女,關於藤杖,參考《情詩集》第3部第1首第23行的注釋。
[2] 在某些神話版本中,刻帕羅斯是墨丘利的兒子,但在《變形記》中,奧維德說他是德伊俄紐斯(Deioneus)的兒子。“墨丘利之子”對應的原文是Cyllenia proles(庫萊內的子嗣),因為阿卡迪亞境內的庫萊內山(Cyllene)是墨丘利的出生地。
[3] 意為:在被泥土埋葬時,心裡不會太難受。
[4] 這行原文的incauto應該是“沒有感覺”的意思,而非通常的“不謹慎”。
[5] 死者最近的親屬用嘴接住死者臨終的最後氣息是古希臘的風俗。
[6] “夾取菜肴應節制”對應的原文是Carpe cibos digitis(用手指抓取食物),古羅馬固體食物進食不用餐具,“手指”比“手”抓取更顯克制。
[7] “帕里斯”對應的原文是Priamides(普里阿摩斯之子)。
[8] “愛神”對應的原文是Dione(狄俄涅)。
[9] 參考《情詩集》第3部第2首第30行的注釋。
[10] “忒拜的新娘”指安德洛瑪刻,她生於忒拜。
[11] “馬”是比喻的說法,形容姿勢。
[12] 掌管分娩的女神。
[13] 參考《愛的藝術》第1卷第210行的注釋。
[14] “德爾斐”對應的原文是Phoebei tripodes(德爾斐的三足祭壇),這個祭壇在德爾斐的阿波羅神廟中,是女祭司宣布預言的地方。阿蒙神(Ammon)在利比亞沙漠中有神廟,以預言的靈驗著稱,古希臘羅馬人一般都將他視為宙斯(朱庇特)。
[15] 維納斯坐着天鵝車(一說鴿子車)往來。