Procris ut accepit nomen, quasi paelicis, Aurae,
excidit, et subito muta dolore fuit;
palluit, ut serae lectis de vite racemis
pallescunt frondes, quas nova laesit hiemps,
705 quaeque suos curvant matura cydonia ramos,
cornaque adhuc nostris non satis apta cibis.
Ut rediit animus, tenues a pectore vestes
rumpit, et indignas sauciat ungue genas;
nec mora, per medias passis furibunda capillis
710 evolat, ut thyrso concita Baccha, vias.
Ut prope perventum, comites in valle relinquit,
ipsa nemus tacito clam pede fortis init.
Quid tibi mentis erat, cum sic male sana lateres,
Procri? Quis adtoniti pectoris ardor erat?
715 Iam iam venturam, quaecumque erat Aura, putabas
scilicet, atque oculis probra videnda tuis.
Nunc venisse piget (neque enim deprendere velles),
nunc iuvat: incertus pectora versat amor.
Credere quae iubeant, locus est et nomen et index,
720 et quia mens semper quod timet, esse putat.
Vidit ut oppressa vestigia corporis herba,
pulsantur trepidi corde micante sinus.
Iamque dies medius tenues contraxerat umbras,
inque pari spatio vesper et ortus erant:
725 ecce, redit Cephalus silvis, Cyllenia proles,
oraque fontana fervida pulsat aqua.
Anxia, Procri, lates: solitas iacet ille per herbas,
et ‘Zephyri molles auraque’ dixit ‘ades!’
Ut patuit miserae iucundus nominis error,
730 et mens et rediit verus in ora color.
Surgit, et oppositas agitato corpore frondes
movit, in amplexus uxor itura viri:
ille feram movisse ratus, iuvenaliter artus
corripit, in dextra tela fuere manu.
735 Quid facis, infelix? Non est fera, supprime tela!
Me miserum! Iaculo fixa puella tuo est.
‘Ei mihi!’ conclamat ‘fixisti pectus amicum.
Hic locus a Cephalo vulnera semper habet.
Ante diem morior, sed nulla paelice laesa:
740 hoc faciet positae te mihi, terra, levem.
Nomine suspectas iam spiritus exit in auras:
labor, eo, cara lumina conde manu!’[1]
Ille sinu dominae morientia corpora maesto
sustinet, et lacrimis vulnera saeva lavat:
745 exit, et incauto paulatim pectore lapsus
excipitur miseri spiritus ore viri.
Sed repetamus opus: mihi nudis rebus eundum est,
ut tangat portus fessa carina suos.
Sollicite expectas, dum te in convivia ducam,
750 et quaeris monitus hac quoque parte meos.
Sera veni, positaque decens incede lucerna:
grata mora venies; maxima lena mora est.
Etsi turpis eris, formosa videbere potis,
et latebras vitiis nox dabit ipsa tuis.
755 Carpe cibos digitis: est quiddam gestus edendi:
ora nec immunda tota perungue manu.
Neve domi praesume dapes, sed desine citra
quam capis; es paulo quam potes esse minus;
Priamides Helenen avide si spectet edentem,
760 Oderit, et dicat ‘Stulta rapina mea est.’
Aptius est, deceatque magis potare puellas:
cum Veneris puero non male, Bacche, facis.
Hoc quoque, qua patiens caput est, animusque pedesque
constant: nec, quae sunt singula, bina vide.
765 Turpe iacens mulier multo madefacta Lyaeo:
digna est concubitus quoslibet illa pati.
Nec somnis posita tutum succumbere mensa:
per somnos fieri multa pudenda solent.
Ulteriora pudet docuisse: sed alma Dione
770 ‘Praecipue nostrum est, quod pudet’ inquit ‘opus.’
Nota sibi sit quaeque: modos a corpore certos
sumite: non omnes una figura decet.
Quae facie praesignis erit, resupina iaceto;
spectentur tergo, quis sua terga placent.
775 Milanion umeris Atalantes crura ferebat:
si bona sunt, hoc sunt aspicienda modo.[2]
Parva vehatur equo: quod erat longissima, numquam
Thebais Hectoreo nupta resedit equo.
Strata premat genibus, paulum cervice reflexa,
780 femina per longum conspicienda latus.
Cui femur est iuvenale, carent quoque pectora menda,
stet vir, in obliquo fusa sit ipsa toro.
Nec tibi turpe puta crinem, ut Phylleia mater,
solvere, et effusis colla reflecte comis.
785 Tu quoque, cui rugis uterum Lucina notavit,
ut celer aversis utere Parthus equis.
Mille modi Veneris; simplex minimique laboris,[3]
cum iacet in dextrum semisupina latus.
Sed neque Phoebei tripodes nec corniger Ammon
790 vera magis vobis, quam mea Musa, canet.
Siqua fides arti, quam longo fecimus usu;
credite: praestabunt carmina nostra fidem.
Sentiat ex imis Venerem resoluta medullis
femina, et ex aequo res iuvet illa duos.
795 Nec blandae voces iucundaque murmura cessent,
nec taceant mediis improba verba iocis.
Tu quoque, cui Veneris sensum natura negavit,
dulcia mendaci gaudia finge sono
(infelix, cui torpet hebes locus ille, puella,
800 quo pariter debent femina virque frui).
Tantum, cum finges, ne sis manifesta, caveto:
effice per motum luminaque ipsa fidem.
Quam iuvet, et voces et anhelitus arguat oris.
A pudet! arcanas pars habet ista notas.
805 Gaudia post Veneris quae poscet munus amantem,
illa suas nolet pondus habere preces.
Nec lucem in thalamos totis admitte fenestris;
aptius in vestro corpore multa latent.
Lusus habet finem: cygnis descendere tempus,
810 duxerunt collo qui iuga nostra suo.
Ut quondam iuvenes, ita nunc, mea turba, puellae
inscribant spoliis ‘Naso magister erat.’
普罗克里丝以为“风”是某位情敌之名,
顿然瘫倒,因突然的痛苦而失声,
脸色惨白,犹如葡萄已经从藤上摘完,
深秋的枯叶凋残于新至的冬天,
705 也像成熟的榅桲(当它们压弯了树枝),
或者还不宜食用的山茱萸果子。
等清醒过来,她撕碎了胸前单薄的衣裳,
用指甲抓破自己无辜的脸庞,
披散着头发,发疯一般冲出去,穿过
710 街道,仿佛狂女被藤杖蛊惑。[1]
快到的时候,她让同伴们留在山谷里,
自己则勇敢地潜入丛林的幽寂。
如此迷狂地藏身,普罗克里丝,你究竟
如何想?惊愕的胸中有怎样的冲动?
715 显然你以为,无论“风”是谁,她即将出现,
你也将亲眼目睹他们俩的罪愆。
你时而后悔来(因为你实在不愿捉奸),
时而高兴——心里的爱在争战。
地点、名字和告密者迫使你不得不信,
720 还因为害怕的事,人总是以为真。
当她看见他躺过的草地留下的印痕,
心脏的剧烈跳动让胸膛都在震。
此刻已经是正午,影子缩成一小团,
太阳到东西方的距离恰好对半。
725 瞧!墨丘利之子刻帕罗斯从林中回返,[2]
用清泉浸没热汗淋漓的脸。
普罗克里丝,你忐忑地躲着,他如平日
卧倒,说道,“柔风,快来我这里!”
伤心的女人惊喜地意识到这是场误会,
730 立刻恢复了精神和容颜的光辉。
站起身,她准备冲进丈夫的怀抱,急切地
移动身体,摇晃了挡路的枝叶——
他以为有野兽出没,赶紧一跃而起,
右手猛地抓住致命的武器。
735 不幸的人,你在做什么?那不是野兽!
住手!可叹!你的她被枪扎透。
“天哪!”她大喊,“你已刺中爱你的胸膛。
这地方将永留刻帕罗斯的伤。
在青春就夭折,但我并非情敌的牺牲品,
740 所以我不会觉得你,泥土,太沉。[3]
我的气息正遁入因名字遭怀疑的风里,
我去了,用亲爱的手合上眼皮!”
他用悲伤的怀抱支撑着垂死妻子的
身体,残忍的伤口被眼泪淹没。
745 她的呼吸渐渐地逃离无感知的胸膛,[4]
然后被可怜的丈夫接纳入口中。[5]
让我们话归本题。我只讲赤裸的真相, 宴席的忌讳
好让疲倦的小船最终入港。
你或许焦急地等我领着你参加宴席,
750 在这方面也寻求我的建议。
到场要晚,掌灯时再楚楚动人地出现,
耽搁让人喜,耽搁最勾人欲念。
即使你丑,在醉鬼眼中也秀色可餐,
夜本身还可以为你藏匿缺陷。
755 夹取菜肴应节制,餐桌仪态很关键,[6]
别用你的脏手抹遍整张脸。
别在家预先吃饭,但需在餍足之前
停下,比起食量要稍微收敛——
帕里斯如果曾看见海伦虎咽狼吞,[7]
760 会恨她,感叹:“我抢的是个蠢人!”
女人饮酒却更为合适,更增加魅力,
巴克斯,你理当与丘比特搅在一起。
这也有限度,就是头尚能忍受,你的心
和脚不瘫软,眼中的物体无重影。
765 酩酊地躺着,满身酒气,是女人的灾难,
那时与任何人上床都是自然。
撤走酒菜后沉入梦乡也绝不太平,
睡眠中总是有许多丑事发生。
我耻于继续教下去,可是慈惠的爱神说:[8] 性爱技巧
770 “你害臊的事情正是我的工作。”
让每位女子熟悉自己:选择确定的
姿势,没有体位对人人都适合。
谁以容貌俊俏而著称,就仰面躺着;
谁的背部很优雅,最好俯卧。
775 米拉尼昂用肩膀扛阿塔兰忒的小腿,[9]
如此端详有何妨,只要它们美?
小个子可以骑马:忒拜的新娘太颀长,[10]
无法骑在赫克托耳的马上。[11]
女人如果有出众的高挑身材,可以
780 膝盖压着床,稍微弯着脖子。
谁有青春的大腿和毫无瑕疵的乳房,
就让男人站,她身体横躺于床。
像酒神狂女一样,披散着头发,你别觉
羞耻,扬起颈项,让头发倾泻。
785 还有你,如果卢契娜女神留下妊娠纹,[12]
转过身去,像迅疾的帕提亚骑兵。[13]
性爱有千种姿势,最简单省力的一种
是枕着右侧的身子,自己不动。
但无论日神的德尔斐还是长角的阿蒙,[14]
790 他们的预言都不比我的诗更真。
如果你信任技巧,我早已在实践中谙熟,
相信我:我的诗不会把你们辜负。
女人,任感觉融化,从骨髓深处体会
欢爱,让双方都在性事中陶醉。
795 别压抑甜美的呻吟和令人愉悦的呢喃,
动情之时别抛弃狂野的语言。
即使你生来缺乏对爱欲的强烈感觉,
也要用迷人的声音假装快乐
(不幸的女人,你的某个部位竟麻木,
800 男女应同等地从那里获得欢愉)。
只是要小心,作伪时不要让他识破,
让他深信你,用你的目光和动作。
若你真享受,就用呼喊和喘气证明,
害臊!那地方也有秘密的表征。
805 但在交欢后向情人索要礼物的姑娘
别指望她的请求有任何分量。
切勿让天光从所有窗户射进卧房,
你们的大部分身体适合隐藏。
游戏已结束:走下天鹅车的时候到了,[15] 终 曲
810 是它们一直用脖子为我负轭。
如早先的男性,现在我的女读者也应
将“我们受教于纳索”写上战利品。
[1] “狂女”(Baccha)指酒神狂女,关于藤杖,参考《情诗集》第3部第1首第23行的注释。
[2] 在某些神话版本中,刻帕罗斯是墨丘利的儿子,但在《变形记》中,奥维德说他是德伊俄纽斯(Deioneus)的儿子。“墨丘利之子”对应的原文是Cyllenia proles(库莱内的子嗣),因为阿卡迪亚境内的库莱内山(Cyllene)是墨丘利的出生地。
[3] 意为:在被泥土埋葬时,心里不会太难受。
[4] 这行原文的incauto应该是“没有感觉”的意思,而非通常的“不谨慎”。
[5] 死者最近的亲属用嘴接住死者临终的最后气息是古希腊的风俗。
[6] “夹取菜肴应节制”对应的原文是Carpe cibos digitis(用手指抓取食物),古罗马固体食物进食不用餐具,“手指”比“手”抓取更显克制。
[7] “帕里斯”对应的原文是Priamides(普里阿摩斯之子)。
[8] “爱神”对应的原文是Dione(狄俄涅)。
[9] 参考《情诗集》第3部第2首第30行的注释。
[10] “忒拜的新娘”指安德洛玛刻,她生于忒拜。
[11] “马”是比喻的说法,形容姿势。
[12] 掌管分娩的女神。
[13] 参考《爱的艺术》第1卷第210行的注释。
[14] “德尔斐”对应的原文是Phoebei tripodes(德尔斐的三足祭坛),这个祭坛在德尔斐的阿波罗神庙中,是女祭司宣布预言的地方。阿蒙神(Ammon)在利比亚沙漠中有神庙,以预言的灵验著称,古希腊罗马人一般都将他视为宙斯(朱庇特)。
[15] 维纳斯坐着天鹅车(一说鸽子车)往来。