《愛的藝術》第三卷401-500行

Si Venerem Cous nusquam posuisset Apelles,
mersa sub aequoreis illa lateret aquis.
Quid petitur sacris, nisi tantum fama, poetis?
Hoc votum nostri summa laboris habet.
405 Cura deum fuerant olim regumque poetae,
praemiaque antiqui magna tulere chori.
Sanctaque maiestas et erat venerabile nomen
vatibus, et largae saepe dabantur opes.
Ennius emeruit, Calabris in montibus ortus,
410 contiguus poni, Scipio magne, tibi.
Nunc hederae sine honore iacent, operataque doctis
cura vigil Musis nomen inertis habet.
Sed famae vigilare iuvat: quis nosset Homerum,
Ilias aeternum si latuisset opus?
415 Quis Danaen nosset, si semper clusa fuisset,
inque sua turri perlatuisset anus?
Utilis est vobis, formosae, turba, puellae.
Saepe vagos ultra limina ferte pedes.
Ad multas lupa tendit oves, praedetur ut unam,
420 et Iovis in multas devolat ales aves.
Se quoque det populo mulier speciosa videndam:
quem trahat, e multis forsitan unus erit.
Omnibus illa locis maneat studiosa placendi,
et curam tota mente decoris agat.
425 Casus ubique valet; semper tibi pendeat hamus:
quo minime credas gurgite, piscis erit.
Saepe canes frustra nemorosis montibus errant,
inque plagam nullo cervus agente venit.
Quid minus Andromedae fuerat sperare revinctae,
430 quam lacrimas ulli posse placere suas?
Funere saepe viri vir quaeritur; ire solutis
crinibus et fletus non tenuisse decet.
Sed vitate viros cultum formamque professos,
quique suas ponunt in statione comas.
435 Quae vobis dicunt, dixerunt mille puellis;
errat et in nulla sede moratur amor.
Femina quid faciat, cum sit vir levior ipsa,
forsitan et plures possit habere viros?
Vix mihi credetis, sed credite: Troia maneret,
440 praeceptis Priami si foret usa sui.[1]
Sunt qui mendaci specie grassentur amoris,
perque aditus talis lucra pudenda petant.
Nec coma vos fallat liquido nitidissima nardo,
nec brevis in rugas lingula pressa suas;
445 nec toga decipiat filo tenuissima, nec si
anulus in digitis alter et alter erit.
Forsitan ex horum numero cultissimus ille
fur sit, et uratur vestis amore tuae.
‘Redde meum!’ clamant spoliatae saepe puellae,
450 ‘Redde meum!’ toto voce boante foro.
Has, Venus, e templis multo radiantibus auro
lenta vides lites Appiadesque tuae.
Sunt quoque non dubia quaedam mala nomina fama:
deceptae multi crimen amantis habent.
455 Discite ab alterius vestras timuisse querellis;[2]
ianua fallaci ne sit aperta viro.
Parcite, Cecropides, iuranti credere Theseo:
quos faciet testes, fecit et ante, deos.
Et tibi, Demophoon, Thesei criminis heres,
460 Phyllide decepta nulla relicta fides.
Si bene promittent, totidem promittite verbis;
si dederint, et vos gaudia pacta date.
Illa potest vigiles flammas extinguere Vestae,
et rapere e templis, Inachi, sacra tuis,
465 et dare mixta viro tritis aconita cicutis,
accepto Venerem munere siqua negat.
Fert animus propius consistere: supprime habenas,
Musa, nec admissis excutiare rotis.
Verba vadum temptent abiegnis scripta tabellis:
470 accipiat missas apta ministra notas.
Inspice: quodque leges, ex ipsis collige verbis,
fingat, an ex animo sollicitusque roget.
Postque brevem rescribe moram: mora semper amantes
incitat, exiguum si modo tempus habet.
475 Sed neque te facilem iuveni promitte roganti,
nec tamen e duro quod petit ille nega.
Fac timeat speretque simul, quotiensque remittes,
spesque magis veniat certa minorque metus.
Munda, sed e medio consuetaque verba, puellae,
480 scribite: sermonis publica forma placet.
A! quotiens dubius scriptis exarsit amator,
et nocuit formae barbara lingua bonae!
Sed quoniam, quamvis vittae careatis honore,
est vobis vestros fallere cura viros,
485 ancillae puerique manu perarate tabellas,
pignora nec iuveni credite vestra novo.
489 Perfidus ille quidem, qui talia pignora servat,
sed tamen Aetnaei fulminis instar habent.
487 Vidi ego pallentes isto terrore puellas
servitium miseras tempus in omne pati.
491 Iudice me fraus est concessa repellere fraudem,
armaque in armatos sumere iura sinunt.
Ducere consuescat multas manus una figuras
(A! pereant, per quos ista monenda mihi),
495 nec nisi deletis tutum rescribere ceris,
ne teneat geminas una tabella manus.
Femina dicatur scribenti semper amator:
illa sit in vestris, qui fuit ille, notis.
Si licet a parvis animum ad maiora referre,
500 plenaque curvato pandere vela sinu,

[1] Priami…sui=Priamo…satae=Priame…tuis
[2] vestras=vestris

倘若阿佩利斯從沒有畫過維納斯,[1]
她該會一直藏在大海的水波里。
神聖的詩人還追求什麼,除了聲名?
我們的一切辛勞都以此為憧憬。
405 從前,詩人是諸神與君王的心頭之寶,
古昔的合唱隊收穫豐厚的酬勞。
先知詩人有神聖的地位、尊崇的名字,
經常得到格外慷慨的賞賜。
恩尼烏斯誕生於卡拉布里亞山間,
410 偉大的西庇阿卻欣然與之並肩。[2]
如今常青藤已失去榮耀,為博學繆斯
苦吟,卻被人譏為無所事事。
但我們願意為聲名守望——荷馬有誰知,
若永恆之作《伊利亞特》未傳世?
415 達那厄有誰知曉,倘若她永被幽禁,[3]
直到老仍躲在高塔里熬着光陰?
美麗的女人們,置身人群中對你們有利,
要時常越過門檻,外出遊歷。
母狼沖向許多隻綿羊,只為搶一隻,
420 鷹同樣也是對鳥群發動襲擊。[4]
好看的女人要多給大眾欣賞的機會,
裡面或許有一人可與你相配。
若渴望取悅,就讓她在所有地方流連,
並且專註地經營自己的容顏。
425 偶然隨處顯力量,你的鉤永遠要懸好——
魚會出現在最不可能的池沼。
獵犬時常跑遍蔥蘢的山嶺,卻無果,
沒人追逐的雄鹿卻墜入網羅。
安德羅墨達綁在岩石上,怎敢奢望
430 她的淚迷住的人竟就在身旁?[5]
丈夫的葬禮常招來新的丈夫,凌亂的
頭髮,難忍的哀泣,反添了秀色。
然而要避開那些沉溺於服裝和容飾、 避開假情人
隨時隨地整理着頭髮的男子。
435 他們對你所說的,對千人都已說過,
這種愛游移飄忽,沒有定所。
當男人比她還嬌柔,女人應該做什麼?
或許追他的男性甚至更多?
你們很難相信我,但還請相信:倘若
440 聽國王的話,特洛伊就不會毀滅。[6]
有一些男人假裝是情種,四處逡巡,
接近女子,尋求下流的利潤。
別受他們頭髮上明亮的香膏或者
緊貼衣褶的窄幅腰帶蠱惑;
445 別被精緻紋理的托加袍欺騙,也別管
他們手上一枚又一枚的指環。
或許這群人裡面打扮最光鮮的其實
是賊,他熱戀的乃是你的錦衣。
“還給我!”慘遭劫奪的女人時常大嚷,
450 “還給我!”吼聲在整個廣場回蕩。
維納斯,你無動於衷地從金光閃閃的殿宇
看他們爭吵,還有阿匹亞的仙女。[7]
還有人因無可置疑的傳言而聲名狼藉,
騙太多情人就是他們的污跡。
455 從別人的哀嘆汲取教訓,學會警醒,
對這些欺詐者決不能敞開門。
雅典的女子,忒修斯發誓時切勿輕信——[8]
這些神他以前也曾拽來作證。
你也一樣,忒修斯罪行的繼承人得摩豐,
460 既然背叛菲麗絲,便失去信用。[9]
他們若極力許諾,你們也回饋以諾言;
他們若贈禮,你們才踐約合歡。
女人簡直能掐滅維斯塔長燃的焰苗,
闖進伊西斯神廟,搶奪聖寶,
465 給丈夫灌下混合了毒芹碎渣的烏頭——[10]
倘若她收禮後依然拒絕交媾。
我打算更近地檢視主題:收緊韁轡, 警惕書信
繆斯,別被狂奔的車輪甩飛。
誰若將文字寫在樅木板上來問津,
470 你就派合適的侍女收下書信。
仔細審讀,從字裡行間判斷,他是
做戲,還是焦急地表達心意。
等待一陣子,然後回復:耽擱總能夠
激發情人,只要時間別太久。
475 但是既不要輕易向青年的要求投降,
也不應冷酷地斬斷他的念想。
讓他同時擔憂和憧憬,每次你回書,
都給他更穩的希望,更少的恐懼。
女人,你們的言辭應雅緻,但又熟稔,
480 來自生活,日常風格最動人。
多少次,猶疑的情人因為信怒火中燒,
野蠻的語言傷害了美麗的容貌![11]
儘管沒有束帶的榮耀,但既然你們
也有心欺騙對自己動情的男人,
485 何不讓一位侍女或男僕來替你執筆,
別讓陌生的青年有你的口實。
489 保存此類證據的傢伙必居心不良,
但它們卻有埃特納閃電的力量。[12]
487 我曾見一些女人因害怕對方泄密,
從此永遠悲慘地忍受奴役。
491 我認為,為阻止欺騙,不妨使用欺騙,
法律允許為保護自己而戰。
一隻手應該習慣書寫許多種字體
(迫使我出此下策的人真該死!),
495 而且,若不刮乾淨,重寫便不安全,
以免兩隻手出現在同一塊蠟板。
寫信時,始終像女人一樣稱呼對方:
用“她”來指代,雖然他是兒郎。
如果我的心可以從小事轉向大事, 壓制壞脾氣
500 我的船可以鼓滿布帆飛馳,

[1] 阿佩利斯是古希臘著名畫家,原文用Cous(科斯的)修飾他的名字,是因為他的家鄉是科斯島。
[2] 恩尼烏斯出生於意大利的卡拉布里亞(Calabria),和擊敗迦太基的著名將領大西庇阿(P. Cornelius Scipio Africanus)是好朋友。在恩尼烏斯的民族史詩《編年史》(Annales)中,第二次布匿戰爭是重要內容,大西庇阿自然也是其中的英雄。此外,恩尼烏斯還曾單獨寫詩獻給大西庇阿。
[3] 關於達那厄,參考《情詩集》第2 部第19首第27行的注釋。
[4] “鷹”對應的原文是Iovis ales(朱庇特的鳥)。
[5] “她的淚迷住的人”指珀爾修斯。
[6] “國王”對應的原文是Priami sui(它自己的普里阿摩斯)。
[7] “阿匹亞的仙女”或許指阿匹亞引水橋附近的仙女雕像。
[8] 因為他曾欺騙阿里阿德涅。
[9] 參考《情詩集》第2部第18首第22行的注釋。
[10] 烏頭(aconitum)是毒草,其毒素在西方古代常被用來製造毒箭。
[11] 指女人的情書給自己帶來不利的結果。
[12] 埃特納(Aetna)是古羅馬著名的火山。