《爱的艺术》第三卷401-500行

Si Venerem Cous nusquam posuisset Apelles,
mersa sub aequoreis illa lateret aquis.
Quid petitur sacris, nisi tantum fama, poetis?
Hoc votum nostri summa laboris habet.
405 Cura deum fuerant olim regumque poetae,
praemiaque antiqui magna tulere chori.
Sanctaque maiestas et erat venerabile nomen
vatibus, et largae saepe dabantur opes.
Ennius emeruit, Calabris in montibus ortus,
410 contiguus poni, Scipio magne, tibi.
Nunc hederae sine honore iacent, operataque doctis
cura vigil Musis nomen inertis habet.
Sed famae vigilare iuvat: quis nosset Homerum,
Ilias aeternum si latuisset opus?
415 Quis Danaen nosset, si semper clusa fuisset,
inque sua turri perlatuisset anus?
Utilis est vobis, formosae, turba, puellae.
Saepe vagos ultra limina ferte pedes.
Ad multas lupa tendit oves, praedetur ut unam,
420 et Iovis in multas devolat ales aves.
Se quoque det populo mulier speciosa videndam:
quem trahat, e multis forsitan unus erit.
Omnibus illa locis maneat studiosa placendi,
et curam tota mente decoris agat.
425 Casus ubique valet; semper tibi pendeat hamus:
quo minime credas gurgite, piscis erit.
Saepe canes frustra nemorosis montibus errant,
inque plagam nullo cervus agente venit.
Quid minus Andromedae fuerat sperare revinctae,
430 quam lacrimas ulli posse placere suas?
Funere saepe viri vir quaeritur; ire solutis
crinibus et fletus non tenuisse decet.
Sed vitate viros cultum formamque professos,
quique suas ponunt in statione comas.
435 Quae vobis dicunt, dixerunt mille puellis;
errat et in nulla sede moratur amor.
Femina quid faciat, cum sit vir levior ipsa,
forsitan et plures possit habere viros?
Vix mihi credetis, sed credite: Troia maneret,
440 praeceptis Priami si foret usa sui.[1]
Sunt qui mendaci specie grassentur amoris,
perque aditus talis lucra pudenda petant.
Nec coma vos fallat liquido nitidissima nardo,
nec brevis in rugas lingula pressa suas;
445 nec toga decipiat filo tenuissima, nec si
anulus in digitis alter et alter erit.
Forsitan ex horum numero cultissimus ille
fur sit, et uratur vestis amore tuae.
‘Redde meum!’ clamant spoliatae saepe puellae,
450 ‘Redde meum!’ toto voce boante foro.
Has, Venus, e templis multo radiantibus auro
lenta vides lites Appiadesque tuae.
Sunt quoque non dubia quaedam mala nomina fama:
deceptae multi crimen amantis habent.
455 Discite ab alterius vestras timuisse querellis;[2]
ianua fallaci ne sit aperta viro.
Parcite, Cecropides, iuranti credere Theseo:
quos faciet testes, fecit et ante, deos.
Et tibi, Demophoon, Thesei criminis heres,
460 Phyllide decepta nulla relicta fides.
Si bene promittent, totidem promittite verbis;
si dederint, et vos gaudia pacta date.
Illa potest vigiles flammas extinguere Vestae,
et rapere e templis, Inachi, sacra tuis,
465 et dare mixta viro tritis aconita cicutis,
accepto Venerem munere siqua negat.
Fert animus propius consistere: supprime habenas,
Musa, nec admissis excutiare rotis.
Verba vadum temptent abiegnis scripta tabellis:
470 accipiat missas apta ministra notas.
Inspice: quodque leges, ex ipsis collige verbis,
fingat, an ex animo sollicitusque roget.
Postque brevem rescribe moram: mora semper amantes
incitat, exiguum si modo tempus habet.
475 Sed neque te facilem iuveni promitte roganti,
nec tamen e duro quod petit ille nega.
Fac timeat speretque simul, quotiensque remittes,
spesque magis veniat certa minorque metus.
Munda, sed e medio consuetaque verba, puellae,
480 scribite: sermonis publica forma placet.
A! quotiens dubius scriptis exarsit amator,
et nocuit formae barbara lingua bonae!
Sed quoniam, quamvis vittae careatis honore,
est vobis vestros fallere cura viros,
485 ancillae puerique manu perarate tabellas,
pignora nec iuveni credite vestra novo.
489 Perfidus ille quidem, qui talia pignora servat,
sed tamen Aetnaei fulminis instar habent.
487 Vidi ego pallentes isto terrore puellas
servitium miseras tempus in omne pati.
491 Iudice me fraus est concessa repellere fraudem,
armaque in armatos sumere iura sinunt.
Ducere consuescat multas manus una figuras
(A! pereant, per quos ista monenda mihi),
495 nec nisi deletis tutum rescribere ceris,
ne teneat geminas una tabella manus.
Femina dicatur scribenti semper amator:
illa sit in vestris, qui fuit ille, notis.
Si licet a parvis animum ad maiora referre,
500 plenaque curvato pandere vela sinu,

[1] Priami…sui=Priamo…satae=Priame…tuis
[2] vestras=vestris

倘若阿佩利斯从没有画过维纳斯,[1]
她该会一直藏在大海的水波里。
神圣的诗人还追求什么,除了声名?
我们的一切辛劳都以此为憧憬。
405 从前,诗人是诸神与君王的心头之宝,
古昔的合唱队收获丰厚的酬劳。
先知诗人有神圣的地位、尊崇的名字,
经常得到格外慷慨的赏赐。
恩尼乌斯诞生于卡拉布里亚山间,
410 伟大的西庇阿却欣然与之并肩。[2]
如今常青藤已失去荣耀,为博学缪斯
苦吟,却被人讥为无所事事。
但我们愿意为声名守望——荷马有谁知,
若永恒之作《伊利亚特》未传世?
415 达那厄有谁知晓,倘若她永被幽禁,[3]
直到老仍躲在高塔里熬着光阴?
美丽的女人们,置身人群中对你们有利,
要时常越过门槛,外出游历。
母狼冲向许多只绵羊,只为抢一只,
420 鹰同样也是对鸟群发动袭击。[4]
好看的女人要多给大众欣赏的机会,
里面或许有一人可与你相配。
若渴望取悦,就让她在所有地方流连,
并且专注地经营自己的容颜。
425 偶然随处显力量,你的钩永远要悬好——
鱼会出现在最不可能的池沼。
猎犬时常跑遍葱茏的山岭,却无果,
没人追逐的雄鹿却坠入网罗。
安德罗墨达绑在岩石上,怎敢奢望
430 她的泪迷住的人竟就在身旁?[5]
丈夫的葬礼常招来新的丈夫,凌乱的
头发,难忍的哀泣,反添了秀色。
然而要避开那些沉溺于服装和容饰、 避开假情人
随时随地整理着头发的男子。
435 他们对你所说的,对千人都已说过,
这种爱游移飘忽,没有定所。
当男人比她还娇柔,女人应该做什么?
或许追他的男性甚至更多?
你们很难相信我,但还请相信:倘若
440 听国王的话,特洛伊就不会毁灭。[6]
有一些男人假装是情种,四处逡巡,
接近女子,寻求下流的利润。
别受他们头发上明亮的香膏或者
紧贴衣褶的窄幅腰带蛊惑;
445 别被精致纹理的托加袍欺骗,也别管
他们手上一枚又一枚的指环。
或许这群人里面打扮最光鲜的其实
是贼,他热恋的乃是你的锦衣。
“还给我!”惨遭劫夺的女人时常大嚷,
450 “还给我!”吼声在整个广场回荡。
维纳斯,你无动于衷地从金光闪闪的殿宇
看他们争吵,还有阿匹亚的仙女。[7]
还有人因无可置疑的传言而声名狼藉,
骗太多情人就是他们的污迹。
455 从别人的哀叹汲取教训,学会警醒,
对这些欺诈者决不能敞开门。
雅典的女子,忒修斯发誓时切勿轻信——[8]
这些神他以前也曾拽来作证。
你也一样,忒修斯罪行的继承人得摩丰,
460 既然背叛菲丽丝,便失去信用。[9]
他们若极力许诺,你们也回馈以诺言;
他们若赠礼,你们才践约合欢。
女人简直能掐灭维斯塔长燃的焰苗,
闯进伊西斯神庙,抢夺圣宝,
465 给丈夫灌下混合了毒芹碎渣的乌头——[10]
倘若她收礼后依然拒绝交媾。
我打算更近地检视主题:收紧缰辔, 警惕书信
缪斯,别被狂奔的车轮甩飞。
谁若将文字写在枞木板上来问津,
470 你就派合适的侍女收下书信。
仔细审读,从字里行间判断,他是
做戏,还是焦急地表达心意。
等待一阵子,然后回复:耽搁总能够
激发情人,只要时间别太久。
475 但是既不要轻易向青年的要求投降,
也不应冷酷地斩断他的念想。
让他同时担忧和憧憬,每次你回书,
都给他更稳的希望,更少的恐惧。
女人,你们的言辞应雅致,但又熟稔,
480 来自生活,日常风格最动人。
多少次,犹疑的情人因为信怒火中烧,
野蛮的语言伤害了美丽的容貌![11]
尽管没有束带的荣耀,但既然你们
也有心欺骗对自己动情的男人,
485 何不让一位侍女或男仆来替你执笔,
别让陌生的青年有你的口实。
489 保存此类证据的家伙必居心不良,
但它们却有埃特纳闪电的力量。[12]
487 我曾见一些女人因害怕对方泄密,
从此永远悲惨地忍受奴役。
491 我认为,为阻止欺骗,不妨使用欺骗,
法律允许为保护自己而战。
一只手应该习惯书写许多种字体
(迫使我出此下策的人真该死!),
495 而且,若不刮干净,重写便不安全,
以免两只手出现在同一块蜡板。
写信时,始终像女人一样称呼对方:
用“她”来指代,虽然他是儿郎。
如果我的心可以从小事转向大事, 压制坏脾气
500 我的船可以鼓满布帆飞驰,

[1] 阿佩利斯是古希腊著名画家,原文用Cous(科斯的)修饰他的名字,是因为他的家乡是科斯岛。
[2] 恩尼乌斯出生于意大利的卡拉布里亚(Calabria),和击败迦太基的著名将领大西庇阿(P. Cornelius Scipio Africanus)是好朋友。在恩尼乌斯的民族史诗《编年史》(Annales)中,第二次布匿战争是重要内容,大西庇阿自然也是其中的英雄。此外,恩尼乌斯还曾单独写诗献给大西庇阿。
[3] 关于达那厄,参考《情诗集》第2 部第19首第27行的注释。
[4] “鹰”对应的原文是Iovis ales(朱庇特的鸟)。
[5] “她的泪迷住的人”指珀尔修斯。
[6] “国王”对应的原文是Priami sui(它自己的普里阿摩斯)。
[7] “阿匹亚的仙女”或许指阿匹亚引水桥附近的仙女雕像。
[8] 因为他曾欺骗阿里阿德涅。
[9] 参考《情诗集》第2部第18首第22行的注释。
[10] 乌头(aconitum)是毒草,其毒素在西方古代常被用来制造毒箭。
[11] 指女人的情书给自己带来不利的结果。
[12] 埃特纳(Aetna)是古罗马著名的火山。