《愛的藝術》第二卷601-746行

Quis Cereris ritus ausit vulgare profanis,
magnaque Threicia sacra reperta Samo?
Exigua est virtus praestare silentia rebus,
at contra gravis est culpa tacenda loqui.
605 O bene, quod frustra captatis arbore pomis
garrulus in media Tantalus aret aqua!
Praecipue Cytherea iubet sua sacra taceri;
admoneo, veniat nequis ad illa loquax.
Condita si non sunt Veneris mysteria cistis,
610 nec cava vesanis ictibus aera sonant,
at sic inter nos medio versantur in usu,[1]
se tamen inter nos ut latuisse velint.[2]
Ipsa Venus pubem, quotiens velamina ponit,
protegitur laeva semireducta manu.
615 In medio passimque coit pecus: hoc quoque viso
avertit vultus nempe puella suos.
Conveniunt thalami furtis et ianua nostris,
parsque sub iniecta veste pudenda latet;
et si non tenebras, ad quiddam nubis opacae
620 quaerimus, atque aliquid luce patente minus.
Tum quoque, cum solem nondum prohibebat et imbrem
tegula, sed quercus tecta cibumque dabat,
in nemore atque antris, non sub Iove, iuncta voluptas;
tanta rudi populo cura pudoris erat.
625 At nunc nocturnis titulos inponimus actis,
atque emitur magno nil, nisi posse loqui!
Scilicet excuties omnes, ubi quaeque, puellas,
cuilibet ut dicas ‘Haec quoque nostra fuit,’
nec desint, quas tu digitis ostendere possis.
630 Ut quamque adtigeris, fabula turpis erit.
Parva queror: fingunt quidam, quae vera negarent,
et nulli non se concubuisse ferunt.
Corpora si nequeunt, quae possunt, nomina tangunt,
famaque non tacto corpore crimen habet.
635 I nunc, claude fores, custos odiose puellae,
et centum duris postibus obde seras!
Quid tuti superest, cum nominis extat adulter,
et credi quod non contigit esse, cupit?
Nos etiam veros parce profitemur amores,
640 tectaque sunt solida mystica furta fide.
Parcite praecipue vitia exprobrare puellis,
utile quae multis dissimulasse fuit.
Nec suus Andromedae color est obiectus ab illo,
mobilis in gemino cui pede pinna fuit.
645 Omnibus Andromache visa est spatiosior aequo;
unus, qui modicam diceret, Hector erat.
Quod male fers, adsuesce, feres bene; multa vetustus[3]
leniet, incipiens omnia sentit amor.
Dum novus in viridi coalescit cortice ramus,
650 concutiat tenerum quaelibet aura, cadet;
mox eadem ventis, spatio durata, resistet,
firmaque adoptivas arbor habebit opes.
Eximit ipsa dies omnes e corpore mendas,
quodque fuit vitium, desinit esse mora.
655 Ferre novae nares taurorum terga recusant;
adsiduo domitas tempore fallit odor.
Nominibus mollire licet mala: fusca vocetur,
nigrior Illyrica cui pice sanguis erit;
si straba, sit Veneri similis; si rava, Minervae;
660 sit gracilis, macie quae male viva sua est;
dic habilem, quaecumque brevis, quae turgida, plenam,
et lateat vitium proximitate boni.
Nec quotus annus eat, nec quo sit nata, require,
consule, quae rigidus munera Censor habet;
665 praecipue si flore caret, meliusque peractum
tempus, et albentes iam legit illa comas.
Utilis, o iuvenes, aut haec, aut serior aetas:
iste feret segetes, iste serendus ager.
Dum vires annique sinunt, tolerate labores;
670 iam veniet tacito curva senecta pede.
Aut mare remigiis, aut vomere findite terras,
aut fera belligeras addite in arma manus,
aut latus et vires operamque adferte puellis:
hoc quoque militia est, hoc quoque quaerit opes.
675 Adde, quod est illis operum prudentia maior,
solus et artifices qui facit, usus adest.
Illae munditiis annorum damna rependunt,
et faciunt cura, ne videantur anus.
Utque velis, Venerem iungunt per mille figuras;
680 invenit plures nulla tabella modos.
Illis sentitur non inritata voluptas:
quod iuvet, ex aequo femina virque ferant.
Odi concubitus, qui non utrumque resolvunt;
hoc est, cur pueri tangar amore minus.
685 Odi quae praebet, quia sit praebere necesse,
siccaque de lana cogitat ipsa sua.
Quae datur officio, non est mihi grata voluptas:
officium faciat nulla puella mihi.
Me voces audire iuvat sua gaudia fassas,
690 quaeque morer meme sustineamque rogent.
Aspiciam dominae victos amentis ocellos:
langueat, et tangi se vetet illa diu.
Haec bona non primae tribuit natura iuventae,
quae cito post septem lustra venire solent.
695 Qui properant, nova musta bibant; mihi fundat avitum
consulibus priscis condita testa merum.
Nec platanus, nisi sera, potest obsistere Phoebo,
et laedunt nudos prata novella pedes.
Scilicet Hermionen Helenae praeponere posses,
700 et melior Gorge, quam sua mater, erat?
At Venerem quicumque voles adtingere seram,
si modo duraris, praemia digna feres.
Conscius, ecce, duos accepit lectus amantes:
ad thalami clausas, Musa, resiste fores.
705 Sponte sua sine te celeberrima verba loquentur,
nec manus in lecto laeva iacebit iners.
Invenient digiti, quod agant in partibus illis,
in quibus occulte spicula tingit Amor.
Fecit in Andromache prius hoc fortissimus Hector,
710 nec solum bellis utilis ille fuit.
Fecit et in capta Lyrneside magnus Achilles,
cum premeret mollem lassus ab hoste torum.
Illis te manibus tangi, Brisei, sinebas,
imbutae Phrygia quae nece semper erant.
715 An fuit hoc ipsum, quod te, lasciva, iuvaret,
ad tua victrices membra venire manus?
Crede mihi, non est Veneris properanda voluptas,
sed sensim tarda prolicienda mora.
Cum loca reppereris, quae tangi femina gaudet,
720 non obstet, tangas quo minus illa, pudor.
Aspicies oculos tremulo fulgore micantes,
ut sol a liquida saepe refulget aqua.
Accedent questus, accedet amabile murmur,
et dulces gemitus aptaque verba ioco.
725 Sed neque tu dominam velis maioribus usus
desere, nec cursus anteat illa tuos;[4]
ad metam properate simul: tum plena voluptas,
cum pariter victi femina virque iacent.
Hic tibi versandus tenor est, cum libera dantur
730 otia, furtivum nec timor urget opus.
Cum mora non tuta est, totis incumbere remis
utile, et admisso subdere calcar equo.
Finis adest operi: palmam date, grata iuventus,
sertaque odoratae myrtea ferte comae.
735 Quantus apud Danaos Podalirius arte medendi,
Aeacides dextra, pectore Nestor erat,
Quantus erat Calchas extis, Telamonius armis,
Automedon curru, tantus amator ego.
Me vatem celebrate, viri, mihi dicite laudes,
740 cantetur toto nomen in orbe meum.
Arma dedi vobis; dederat Vulcanus Achilli;
vincite muneribus, vicit ut ille, datis.
Sed quicumque meo superarit Amazona ferro,
inscribat spoliis ‘Naso magister erat.’
745 Ecce, rogant tenerae, sibi dem praecepta, puellae:
vos eritis chartae proxima cura meae!

[1] sic=tamen
[2] tamen=sic
[3] vetustus=vetustas
[4] desere=defice

誰敢向外人透露穀神刻瑞斯的秘儀 保護秘密
和確立於薩摩色雷斯的偉大聖禮?[1]
對諸事保持沉默只是一個小優點,
但談論秘密卻是嚴重的罪愆。
605 饒舌的坦塔羅斯活該!他無法採擷
手邊的蘋果,在水中忍受焦渴。
維納斯尤其要求對聖禮守口如瓶,[2]
我提醒你們,別讓多嘴者靠近!
雖然維納斯的秘儀沒有藏在柜子里,
610 也沒有銅鈸被人瘋狂地敲擊,[3]
但我們以這樣一種方式普遍參與——
它在我們間隱匿,不喜歡暴露。
維納斯自己,每當她褪掉衣裳,習慣
左手捂着私處,臉扭向一邊。
615 牲口公然在各處交合,看見這場景,
女人也總是轉過她們的眼睛。
我們的偷情有卧室和房門提供方便,
隱秘的器官也有衣服遮掩;
即使不尋求黑暗,我們也希望某種
620 幽暗,不像戶外那麼明亮。
在遠古,雖沒有屋瓦阻擋曝晒和淫雨,
但橡樹給了人類遮蔽和食物。
交媾在樹林和洞穴進行,而非空地,
原始的族類也如此在意羞恥。
625 可如今我們大肆宣揚夜晚的秘密,
花重金只為買來炫耀的談資!
你無疑在每個角落檢視着每位姑娘,
好對人吹噓,“她也曾和我上床,”
能讓你指指戳戳的女子無窮無盡。
630 每談到一人,便扯出一段醜聞。
這還是小事:有人撒的謊若成真,他定然
否認,還宣稱所有女人都與他有染。
如果碰不到某些人的身體,就碰名字——
她們的身體未蒙垢,聲譽卻掃地。
635 去吧,可憎的守衛,緊閉姑娘的庭院,
再堵上一百條堅固無比的門閂!
她哪有安全,只要玷污名聲的惡棍
還在,盼別人相信他有桃花運!
即使真實的韻事,我也不輕易承認,
640 秘密的關係更忠誠地埋藏於深心。
尤其別挑明女友的缺點,很多人發現, 無視她的缺點
更有好處的做法是視而不見。
安德羅墨達的皮膚雖黑,腳上扇動着[4]
翅膀的珀爾修斯卻沒有苛責。
645 在別人看來,安德洛瑪刻都顯得太高,
唯赫克托耳稱讚她身材正好。
不願忍受的,習慣它,就好忍受;開始時,
愛覺察一切,愛久了,就忽略很多事。
當新枝剛與翠綠的樹皮融合到一起,
650 什麼風都能讓柔嫩的它墜地,
很快,樹在時間中變強韌,巍然挺立,
就能抵抗風,收穫嫁接的果實。
歲月會從身體上抹去所有的瑕疵,
曾經是短處,日子久了就不是。
655 陌生的鼻子會拒絕忍受牛皮的氣味,
被時間馴化,就意識不到其存在。
語言可掩飾缺點:若誰的膚色太深,[5]
賽伊利里亞的瀝青,就叫她“黃昏”;
若斜眼,說像維納斯;若灰發,說像密涅瓦;
660 若瘦得幾乎沒活氣,就說她優雅;
矮小,就說她精神;臃腫,就說她豐滿;
讓每個缺點都藏在優點旁邊。
別問她今年多少歲,誰執政那年出生 別問她年齡
(這樣的特權只屬於審查官一人)——
665 尤其當她的花期已過,美好的年華
已逝,她開始拔掉變白的頭髮。
年輕人,這樣的時段(哪怕再老些)挺不錯,
這土地會產莊稼,應當收割。
趁精力和年齡依然許可,忍受艱辛,
670 佝僂的晚景轉眼就無聲地來臨。
或者以槳耕海洋,或者以犁耕土地,
或者勇敢地投入血腥的戰事,
或者把身體、能量和精力都獻給女子——
這也是軍旅,這也是追逐利益。
675 而且,成熟的女人更有豐富的閱歷,
唯有實踐能磨礪愛情的技藝。
她們以氣質彌補青春不再的缺憾,
精心打扮,讓自己仍如盛年。
如你所願,她們玩樂時有千種體位,
680 如此多花樣,圖畫都變不出來。
無需刺激,她們就能夠感覺到快樂,
男女雙方同等地促成那愉悅。
我憎惡沒有讓兩人都得到釋放的交合,
所以我不願與男孩有慾望的沾惹。
685 我討厭女人迫不得已而同意房事,
沒有情慾,只惦記未完的活計。[6]
出於義務的歡愛我覺得無絲毫樂趣,
但願沒有女人只對我盡義務!
我喜歡聽見她們承認自己很陶醉,
690 並且懇求我忍住,不要太快。
我看見癲狂女友那雙迷離的眼睛——
她渾身癱軟,很久都不讓人碰。
這些禮物自然不會給稚嫩的女青年,
總是在三十五歲後突然出現。
695 讓性急的人喝新釀,至於我,請用古舊
年代窖藏的酒罐斟祖先的美酒![7]
未至壯年的懸鈴木無法遮擋日光,
赤腳也常被新長的草葉扎傷。
難道你會選赫爾密俄涅,而不要海倫?[8]
700 戈爾格竟然能勝過自己的母親?[9]
無論你是誰,若希望享受遲到的性愛,
只要你堅持,就不會徒然等待。
你看,共謀的大床已迎來一對情侶: 掌握好節奏
繆斯,請在緊閉的房門處止步。
705 沒有你,他們自己也能說連綿的蜜詞,
左手也不會閑卧着,無所事事。
手指會發現攪動慾望的辦法,在愛
秘密濡濕矛尖的那些部位。[10]
最勇武的赫克托耳曾為安德洛瑪刻
710 做過,他不只擅長刀劍相博;
阿喀琉斯為俘虜的女奴做過,當他[11]
與敵人鏖戰歸來,在軟床躺下。
布里塞伊絲,你允許觸碰你的那雙手
一直被佛里吉亞的鮮血浸透。[12]
715 貪歡的女子,難道讓你欣悅的恰是
這得勝的手撫摸着你的肢體?
相信我,做愛的快樂決不能急切追求,
而要用停頓和耽擱緩緩地引誘。
當你找到讓女人動情的那些地方,
720 別叫挑弄因為羞恥心受阻擋。
你會看見她的眼閃爍着顫動的光焰,
就像日暉跳躍在流動的水面。
她會嘆息,她會發出可愛的呢喃,
還有甜蜜的呻吟和戲謔的歡言。
725 然而你不可鼓滿風帆,拋下女友,
也別讓她進程太快,趕在你前頭;
請同時沖向終點:男人和女人同時
獲得滿足,才是幸福的極致。
這是你應當保持的節奏,當你可以
730 從容地幽會,沒有恐懼來催逼。
如果停留太久不安全,你就該全力
划槳,將馬刺扎進飛奔的騏驥。
終點已抵達,給我棕櫚,感激的青年, 感謝詩人
向抹香的頭髮獻上桃金娘花環。
735 波達利里俄斯醫術多高明,阿喀琉斯[13]
多英勇,涅斯托耳多智慧,占卜師[14]
卡爾卡斯多善斷,奧托墨冬多善御,[15]
埃阿斯多善戰,我就多精於愛術。[16]
男人們,讚美我,讚美你們的先知詩人,
740 讓整個世界都傳頌我的美名。
我賜你們武器,如伏爾甘賜阿喀琉斯,[17]
以他為榜樣,用禮物贏得勝利!
但如果有誰用我的劍降伏了亞馬遜,
請將“納索乃吾師”刻上戰利品。
745 瞧,嬌柔的女人們也問我求取秘訣——
你們將是我下一卷詩篇的主角!

[1] 薩摩色雷斯(Samothrace,這個名字由“薩摩斯”和“色雷斯”構成),是愛琴海東北部的一個島,靠近達達尼爾海峽西側,這裡是穀神刻瑞斯的聖地,會舉行很多外人不知的神秘敬拜儀式。
[2] 維納斯的聖禮指性愛。
[3] 影射穀神刻瑞斯的敬拜儀式。
[4] 因為安德羅墨達是埃塞俄比亞人。
[5] 這些美化性稱謂可參考盧克萊修《物性論》(De Rerum Natura 4.1160-1169)和賀拉斯《閑談集》(Sermones 1.2.114-34)。Murgia(1986)指出,盧克萊修可能受到了柏拉圖《理想國》(Republic 474d-e)的影響。
[6] 原文的sicca(干)指女人未動情,未分泌愛液,lana sua(她的羊毛)指還未完成的紡紗活計。
[7] 原文的consulibus priscis字面意思是“古代的執政官”,古羅馬紀年常用執政官的名稱,因為執政官任期一年,紀年很方便。
[8] 赫爾密俄涅是俄瑞斯忒斯的戀人,代表少女,海倫代表更年長的婦人。
[9] 戈爾格(Gorge)是卡呂冬國王俄紐斯(Oeneus)的女兒,她的母親是阿爾泰婭(Althaea),兩人也分別代表少女和婦人。
[10] “矛尖”是比喻的說法。
[11] “女奴”對應的原文Lyrneside(呂爾涅索斯人),指布里塞伊絲。
[12] “佛里吉亞的鮮血”指特洛伊的鮮血。
[13] 波達利里俄斯(Podalirius)是特洛伊戰爭中希臘的軍醫,醫神埃斯庫拉庇烏斯的兒子。“阿喀琉斯”對應的原文是Aeacides(埃阿科斯的後裔)。
[14] 涅斯托耳是古希臘著名的智者,相關事迹見《伊利亞特》(Iliad 1.247 ff., 9.96ff.)。
[15] 卡爾卡斯(Calcas)是希臘軍隊中的先知,忒斯托耳(Thestor)的兒子,奧托墨冬是阿喀琉斯的馬車夫。
[16] “埃阿斯”對應的原文是Telamonius(特拉蒙之子)。
[17]伏爾甘為阿喀琉斯打造了著名的盾牌,上面刻鏤了宇宙的模型。