《爱的艺术》第二卷601-746行

Quis Cereris ritus ausit vulgare profanis,
magnaque Threicia sacra reperta Samo?
Exigua est virtus praestare silentia rebus,
at contra gravis est culpa tacenda loqui.
605 O bene, quod frustra captatis arbore pomis
garrulus in media Tantalus aret aqua!
Praecipue Cytherea iubet sua sacra taceri;
admoneo, veniat nequis ad illa loquax.
Condita si non sunt Veneris mysteria cistis,
610 nec cava vesanis ictibus aera sonant,
at sic inter nos medio versantur in usu,[1]
se tamen inter nos ut latuisse velint.[2]
Ipsa Venus pubem, quotiens velamina ponit,
protegitur laeva semireducta manu.
615 In medio passimque coit pecus: hoc quoque viso
avertit vultus nempe puella suos.
Conveniunt thalami furtis et ianua nostris,
parsque sub iniecta veste pudenda latet;
et si non tenebras, ad quiddam nubis opacae
620 quaerimus, atque aliquid luce patente minus.
Tum quoque, cum solem nondum prohibebat et imbrem
tegula, sed quercus tecta cibumque dabat,
in nemore atque antris, non sub Iove, iuncta voluptas;
tanta rudi populo cura pudoris erat.
625 At nunc nocturnis titulos inponimus actis,
atque emitur magno nil, nisi posse loqui!
Scilicet excuties omnes, ubi quaeque, puellas,
cuilibet ut dicas ‘Haec quoque nostra fuit,’
nec desint, quas tu digitis ostendere possis.
630 Ut quamque adtigeris, fabula turpis erit.
Parva queror: fingunt quidam, quae vera negarent,
et nulli non se concubuisse ferunt.
Corpora si nequeunt, quae possunt, nomina tangunt,
famaque non tacto corpore crimen habet.
635 I nunc, claude fores, custos odiose puellae,
et centum duris postibus obde seras!
Quid tuti superest, cum nominis extat adulter,
et credi quod non contigit esse, cupit?
Nos etiam veros parce profitemur amores,
640 tectaque sunt solida mystica furta fide.
Parcite praecipue vitia exprobrare puellis,
utile quae multis dissimulasse fuit.
Nec suus Andromedae color est obiectus ab illo,
mobilis in gemino cui pede pinna fuit.
645 Omnibus Andromache visa est spatiosior aequo;
unus, qui modicam diceret, Hector erat.
Quod male fers, adsuesce, feres bene; multa vetustus[3]
leniet, incipiens omnia sentit amor.
Dum novus in viridi coalescit cortice ramus,
650 concutiat tenerum quaelibet aura, cadet;
mox eadem ventis, spatio durata, resistet,
firmaque adoptivas arbor habebit opes.
Eximit ipsa dies omnes e corpore mendas,
quodque fuit vitium, desinit esse mora.
655 Ferre novae nares taurorum terga recusant;
adsiduo domitas tempore fallit odor.
Nominibus mollire licet mala: fusca vocetur,
nigrior Illyrica cui pice sanguis erit;
si straba, sit Veneri similis; si rava, Minervae;
660 sit gracilis, macie quae male viva sua est;
dic habilem, quaecumque brevis, quae turgida, plenam,
et lateat vitium proximitate boni.
Nec quotus annus eat, nec quo sit nata, require,
consule, quae rigidus munera Censor habet;
665 praecipue si flore caret, meliusque peractum
tempus, et albentes iam legit illa comas.
Utilis, o iuvenes, aut haec, aut serior aetas:
iste feret segetes, iste serendus ager.
Dum vires annique sinunt, tolerate labores;
670 iam veniet tacito curva senecta pede.
Aut mare remigiis, aut vomere findite terras,
aut fera belligeras addite in arma manus,
aut latus et vires operamque adferte puellis:
hoc quoque militia est, hoc quoque quaerit opes.
675 Adde, quod est illis operum prudentia maior,
solus et artifices qui facit, usus adest.
Illae munditiis annorum damna rependunt,
et faciunt cura, ne videantur anus.
Utque velis, Venerem iungunt per mille figuras;
680 invenit plures nulla tabella modos.
Illis sentitur non inritata voluptas:
quod iuvet, ex aequo femina virque ferant.
Odi concubitus, qui non utrumque resolvunt;
hoc est, cur pueri tangar amore minus.
685 Odi quae praebet, quia sit praebere necesse,
siccaque de lana cogitat ipsa sua.
Quae datur officio, non est mihi grata voluptas:
officium faciat nulla puella mihi.
Me voces audire iuvat sua gaudia fassas,
690 quaeque morer meme sustineamque rogent.
Aspiciam dominae victos amentis ocellos:
langueat, et tangi se vetet illa diu.
Haec bona non primae tribuit natura iuventae,
quae cito post septem lustra venire solent.
695 Qui properant, nova musta bibant; mihi fundat avitum
consulibus priscis condita testa merum.
Nec platanus, nisi sera, potest obsistere Phoebo,
et laedunt nudos prata novella pedes.
Scilicet Hermionen Helenae praeponere posses,
700 et melior Gorge, quam sua mater, erat?
At Venerem quicumque voles adtingere seram,
si modo duraris, praemia digna feres.
Conscius, ecce, duos accepit lectus amantes:
ad thalami clausas, Musa, resiste fores.
705 Sponte sua sine te celeberrima verba loquentur,
nec manus in lecto laeva iacebit iners.
Invenient digiti, quod agant in partibus illis,
in quibus occulte spicula tingit Amor.
Fecit in Andromache prius hoc fortissimus Hector,
710 nec solum bellis utilis ille fuit.
Fecit et in capta Lyrneside magnus Achilles,
cum premeret mollem lassus ab hoste torum.
Illis te manibus tangi, Brisei, sinebas,
imbutae Phrygia quae nece semper erant.
715 An fuit hoc ipsum, quod te, lasciva, iuvaret,
ad tua victrices membra venire manus?
Crede mihi, non est Veneris properanda voluptas,
sed sensim tarda prolicienda mora.
Cum loca reppereris, quae tangi femina gaudet,
720 non obstet, tangas quo minus illa, pudor.
Aspicies oculos tremulo fulgore micantes,
ut sol a liquida saepe refulget aqua.
Accedent questus, accedet amabile murmur,
et dulces gemitus aptaque verba ioco.
725 Sed neque tu dominam velis maioribus usus
desere, nec cursus anteat illa tuos;[4]
ad metam properate simul: tum plena voluptas,
cum pariter victi femina virque iacent.
Hic tibi versandus tenor est, cum libera dantur
730 otia, furtivum nec timor urget opus.
Cum mora non tuta est, totis incumbere remis
utile, et admisso subdere calcar equo.
Finis adest operi: palmam date, grata iuventus,
sertaque odoratae myrtea ferte comae.
735 Quantus apud Danaos Podalirius arte medendi,
Aeacides dextra, pectore Nestor erat,
Quantus erat Calchas extis, Telamonius armis,
Automedon curru, tantus amator ego.
Me vatem celebrate, viri, mihi dicite laudes,
740 cantetur toto nomen in orbe meum.
Arma dedi vobis; dederat Vulcanus Achilli;
vincite muneribus, vicit ut ille, datis.
Sed quicumque meo superarit Amazona ferro,
inscribat spoliis ‘Naso magister erat.’
745 Ecce, rogant tenerae, sibi dem praecepta, puellae:
vos eritis chartae proxima cura meae!

[1] sic=tamen
[2] tamen=sic
[3] vetustus=vetustas
[4] desere=defice

谁敢向外人透露谷神刻瑞斯的秘仪 保护秘密
和确立于萨摩色雷斯的伟大圣礼?[1]
对诸事保持沉默只是一个小优点,
但谈论秘密却是严重的罪愆。
605 饶舌的坦塔罗斯活该!他无法采撷
手边的苹果,在水中忍受焦渴。
维纳斯尤其要求对圣礼守口如瓶,[2]
我提醒你们,别让多嘴者靠近!
虽然维纳斯的秘仪没有藏在柜子里,
610 也没有铜钹被人疯狂地敲击,[3]
但我们以这样一种方式普遍参与——
它在我们间隐匿,不喜欢暴露。
维纳斯自己,每当她褪掉衣裳,习惯
左手捂着私处,脸扭向一边。
615 牲口公然在各处交合,看见这场景,
女人也总是转过她们的眼睛。
我们的偷情有卧室和房门提供方便,
隐秘的器官也有衣服遮掩;
即使不寻求黑暗,我们也希望某种
620 幽暗,不像户外那么明亮。
在远古,虽没有屋瓦阻挡曝晒和淫雨,
但橡树给了人类遮蔽和食物。
交媾在树林和洞穴进行,而非空地,
原始的族类也如此在意羞耻。
625 可如今我们大肆宣扬夜晚的秘密,
花重金只为买来炫耀的谈资!
你无疑在每个角落检视着每位姑娘,
好对人吹嘘,“她也曾和我上床,”
能让你指指戳戳的女子无穷无尽。
630 每谈到一人,便扯出一段丑闻。
这还是小事:有人撒的谎若成真,他定然
否认,还宣称所有女人都与他有染。
如果碰不到某些人的身体,就碰名字——
她们的身体未蒙垢,声誉却扫地。
635 去吧,可憎的守卫,紧闭姑娘的庭院,
再堵上一百条坚固无比的门闩!
她哪有安全,只要玷污名声的恶棍
还在,盼别人相信他有桃花运!
即使真实的韵事,我也不轻易承认,
640 秘密的关系更忠诚地埋藏于深心。
尤其别挑明女友的缺点,很多人发现, 无视她的缺点
更有好处的做法是视而不见。
安德罗墨达的皮肤虽黑,脚上扇动着[4]
翅膀的珀尔修斯却没有苛责。
645 在别人看来,安德洛玛刻都显得太高,
唯赫克托耳称赞她身材正好。
不愿忍受的,习惯它,就好忍受;开始时,
爱觉察一切,爱久了,就忽略很多事。
当新枝刚与翠绿的树皮融合到一起,
650 什么风都能让柔嫩的它坠地,
很快,树在时间中变强韧,巍然挺立,
就能抵抗风,收获嫁接的果实。
岁月会从身体上抹去所有的瑕疵,
曾经是短处,日子久了就不是。
655 陌生的鼻子会拒绝忍受牛皮的气味,
被时间驯化,就意识不到其存在。
语言可掩饰缺点:若谁的肤色太深,[5]
赛伊利里亚的沥青,就叫她“黄昏”;
若斜眼,说像维纳斯;若灰发,说像密涅瓦;
660 若瘦得几乎没活气,就说她优雅;
矮小,就说她精神;臃肿,就说她丰满;
让每个缺点都藏在优点旁边。
别问她今年多少岁,谁执政那年出生 别问她年龄
(这样的特权只属于审查官一人)——
665 尤其当她的花期已过,美好的年华
已逝,她开始拔掉变白的头发。
年轻人,这样的时段(哪怕再老些)挺不错,
这土地会产庄稼,应当收割。
趁精力和年龄依然许可,忍受艰辛,
670 佝偻的晚景转眼就无声地来临。
或者以桨耕海洋,或者以犁耕土地,
或者勇敢地投入血腥的战事,
或者把身体、能量和精力都献给女子——
这也是军旅,这也是追逐利益。
675 而且,成熟的女人更有丰富的阅历,
唯有实践能磨砺爱情的技艺。
她们以气质弥补青春不再的缺憾,
精心打扮,让自己仍如盛年。
如你所愿,她们玩乐时有千种体位,
680 如此多花样,图画都变不出来。
无需刺激,她们就能够感觉到快乐,
男女双方同等地促成那愉悦。
我憎恶没有让两人都得到释放的交合,
所以我不愿与男孩有欲望的沾惹。
685 我讨厌女人迫不得已而同意房事,
没有情欲,只惦记未完的活计。[6]
出于义务的欢爱我觉得无丝毫乐趣,
但愿没有女人只对我尽义务!
我喜欢听见她们承认自己很陶醉,
690 并且恳求我忍住,不要太快。
我看见癫狂女友那双迷离的眼睛——
她浑身瘫软,很久都不让人碰。
这些礼物自然不会给稚嫩的女青年,
总是在三十五岁后突然出现。
695 让性急的人喝新酿,至于我,请用古旧
年代窖藏的酒罐斟祖先的美酒![7]
未至壮年的悬铃木无法遮挡日光,
赤脚也常被新长的草叶扎伤。
难道你会选赫尔密俄涅,而不要海伦?[8]
700 戈尔格竟然能胜过自己的母亲?[9]
无论你是谁,若希望享受迟到的性爱,
只要你坚持,就不会徒然等待。
你看,共谋的大床已迎来一对情侣: 掌握好节奏
缪斯,请在紧闭的房门处止步。
705 没有你,他们自己也能说连绵的蜜词,
左手也不会闲卧着,无所事事。
手指会发现搅动欲望的办法,在爱
秘密濡湿矛尖的那些部位。[10]
最勇武的赫克托耳曾为安德洛玛刻
710 做过,他不只擅长刀剑相博;
阿喀琉斯为俘虏的女奴做过,当他[11]
与敌人鏖战归来,在软床躺下。
布里塞伊丝,你允许触碰你的那双手
一直被佛里吉亚的鲜血浸透。[12]
715 贪欢的女子,难道让你欣悦的恰是
这得胜的手抚摸着你的肢体?
相信我,做爱的快乐决不能急切追求,
而要用停顿和耽搁缓缓地引诱。
当你找到让女人动情的那些地方,
720 别叫挑弄因为羞耻心受阻挡。
你会看见她的眼闪烁着颤动的光焰,
就像日晖跳跃在流动的水面。
她会叹息,她会发出可爱的呢喃,
还有甜蜜的呻吟和戏谑的欢言。
725 然而你不可鼓满风帆,抛下女友,
也别让她进程太快,赶在你前头;
请同时冲向终点:男人和女人同时
获得满足,才是幸福的极致。
这是你应当保持的节奏,当你可以
730 从容地幽会,没有恐惧来催逼。
如果停留太久不安全,你就该全力
划桨,将马刺扎进飞奔的骐骥。
终点已抵达,给我棕榈,感激的青年, 感谢诗人
向抹香的头发献上桃金娘花环。
735 波达利里俄斯医术多高明,阿喀琉斯[13]
多英勇,涅斯托耳多智慧,占卜师[14]
卡尔卡斯多善断,奥托墨冬多善御,[15]
埃阿斯多善战,我就多精于爱术。[16]
男人们,赞美我,赞美你们的先知诗人,
740 让整个世界都传颂我的美名。
我赐你们武器,如伏尔甘赐阿喀琉斯,[17]
以他为榜样,用礼物赢得胜利!
但如果有谁用我的剑降伏了亚马逊,
请将“纳索乃吾师”刻上战利品。
745 瞧,娇柔的女人们也问我求取秘诀——
你们将是我下一卷诗篇的主角!

[1] 萨摩色雷斯(Samothrace,这个名字由“萨摩斯”和“色雷斯”构成),是爱琴海东北部的一个岛,靠近达达尼尔海峡西侧,这里是谷神刻瑞斯的圣地,会举行很多外人不知的神秘敬拜仪式。
[2] 维纳斯的圣礼指性爱。
[3] 影射谷神刻瑞斯的敬拜仪式。
[4] 因为安德罗墨达是埃塞俄比亚人。
[5] 这些美化性称谓可参考卢克莱修《物性论》(De Rerum Natura 4.1160-1169)和贺拉斯《闲谈集》(Sermones 1.2.114-34)。Murgia(1986)指出,卢克莱修可能受到了柏拉图《理想国》(Republic 474d-e)的影响。
[6] 原文的sicca(干)指女人未动情,未分泌爱液,lana sua(她的羊毛)指还未完成的纺纱活计。
[7] 原文的consulibus priscis字面意思是“古代的执政官”,古罗马纪年常用执政官的名称,因为执政官任期一年,纪年很方便。
[8] 赫尔密俄涅是俄瑞斯忒斯的恋人,代表少女,海伦代表更年长的妇人。
[9] 戈尔格(Gorge)是卡吕冬国王俄纽斯(Oeneus)的女儿,她的母亲是阿尔泰娅(Althaea),两人也分别代表少女和妇人。
[10] “矛尖”是比喻的说法。
[11] “女奴”对应的原文Lyrneside(吕尔涅索斯人),指布里塞伊丝。
[12] “佛里吉亚的鲜血”指特洛伊的鲜血。
[13] 波达利里俄斯(Podalirius)是特洛伊战争中希腊的军医,医神埃斯库拉庇乌斯的儿子。“阿喀琉斯”对应的原文是Aeacides(埃阿科斯的后裔)。
[14] 涅斯托耳是古希腊著名的智者,相关事迹见《伊利亚特》(Iliad 1.247 ff., 9.96ff.)。
[15] 卡尔卡斯(Calcas)是希腊军队中的先知,忒斯托耳(Thestor)的儿子,奥托墨冬是阿喀琉斯的马车夫。
[16] “埃阿斯”对应的原文是Telamonius(特拉蒙之子)。
[17]伏尔甘为阿喀琉斯打造了著名的盾牌,上面刻镂了宇宙的模型。