Audierat laurumque manu vittasque ferentem
pro nata Chrysen non valuisse sua;
audierat, Lyrnesi, tuos, abducta, dolores,
bellaque per turpis longius isse moras.
405 Haec tamen audierat; Priameida viderat ipsa;
victor erat praedae praeda pudenda suae.
Inde Thyestiaden animo thalamoque recepit,
et male peccantem Tyndaris ulta virum.
Quae bene celaris, siqua tamen acta patebunt,
410 illa, licet pateant, tu tamen usque nega.
Tum neque subiectus, solito nec blandior esto:
haec animi multum signa nocentis habent;
sed lateri ne parce tuo: pax omnis in uno est;
concubitu prior est infitianda Venus.
415 Sunt, qui praecipiant herbas, satureia, nocentes
sumere; iudiciis ista venena meis;
aut piper urticae mordacis semine miscent,
tritaque in annoso flava pyrethra mero;
sed dea non patitur sic ad sua gaudia cogi,
420 colle sub umbroso quam tenet altus Eryx.
Candidus, Alcathoi qui mittitur urbe Pelasga,
bulbus et, ex horto quae venit, herba salax
ovaque sumantur, sumantur Hymettia mella,
quasque tulit folio pinus acuta nuces.
425 Docta, quid ad magicas, Erato, deverteris artes?
Interior curru meta terenda meo est.
Qui modo celabas monitu tua crimina nostro,
flecte iter, et monitu detege furta meo.
Nec levitas culpanda mea est: non semper eodem
430 impositos vento panda carina vehit.
Nam modo Threicio Borea, modo currimus Euro,
saepe tument Zephyro lintea, saepe Noto.
Aspice, ut in curru modo det fluitantia rector
lora, modo admissos arte retentet equos.
435 Sunt quibus ingrate timida indulgentia servit,
et, si nulla subest aemula, languet amor.
Luxuriant animi rebus plerumque secundis,
nec facile est aequa commoda mente pati.
Ut levis absumptis paulatim viribus ignis
440 ipse latet, summo canet in igne cinis,
sed tamen extinctas admoto sulpure flammas
invenit, et lumen, quod fuit ante, redit:
sic, ubi pigra situ securaque pectora torpent,
acribus est stimulis eliciendus amor.
445 Fac timeat de te, tepidamque recalface mentem;
palleat indicio criminis illa tui.
O quater et quotiens numero conprendere non est
felicem, de quo laesa puella dolet:
quae, simul invitas crimen pervenit ad aures,
450 excidit, et miserae voxque colorque fugit.
Ille ego sim, cuius laniet furiosa capillos;
ille ego sim, teneras cui petat ungue genas,
quem videat lacrimans, quem torvis spectet ocellis,
quo sine non possit vivere, posse velit.
455 Si spatium quaeras, breve sit, quo laesa queratur,[1]
ne lenta vires colligat ira mora.
Candida iamdudum cingantur colla lacertis,
inque tuos flens est accipienda sinus.
Oscula da flenti, Veneris da gaudia flenti,
460 pax erit: hoc uno solvitur ira modo.
Cum bene saevierit, cum certa videbitur hostis,
tum pete concubitus foedera, mitis erit.
Illic depositis habitat Concordia telis;
illo, crede mihi, Gratia nata loco est.
465 Quae modo pugnarunt, iungunt sua rostra columbae,
quarum blanditias verbaque murmur habet.
Prima fuit rerum confusa sine ordine moles,
unaque erat facies sidera, terra, fretum.
Mox caelum impositum terris, humus aequore cincta est
470 inque suas partes cessit inane chaos:
silva feras, volucres aer accepit habendas,
in liquida, pisces, delituistis aqua.
Tum genus humanum solis errabat in agris,
idque merae vires et rude corpus erat;
475 silva domus fuerat, cibus herba, cubilia frondes:
iamque diu nulli cognitus alter erat.
Blanda truces animos fertur mollisse voluptas:
constiterant uno femina virque loco.
Quid facerent, ipsi nullo didicere magistro:
480 arte Venus nulla dulce peregit opus.
Ales habet, quod amet; cum quo sua gaudia iungat,
invenit in media femina piscis aqua;
cerva parem sequitur, serpens serpente tenetur,
haeret adulterio cum cane nexa canis;
485 laeta salitur ovis; tauro quoque laeta iuvenca est;
sustinet inmundum sima capella marem;
in furias agitantur equae, spatioque remota
per loca dividuos amne sequuntur equos.
Ergo age et iratae medicamina fortia praebe:
490 illa feri requiem sola doloris habent;
illa Machaonios superant medicamina sucos;
his, ubi peccaris, restituendus eris.
Haec ego cum canerem, subito manifestus Apollo
movit inauratae pollice fila lyrae.
495 In manibus laurus, sacris inducta capillis
laurus erat; vates ille videndus adit.[2]
Is mihi ‘Lascivi’ dixit ‘praeceptor Amoris,
duc, age, discipulos ad mea templa tuos,
est ubi diversum fama celebrata per orbem
500 littera, cognosci quae sibi quemque iubet.
她聽說克瑞塞斯手捧月桂和束帶,[1]
為女兒懇求,卻未能將她索回;
她還聽說你,被劫的布里塞伊絲的哀傷,
戰爭如何因可恥的延誤而拉長。[2]
405 這些她只是聽說,卡珊德拉卻親睹,
俘虜者成了俘虜的屈辱俘虜。[3]
然後她才接納埃癸斯托斯,與之同居,
向深陷罪孽的丈夫展開報復。[4]
你精心掩蓋的行為如果不幸被發現,
410 務必抵賴到底,無論多明顯。
那時你別太馴順,也別比慣常溫柔,
這些都像是心裡有鬼的癥候;
但不要拒絕交歡,只有它能帶來和平,
你必須靠做愛來否定偷腥的罪名。
415 有人建議食用香薄荷——我相信這種草 春藥有害
害處很大,甚至可以說是毒藥;
或者將辣椒和刺蕁麻的種子攪拌均勻,
還加上浸於老酒中的黃色甘菊粉。
可是住在蒼翠埃盧克斯山的維納斯
420 不允許如此強行去體驗快意。
不如吃希臘城市阿爾卡托埃出產的[5]
白洋蔥和花園種植的催情草葉,
還有雞蛋,許梅托斯山的蜂蜜也不錯,
還有針葉的松樹結出的堅果。
425 為何轉向魔法的話題,博學的厄剌托?[6] 刺激嫉妒心
我的馬車應掠過標錐的內側。[7]
剛才還遵照我建議隱瞞罪過的你,
改變航向,聽我言,坦白劣跡。
不應責怪我反覆無常,彎船怎可能
430 永遠靠相同的風載人遠行?
我們有時乘色雷斯的北風,有時乘東風,
經常西風鼓起帆,經常是南風。
你看,車夫怎樣一會兒把韁繩鬆開,
一會兒將飛馳的馬熟練地拽回。
435 對於有些人,怯懦的縱容只起反效果,
若沒有情敵出現,愛就會衰弱。
被順境包圍,靈魂通常會自我沉淪,
它並不容易泰然地承受好運。
正如頹唐的火焰,力量逐漸地耗費,
440 把自己藏起來,頂上蒙一層白灰;
然而,當添了硫磺,它找到熄滅的焰苗,
曾經存在的光芒又重新閃耀——
感情也如此,在無憂的怠惰中變得遲鈍,
只有強烈的刺激能把愛喚醒。
445 讓她為你而恐懼,燒燙她變涼的心懷,
讓你的罪證嚇得她臉色慘白。
如果女人因嫉妒而痛苦,這樣的男子
就有四份、甚至無數份的福氣!
偷情的罪證一傳到不肯接受的耳朵里,
450 她就暈過去,聲音和血色都消失。
我願做被瘋狂的她撕扯頭髮的那人,
被她指甲抓破嫩臉的那人,
被淚眼凝視、被她兇狠盯着的那人,
她不能離開卻希望離開的那人!
455 如果你問應讓她傷心多久,別太長,
以免憤怒在延續中積聚力量。
現在已該用手臂緊摟她雪白的頸項,
她哭時,必須偎依你的胸膛。
她邊哭,你邊吻,給她雲雨的甜蜜快樂,
460 和平將到來——唯此法能平息怒火。
當她瘋狂地怒吼,彷彿戰爭已註定,
以性愛解決,她就會重顯溫情。
拋下武器的“和諧”女神就住在那裡,[8]
相信我,那也是美惠神的出生之地。[9]
465 剛才還互啄的鴿子,此刻喙已黏在一起,
它們的咕咕聲就是愛撫的言辭。
最開始,只有一堆雜亂無序的物質,[10]
星辰、大地、海洋都沒有差異。
後來,天置於大地之上,地被海包圍,
470 原初混沌被切分,各歸其位:
森林迎來野獸,飛鳥成天空的資產,
魚類,你們則藏在流水裡面。
那時,人類尚在荒涼的原野上遊盪,[11]
只擁有蠻力和一具原始的皮囊。
475 他們以樹林為家,草為食,枝葉為床,
很長的時間裡彼此都無來往。
據說是銷魂的快樂軟化了兇狠的心,
男女開始在同一個地方棲身。
沒老師傳授,他們只能自己領悟,
480 質樸的性愛完成了甜蜜的任務。
鳥有自己的愛侶,雌魚也在水中尋得
相伴的雄魚,與它分享快樂;
母鹿跟隨着公鹿,蛇與蛇相互糾纏,
母狗與公狗也不可分割地交歡;
485 雌綿羊恣意享受,母牛中意公牛,
扁鼻的母山羊也不嫌公羊太臭;
母馬因發情而瘋狂,雖被河流阻隔,
仍跟隨公馬,跑遍遙遠的角落。
所以來吧,給憤怒的女人服下這魔葯:
490 只有它能讓暴烈的痛苦退燒,
它的效力甚至超過了瑪卡翁的汁液,[12]
通過它,你才能讓她饒恕罪過。
當我吟唱着這些,阿波羅突然顯形, 忍受戀愛的折磨
用拇指撥動嵌着黃金的里拉琴。
495 他手裡拿着一枝月桂,神聖的髮捲
也戴着月桂,以詩人的面目出現。
“放縱情愛的導師,來吧,”他對我說道,
“領着你的學生到我的神廟,
那裡有句著名的箴言,在寰宇各地
500 傳誦,它命令每個人認識自己。[13]
[1] 阿波羅祭司克瑞塞斯(Chryses)是女戰俘克瑞塞伊絲(Chryseis)的父親。阿喀琉斯將克瑞塞伊絲獻給統帥阿伽門農,把布里塞伊絲留給自己。後來阿伽門農迫於神意,將克瑞塞伊絲歸還給她父親,並搶奪了布里塞伊絲。
[2] 阿伽門農搶奪布里塞伊絲之後,阿喀琉斯憤而退出了希臘聯軍,造成戰事屢屢受挫。
[3] 參考《情詩集》第1部第9首第37行的注釋。
[4] 參考《情詩集》第1部第7首第10行的注釋。奧維德認為,克呂泰墨斯特拉和埃癸斯托斯的關係是在阿伽門農返回希臘後才開始的,這明顯不同於傳統說法,也與他後來在《愛的療治》中的說法相矛盾(Remedia Amoris 161-168)。
[5] 阿爾卡托埃(Alcathoe)是墨伽拉的別稱,取自它的重建者阿爾卡托俄斯(Alcathous)。“希臘”對應的原文是Pelasga,這個形容詞源於珀拉斯吉亞(Pelasgia),是伯羅奔尼撒半島的古稱,因為據說希臘最早的居民是珀拉斯吉人(Pelasgi)。這個詞常用來指代整個希臘。
[6] 厄剌托代指詩歌。
[7] 馬車“掠過標錐的內側”意味着繞着內圈奔馳,最節省距離。奧維德的意思是緊扣主題,不繞彎子。
[8] “和諧”(Concordia)被古羅馬人尊為女神,屋大維和利維婭重建了“和諧”神廟。
[9] 美惠神(Gratiae)是維納斯的三位侍從。
[10] 467-472行可以視為《變形記》第1卷21-75行的壓縮版。
[11] 473-480行或許受到了盧克萊修《物性論》第5卷相關段落的影響。
[12] 瑪卡翁(Machaon)是醫神埃斯庫拉庇烏斯(Aesculapius)的兒子。
[13] 德爾斐阿波羅神廟入口的箴言是“認識你自己”(gnōthi seauton)。