《愛的藝術》第二卷301-400行

Astiterit tunicata, ‘Moves incendia’ clama,
sed timida, caveat frigora, voce roga.
Conpositum discrimen erit, discrimina lauda:
torserit igne comam, torte capille, place.
305 Brachia saltantis, vocem mirare canentis,
et, quod desierit, verba querentis habe.
Ipsos concubitus, ipsum venerere licebit
quod iuvat, et quae dat gaudia voce notes.[1]
Ut fuerit torva violentior illa Medusa,
310 fiet amatori lenis et aequa suo.
Tantum, ne pateas verbis simulator in illis,
effice, nec vultu destrue dicta tuo.
Si latet, ars prodest; adfert deprensa pudorem,
atque adimit merito tempus in omne fidem.
315 Saepe sub autumnum, cum formosissimus annus,
plenaque purpureo subrubet uva mero,
cum modo frigoribus premimur, modo solvimur aestu,[2]
aere non certo, corpora languor habet.
Illa quidem valeat; sed si male firma cubarit,
320 et vitium caeli senserit aegra sui,
tunc amor et pietas tua sit manifesta puellae,
tum sere, quod plena postmodo falce metas.
Nec tibi morosi veniant fastidia morbi,
perque tuas fiant, quae sinet ipsa, manus.
325 Et videat flentem, nec taedeat oscula ferre,
et sicco lacrimas conbibat ore tuas.
Multa vove, sed cuncta palam; quotiesque libebit,
quae referas illi, somnia laeta vide.
Et veniat, quae lustret anus lectumque locumque,
330 praeferat et tremula sulpur et ova manu.
Omnibus his inerunt gratae vestigia curae:
in tabulas multis haec via fecit iter.
Nec tamen officiis odium quaeratur ab aegra:
sit suus in blanda sedulitate modus;
335 neve cibo prohibe, nec amari pocula suci
porrige: rivalis misceat illa tuus.
Sed non cui dederas a litore carbasa vento,
utendum, medio cum potiere freto.
Dum novus errat amor, vires sibi colligat usu:
340 si bene nutrieris, tempore firmus erit.
Quem taurum metuis, vitulum mulcere solebas;
sub qua nunc recubas arbore, virga fuit;
Nascitur exiguus, sed opes adquirit eundo,
quaque venit, multas accipit amnis aquas.
345 Fac tibi consuescat: nil adsuetudine maius;
quam tu dum capias, taedia nulla fuge.
Te semper videat, tibi semper praebeat aures;
exhibeat vultus noxque diesque tuos.
Cum tibi maior erit fiducia, posse requiri,
350 cum procul absenti cura futurus eris,
da requiem: requietus ager bene credita reddit,
terraque caelestes arida sorbet aquas.
Phyllida Demophoon praesens moderatius ussit;
exarsit velis acrius illa datis.
355 Penelopen absens sollers torquebat Ulixes;
Phylacides aberat, Laodamia, tuus.
Sed mora tuta brevis: lentescunt tempore curae,
vanescitque absens et novus intrat amor.
Dum Menelaus abest, Helene, ne sola iaceret,
360 hospitis est tepido nocte recepta sinu.
Quis stupor hic, Menelae, fuit? Tu solus abibas,
isdem sub tectis hospes et uxor erant.
Accipitri timidas credis, furiose, columbas?
Plenum montano credis ovile lupo?
365 Nil Helene peccat, nihil hic committit adultery;
quod tu, quod faceret quilibet, ille facit.
Cogis adulterium dando tempusque locumque;
quid nisi consilio est usa puella tuo?
Quid faciat? Vir abest, et adest non rusticus hospes,
370 et timet in vacuo sola cubare toro.
Viderit Atrides: Helenen ego crimine solvo;
usa est humani commoditate viri.
Sed neque fulvus aper media tam saevus in ira est,
fulmineo rabidos cum rotat ore canes,
375 nec lea, cum catulis lactentibus ubera praebet,
nec brevis ignaro vipera laesa pede,
femina quam socii deprensa paelice lecti,
ardet et in vultu pignora mentis habet.
In ferrum flammasque ruit, positoque decore
380 fertur, ut Aonii cornibus icta dei.
Coniugis admissum violataque iura marita est
barbara per natos Phasias ulta suos.
Altera dira parens haec est, quam cernis, hirundo:
aspice, signatum sanguine pectus habet.
385 Hoc bene compositos, hoc firmos solvit amores;
crimina sunt cautis ista timenda viris.
Nec mea vos uni damnat censura puellae:
di melius! Vix hoc nupta tenere potest.
Ludite, sed furto celetur culpa modesto;
390 gloria peccati nulla petenda sui est.
Nec dederis munus, cognosse quod altera possit,
nec sint nequitiae tempora certa tuae.
Et, ne te capiat latebris sibi femina notis,
non uno est omnis convenienda loco;
395 et quotiens scribes, totas prius ipse tabellas
inspice: plus multae, quam sibi missa, legunt.
Laesa Venus iusta arma movet, telumque remittit,
et, modo quod questa est, ipse querare, facit.
Dum fuit Atrides una contentus, et illa
400 casta fuit; vitio est improba facta viri.

[1] quae dat gaudia voce notes=quaedam gaudia noctis habe
[2] premimur…solvimur=premitur…solvitur

她穿着內衣出現,不妨喊“你讓我燃燒!”
但要關切地勸她,小心感冒。
頭髮分得很精緻,就讚美她的發線;
她用火燙髮,捲髮同樣好看。
305 跳舞,欣賞她手臂;唱歌,欣賞她嗓音;
她若停下來,你就哀嘆沒盡興。
就連她做愛你也可讚美,點明讓你
愉悅的地方,用呻吟表達快意。
即使她比殘忍的梅杜薩還兇狠幾分,[1]
310 她也會在情人面前充滿溫存。
只是,別叫她發現你其實言不由衷,
也別讓表情透露話語的空洞。
技藝隱藏才有用,撞破就帶來羞恥,
以後她理所當然不會信任你。
315 經常,在秋天將至,一年景緻最美的 照顧病中的她
時候,成熟的葡萄蘊滿紫液,
我們一會兒受凍,一會兒熱得熔化,
天氣無常,健康難免欠佳。[2]
她或許無恙,但如果碰巧卧病不起,
320 渾身虛弱,忍受季節的催逼,
那時你就當展示虔誠的愛,播下種,
等以後用鐮刀迎接豐美的收成。
別因為她病中脾氣不好,心生嫌棄,
你應親手做好她允許的每件事。
325 讓她看見你哭泣,別倦於與她接吻,
用你的淚水滋潤她焦渴的嘴唇。
反覆祈禱,一定要當面;只要有可能,
就把你做的好夢講給她聽。
請一位老婦來,為她凈化床和房間,
330 顫巍巍的手裡拿着硫磺和雞蛋。[3]
所有這些事都體現令人感動的關注,
很多人藉此進入了期待的遺囑。[4]
然而,別讓殷勤反招來病人的厭惡,
周到的照顧也有自己的限度;
335 不要阻攔她進食,也別親手給她喂
苦藥——這東西讓你情敵去準備。
但你別再用離岸時催動船帆的風, 短暫離開她
當你已經抵達大海的中心。
年輕的愛浪遊時,讓他在體驗中成長,
340 你滋養得法,他終會變得強壯。
如今你畏懼的公牛曾是你安撫的牛犢,
昔日的小枝已是你倚靠的大樹;
誕生時河微不足道,但一路吸納資源,
所經之處,彙集了眾多溪泉。
345 讓她習慣你,沒有什麼比習慣更霸道;
追求她的時候,別怕單調無聊。
讓她隨時看見你,讓她永遠聽你說,
讓你的那張臉出現在日日夜夜。
當你更有自信心,知道她會牽掛你,
350 當你不在身邊,她會擔心你,
讓她歇一歇:休耕的田壤不辜負信任,
乾涸的大地更容易吸收甘霖。
得摩豐在她眼前,菲麗絲並不太惦念;
他揚帆起航,心裡才燃起烈焰。[5]
355 尤利西斯和普羅特西拉俄斯都走遠,
珀涅羅珀和拉俄達彌婭才苦戀。[6]
但切勿長時間分離:時間會沖淡思慮,
缺席者逐漸消失,新的愛潛入。
墨涅拉俄斯外出時,異鄉人熾烈的胸膛[7]
360 緊貼着海倫,不讓她夜裡守空床。
這是怎樣的愚蠢,墨涅拉俄斯?你離開,
讓外客和妻子在同一屋檐下相陪。
瘋子,你竟把膽怯的鴿子託付給鷂鷹?
叫山裡的狼照料滿圈的羊群?
365 海倫沒犯錯,她的情夫也沒有犯錯;
他所做的,你和任何人都會做。
你給了時間和機會,強迫他們犯姦淫,
她難道不是遵你的意思而行?
她該怎麼辦?丈夫離家,優雅的客人
370 在旁,她又怕獨自面對孤枕。
讓墨涅拉俄斯想想!我判決海倫無罪,
她只是沒浪費好心丈夫的關懷。
然而,無論棕色的野豬盛怒時多兇猛, 謹慎地風流
以獠牙的閃電轉動瘋狂的狗群,
375 還是母獅,當她正哺育未斷奶的幼崽,
還是小蝰蛇,當人無意中狠踩——
都不及女人,當她在婚床上抓到情敵,
怒不可遏,滿臉都刻着恨意。
她會拔劍,放火,不顧一切體面地
380 狂奔,彷彿被酒神的角扎破。[8]
面對丈夫的背叛和慘遭褻瀆的婚姻,
美狄亞以親生兒子的死來雪恨。[9]
你看見的這隻燕子是另一位殘忍的母親,[10]
瞧,她胸前也依然印着血痕。
385 正是這種事斬斷成熟而穩定的紐帶,
謹慎的男人務必警惕這種罪!
但我並非說你只能不幸地綁縛於一人,
神不許!連結婚的女人都難守身。
你可以風流,但要剋制,小心地藏好;
390 任何人不應到過失里追求榮耀。
不要送禮物,如果另一位可能知曉,
你的幽會不要有固定的時間表。
為避免女人在她熟知的地方抓住你,
你不可永遠選擇相同的約會地;
395 每次你寫信,首先要檢查整張蠟板,
很多女人讀到的不只是信件。[11]
遭羞辱的愛情會發動反擊,扔回武器,
她剛受的罪,你也將無法躲避。
阿伽門農無二心的時候,妻子也貞潔,
400 她後來失德,是因為丈夫先犯錯。[12]

[1] 梅杜薩(Medusa)是福爾科斯(Phorcus或Phorcys)之女,在密涅瓦神廟被涅普頓強姦後,被女神變成蛇發女怪,後被珀爾修斯殺死,血生出珀加索斯和克律薩俄耳這兩匹飛馬。
[2] 賀拉斯在《書信集》(Epistulae)第1部第7首開篇也提到,秋天是羅馬人最容易生病的季節。
[3] 這是古羅馬的凈化習俗。
[4] 關於“期待的遺囑”,參考上文第272行的注釋。
[5] 關於得摩豐和菲麗絲,參考《情詩集》第2部第18首第22行的注釋。
[6] 關於普羅特西拉俄斯和拉俄達彌婭,參考同一首詩第38行的注釋。
[7] “異鄉人”指帕里斯。
[8] “酒神”對應的原文是Aonii dei(阿俄尼亞的神)。
[9] “美狄亞”對應的原文是barbara Phasias(野蠻的帕西斯女人),參考《情詩集》第2部第14首第29行。
[10] “另一位殘忍的母親”指普洛克涅,參考《情詩集》第2部第6首第7行的注釋。
[11] 因為古羅馬的蠟板可以刮掉再寫,所以信件往來常會留下痕迹,細心的女人會留意這些。
[12] 這裡奧維德的敘述與傳統神話不同。