《爱的艺术》第二卷401-500行

Audierat laurumque manu vittasque ferentem
pro nata Chrysen non valuisse sua;
audierat, Lyrnesi, tuos, abducta, dolores,
bellaque per turpis longius isse moras.
405 Haec tamen audierat; Priameida viderat ipsa;
victor erat praedae praeda pudenda suae.
Inde Thyestiaden animo thalamoque recepit,
et male peccantem Tyndaris ulta virum.
Quae bene celaris, siqua tamen acta patebunt,
410 illa, licet pateant, tu tamen usque nega.
Tum neque subiectus, solito nec blandior esto:
haec animi multum signa nocentis habent;
sed lateri ne parce tuo: pax omnis in uno est;
concubitu prior est infitianda Venus.
415 Sunt, qui praecipiant herbas, satureia, nocentes
sumere; iudiciis ista venena meis;
aut piper urticae mordacis semine miscent,
tritaque in annoso flava pyrethra mero;
sed dea non patitur sic ad sua gaudia cogi,
420 colle sub umbroso quam tenet altus Eryx.
Candidus, Alcathoi qui mittitur urbe Pelasga,
bulbus et, ex horto quae venit, herba salax
ovaque sumantur, sumantur Hymettia mella,
quasque tulit folio pinus acuta nuces.
425 Docta, quid ad magicas, Erato, deverteris artes?
Interior curru meta terenda meo est.
Qui modo celabas monitu tua crimina nostro,
flecte iter, et monitu detege furta meo.
Nec levitas culpanda mea est: non semper eodem
430 impositos vento panda carina vehit.
Nam modo Threicio Borea, modo currimus Euro,
saepe tument Zephyro lintea, saepe Noto.
Aspice, ut in curru modo det fluitantia rector
lora, modo admissos arte retentet equos.
435 Sunt quibus ingrate timida indulgentia servit,
et, si nulla subest aemula, languet amor.
Luxuriant animi rebus plerumque secundis,
nec facile est aequa commoda mente pati.
Ut levis absumptis paulatim viribus ignis
440 ipse latet, summo canet in igne cinis,
sed tamen extinctas admoto sulpure flammas
invenit, et lumen, quod fuit ante, redit:
sic, ubi pigra situ securaque pectora torpent,
acribus est stimulis eliciendus amor.
445 Fac timeat de te, tepidamque recalface mentem;
palleat indicio criminis illa tui.
O quater et quotiens numero conprendere non est
felicem, de quo laesa puella dolet:
quae, simul invitas crimen pervenit ad aures,
450 excidit, et miserae voxque colorque fugit.
Ille ego sim, cuius laniet furiosa capillos;
ille ego sim, teneras cui petat ungue genas,
quem videat lacrimans, quem torvis spectet ocellis,
quo sine non possit vivere, posse velit.
455 Si spatium quaeras, breve sit, quo laesa queratur,[1]
ne lenta vires colligat ira mora.
Candida iamdudum cingantur colla lacertis,
inque tuos flens est accipienda sinus.
Oscula da flenti, Veneris da gaudia flenti,
460 pax erit: hoc uno solvitur ira modo.
Cum bene saevierit, cum certa videbitur hostis,
tum pete concubitus foedera, mitis erit.
Illic depositis habitat Concordia telis;
illo, crede mihi, Gratia nata loco est.
465 Quae modo pugnarunt, iungunt sua rostra columbae,
quarum blanditias verbaque murmur habet.
Prima fuit rerum confusa sine ordine moles,
unaque erat facies sidera, terra, fretum.
Mox caelum impositum terris, humus aequore cincta est
470 inque suas partes cessit inane chaos:
silva feras, volucres aer accepit habendas,
in liquida, pisces, delituistis aqua.
Tum genus humanum solis errabat in agris,
idque merae vires et rude corpus erat;
475 silva domus fuerat, cibus herba, cubilia frondes:
iamque diu nulli cognitus alter erat.
Blanda truces animos fertur mollisse voluptas:
constiterant uno femina virque loco.
Quid facerent, ipsi nullo didicere magistro:
480 arte Venus nulla dulce peregit opus.
Ales habet, quod amet; cum quo sua gaudia iungat,
invenit in media femina piscis aqua;
cerva parem sequitur, serpens serpente tenetur,
haeret adulterio cum cane nexa canis;
485 laeta salitur ovis; tauro quoque laeta iuvenca est;
sustinet inmundum sima capella marem;
in furias agitantur equae, spatioque remota
per loca dividuos amne sequuntur equos.
Ergo age et iratae medicamina fortia praebe:
490 illa feri requiem sola doloris habent;
illa Machaonios superant medicamina sucos;
his, ubi peccaris, restituendus eris.
Haec ego cum canerem, subito manifestus Apollo
movit inauratae pollice fila lyrae.
495 In manibus laurus, sacris inducta capillis
laurus erat; vates ille videndus adit.[2]
Is mihi ‘Lascivi’ dixit ‘praeceptor Amoris,
duc, age, discipulos ad mea templa tuos,
est ubi diversum fama celebrata per orbem
500 littera, cognosci quae sibi quemque iubet.

[1] quo=quod
[2] adit=agit=adest

她听说克瑞塞斯手捧月桂和束带,[1]
为女儿恳求,却未能将她索回;
她还听说你,被劫的布里塞伊丝的哀伤,
战争如何因可耻的延误而拉长。[2]
405 这些她只是听说,卡珊德拉却亲睹,
俘虏者成了俘虏的屈辱俘虏。[3]
然后她才接纳埃癸斯托斯,与之同居,
向深陷罪孽的丈夫展开报复。[4]
你精心掩盖的行为如果不幸被发现,
410 务必抵赖到底,无论多明显。
那时你别太驯顺,也别比惯常温柔,
这些都像是心里有鬼的症候;
但不要拒绝交欢,只有它能带来和平,
你必须靠做爱来否定偷腥的罪名。
415 有人建议食用香薄荷——我相信这种草 春药有害
害处很大,甚至可以说是毒药;
或者将辣椒和刺荨麻的种子搅拌均匀,
还加上浸于老酒中的黄色甘菊粉。
可是住在苍翠埃卢克斯山的维纳斯
420 不允许如此强行去体验快意。
不如吃希腊城市阿尔卡托埃出产的[5]
白洋葱和花园种植的催情草叶,
还有鸡蛋,许梅托斯山的蜂蜜也不错,
还有针叶的松树结出的坚果。
425 为何转向魔法的话题,博学的厄剌托?[6] 刺激嫉妒心
我的马车应掠过标锥的内侧。[7]
刚才还遵照我建议隐瞒罪过的你,
改变航向,听我言,坦白劣迹。
不应责怪我反复无常,弯船怎可能
430 永远靠相同的风载人远行?
我们有时乘色雷斯的北风,有时乘东风,
经常西风鼓起帆,经常是南风。
你看,车夫怎样一会儿把缰绳松开,
一会儿将飞驰的马熟练地拽回。
435 对于有些人,怯懦的纵容只起反效果,
若没有情敌出现,爱就会衰弱。
被顺境包围,灵魂通常会自我沉沦,
它并不容易泰然地承受好运。
正如颓唐的火焰,力量逐渐地耗费,
440 把自己藏起来,顶上蒙一层白灰;
然而,当添了硫磺,它找到熄灭的焰苗,
曾经存在的光芒又重新闪耀——
感情也如此,在无忧的怠惰中变得迟钝,
只有强烈的刺激能把爱唤醒。
445 让她为你而恐惧,烧烫她变凉的心怀,
让你的罪证吓得她脸色惨白。
如果女人因嫉妒而痛苦,这样的男子
就有四份、甚至无数份的福气!
偷情的罪证一传到不肯接受的耳朵里,
450 她就晕过去,声音和血色都消失。
我愿做被疯狂的她撕扯头发的那人,
被她指甲抓破嫩脸的那人,
被泪眼凝视、被她凶狠盯着的那人,
她不能离开却希望离开的那人!
455 如果你问应让她伤心多久,别太长,
以免愤怒在延续中积聚力量。
现在已该用手臂紧搂她雪白的颈项,
她哭时,必须偎依你的胸膛。
她边哭,你边吻,给她云雨的甜蜜快乐,
460 和平将到来——唯此法能平息怒火。
当她疯狂地怒吼,仿佛战争已注定,
以性爱解决,她就会重显温情。
抛下武器的“和谐”女神就住在那里,[8]
相信我,那也是美惠神的出生之地。[9]
465 刚才还互啄的鸽子,此刻喙已黏在一起,
它们的咕咕声就是爱抚的言辞。
最开始,只有一堆杂乱无序的物质,[10]
星辰、大地、海洋都没有差异。
后来,天置于大地之上,地被海包围,
470 原初混沌被切分,各归其位:
森林迎来野兽,飞鸟成天空的资产,
鱼类,你们则藏在流水里面。
那时,人类尚在荒凉的原野上游荡,[11]
只拥有蛮力和一具原始的皮囊。
475 他们以树林为家,草为食,枝叶为床,
很长的时间里彼此都无来往。
据说是销魂的快乐软化了凶狠的心,
男女开始在同一个地方栖身。
没老师传授,他们只能自己领悟,
480 质朴的性爱完成了甜蜜的任务。
鸟有自己的爱侣,雌鱼也在水中寻得
相伴的雄鱼,与它分享快乐;
母鹿跟随着公鹿,蛇与蛇相互纠缠,
母狗与公狗也不可分割地交欢;
485 雌绵羊恣意享受,母牛中意公牛,
扁鼻的母山羊也不嫌公羊太臭;
母马因发情而疯狂,虽被河流阻隔,
仍跟随公马,跑遍遥远的角落。
所以来吧,给愤怒的女人服下这魔药:
490 只有它能让暴烈的痛苦退烧,
它的效力甚至超过了玛卡翁的汁液,[12]
通过它,你才能让她饶恕罪过。
当我吟唱着这些,阿波罗突然显形, 忍受恋爱的折磨
用拇指拨动嵌着黄金的里拉琴。
495 他手里拿着一枝月桂,神圣的发卷
也戴着月桂,以诗人的面目出现。
“放纵情爱的导师,来吧,”他对我说道,
“领着你的学生到我的神庙,
那里有句著名的箴言,在寰宇各地
500 传诵,它命令每个人认识自己。[13]

[1] 阿波罗祭司克瑞塞斯(Chryses)是女战俘克瑞塞伊丝(Chryseis)的父亲。阿喀琉斯将克瑞塞伊丝献给统帅阿伽门农,把布里塞伊丝留给自己。后来阿伽门农迫于神意,将克瑞塞伊丝归还给她父亲,并抢夺了布里塞伊丝。
[2] 阿伽门农抢夺布里塞伊丝之后,阿喀琉斯愤而退出了希腊联军,造成战事屡屡受挫。
[3] 参考《情诗集》第1部第9首第37行的注释。
[4] 参考《情诗集》第1部第7首第10行的注释。奥维德认为,克吕泰墨斯特拉和埃癸斯托斯的关系是在阿伽门农返回希腊后才开始的,这明显不同于传统说法,也与他后来在《爱的疗治》中的说法相矛盾(Remedia Amoris 161-168)。
[5] 阿尔卡托埃(Alcathoe)是墨伽拉的别称,取自它的重建者阿尔卡托俄斯(Alcathous)。“希腊”对应的原文是Pelasga,这个形容词源于珀拉斯吉亚(Pelasgia),是伯罗奔尼撒半岛的古称,因为据说希腊最早的居民是珀拉斯吉人(Pelasgi)。这个词常用来指代整个希腊。
[6] 厄剌托代指诗歌。
[7] 马车“掠过标锥的内侧”意味着绕着内圈奔驰,最节省距离。奥维德的意思是紧扣主题,不绕弯子。
[8] “和谐”(Concordia)被古罗马人尊为女神,屋大维和利维娅重建了“和谐”神庙。
[9] 美惠神(Gratiae)是维纳斯的三位侍从。
[10] 467-472行可以视为《变形记》第1卷21-75行的压缩版。
[11] 473-480行或许受到了卢克莱修《物性论》第5卷相关段落的影响。
[12] 玛卡翁(Machaon)是医神埃斯库拉庇乌斯(Aesculapius)的儿子。
[13] 德尔斐阿波罗神庙入口的箴言是“认识你自己”(gnōthi seauton)。