Astiterit tunicata, ‘Moves incendia’ clama,
sed timida, caveat frigora, voce roga.
Conpositum discrimen erit, discrimina lauda:
torserit igne comam, torte capille, place.
305 Brachia saltantis, vocem mirare canentis,
et, quod desierit, verba querentis habe.
Ipsos concubitus, ipsum venerere licebit
quod iuvat, et quae dat gaudia voce notes.[1]
Ut fuerit torva violentior illa Medusa,
310 fiet amatori lenis et aequa suo.
Tantum, ne pateas verbis simulator in illis,
effice, nec vultu destrue dicta tuo.
Si latet, ars prodest; adfert deprensa pudorem,
atque adimit merito tempus in omne fidem.
315 Saepe sub autumnum, cum formosissimus annus,
plenaque purpureo subrubet uva mero,
cum modo frigoribus premimur, modo solvimur aestu,[2]
aere non certo, corpora languor habet.
Illa quidem valeat; sed si male firma cubarit,
320 et vitium caeli senserit aegra sui,
tunc amor et pietas tua sit manifesta puellae,
tum sere, quod plena postmodo falce metas.
Nec tibi morosi veniant fastidia morbi,
perque tuas fiant, quae sinet ipsa, manus.
325 Et videat flentem, nec taedeat oscula ferre,
et sicco lacrimas conbibat ore tuas.
Multa vove, sed cuncta palam; quotiesque libebit,
quae referas illi, somnia laeta vide.
Et veniat, quae lustret anus lectumque locumque,
330 praeferat et tremula sulpur et ova manu.
Omnibus his inerunt gratae vestigia curae:
in tabulas multis haec via fecit iter.
Nec tamen officiis odium quaeratur ab aegra:
sit suus in blanda sedulitate modus;
335 neve cibo prohibe, nec amari pocula suci
porrige: rivalis misceat illa tuus.
Sed non cui dederas a litore carbasa vento,
utendum, medio cum potiere freto.
Dum novus errat amor, vires sibi colligat usu:
340 si bene nutrieris, tempore firmus erit.
Quem taurum metuis, vitulum mulcere solebas;
sub qua nunc recubas arbore, virga fuit;
Nascitur exiguus, sed opes adquirit eundo,
quaque venit, multas accipit amnis aquas.
345 Fac tibi consuescat: nil adsuetudine maius;
quam tu dum capias, taedia nulla fuge.
Te semper videat, tibi semper praebeat aures;
exhibeat vultus noxque diesque tuos.
Cum tibi maior erit fiducia, posse requiri,
350 cum procul absenti cura futurus eris,
da requiem: requietus ager bene credita reddit,
terraque caelestes arida sorbet aquas.
Phyllida Demophoon praesens moderatius ussit;
exarsit velis acrius illa datis.
355 Penelopen absens sollers torquebat Ulixes;
Phylacides aberat, Laodamia, tuus.
Sed mora tuta brevis: lentescunt tempore curae,
vanescitque absens et novus intrat amor.
Dum Menelaus abest, Helene, ne sola iaceret,
360 hospitis est tepido nocte recepta sinu.
Quis stupor hic, Menelae, fuit? Tu solus abibas,
isdem sub tectis hospes et uxor erant.
Accipitri timidas credis, furiose, columbas?
Plenum montano credis ovile lupo?
365 Nil Helene peccat, nihil hic committit adultery;
quod tu, quod faceret quilibet, ille facit.
Cogis adulterium dando tempusque locumque;
quid nisi consilio est usa puella tuo?
Quid faciat? Vir abest, et adest non rusticus hospes,
370 et timet in vacuo sola cubare toro.
Viderit Atrides: Helenen ego crimine solvo;
usa est humani commoditate viri.
Sed neque fulvus aper media tam saevus in ira est,
fulmineo rabidos cum rotat ore canes,
375 nec lea, cum catulis lactentibus ubera praebet,
nec brevis ignaro vipera laesa pede,
femina quam socii deprensa paelice lecti,
ardet et in vultu pignora mentis habet.
In ferrum flammasque ruit, positoque decore
380 fertur, ut Aonii cornibus icta dei.
Coniugis admissum violataque iura marita est
barbara per natos Phasias ulta suos.
Altera dira parens haec est, quam cernis, hirundo:
aspice, signatum sanguine pectus habet.
385 Hoc bene compositos, hoc firmos solvit amores;
crimina sunt cautis ista timenda viris.
Nec mea vos uni damnat censura puellae:
di melius! Vix hoc nupta tenere potest.
Ludite, sed furto celetur culpa modesto;
390 gloria peccati nulla petenda sui est.
Nec dederis munus, cognosse quod altera possit,
nec sint nequitiae tempora certa tuae.
Et, ne te capiat latebris sibi femina notis,
non uno est omnis convenienda loco;
395 et quotiens scribes, totas prius ipse tabellas
inspice: plus multae, quam sibi missa, legunt.
Laesa Venus iusta arma movet, telumque remittit,
et, modo quod questa est, ipse querare, facit.
Dum fuit Atrides una contentus, et illa
400 casta fuit; vitio est improba facta viri.
[1] quae dat gaudia voce notes=quaedam gaudia noctis habe
[2] premimur…solvimur=premitur…solvitur
她穿着内衣出现,不妨喊“你让我燃烧!”
但要关切地劝她,小心感冒。
头发分得很精致,就赞美她的发线;
她用火烫发,卷发同样好看。
305 跳舞,欣赏她手臂;唱歌,欣赏她嗓音;
她若停下来,你就哀叹没尽兴。
就连她做爱你也可赞美,点明让你
愉悦的地方,用呻吟表达快意。
即使她比残忍的梅杜萨还凶狠几分,[1]
310 她也会在情人面前充满温存。
只是,别叫她发现你其实言不由衷,
也别让表情透露话语的空洞。
技艺隐藏才有用,撞破就带来羞耻,
以后她理所当然不会信任你。
315 经常,在秋天将至,一年景致最美的 照顾病中的她
时候,成熟的葡萄蕴满紫液,
我们一会儿受冻,一会儿热得熔化,
天气无常,健康难免欠佳。[2]
她或许无恙,但如果碰巧卧病不起,
320 浑身虚弱,忍受季节的催逼,
那时你就当展示虔诚的爱,播下种,
等以后用镰刀迎接丰美的收成。
别因为她病中脾气不好,心生嫌弃,
你应亲手做好她允许的每件事。
325 让她看见你哭泣,别倦于与她接吻,
用你的泪水滋润她焦渴的嘴唇。
反复祈祷,一定要当面;只要有可能,
就把你做的好梦讲给她听。
请一位老妇来,为她净化床和房间,
330 颤巍巍的手里拿着硫磺和鸡蛋。[3]
所有这些事都体现令人感动的关注,
很多人借此进入了期待的遗嘱。[4]
然而,别让殷勤反招来病人的厌恶,
周到的照顾也有自己的限度;
335 不要阻拦她进食,也别亲手给她喂
苦药——这东西让你情敌去准备。
但你别再用离岸时催动船帆的风, 短暂离开她
当你已经抵达大海的中心。
年轻的爱浪游时,让他在体验中成长,
340 你滋养得法,他终会变得强壮。
如今你畏惧的公牛曾是你安抚的牛犊,
昔日的小枝已是你倚靠的大树;
诞生时河微不足道,但一路吸纳资源,
所经之处,汇集了众多溪泉。
345 让她习惯你,没有什么比习惯更霸道;
追求她的时候,别怕单调无聊。
让她随时看见你,让她永远听你说,
让你的那张脸出现在日日夜夜。
当你更有自信心,知道她会牵挂你,
350 当你不在身边,她会担心你,
让她歇一歇:休耕的田壤不辜负信任,
干涸的大地更容易吸收甘霖。
得摩丰在她眼前,菲丽丝并不太惦念;
他扬帆起航,心里才燃起烈焰。[5]
355 尤利西斯和普罗特西拉俄斯都走远,
珀涅罗珀和拉俄达弥娅才苦恋。[6]
但切勿长时间分离:时间会冲淡思虑,
缺席者逐渐消失,新的爱潜入。
墨涅拉俄斯外出时,异乡人炽烈的胸膛[7]
360 紧贴着海伦,不让她夜里守空床。
这是怎样的愚蠢,墨涅拉俄斯?你离开,
让外客和妻子在同一屋檐下相陪。
疯子,你竟把胆怯的鸽子托付给鹞鹰?
叫山里的狼照料满圈的羊群?
365 海伦没犯错,她的情夫也没有犯错;
他所做的,你和任何人都会做。
你给了时间和机会,强迫他们犯奸淫,
她难道不是遵你的意思而行?
她该怎么办?丈夫离家,优雅的客人
370 在旁,她又怕独自面对孤枕。
让墨涅拉俄斯想想!我判决海伦无罪,
她只是没浪费好心丈夫的关怀。
然而,无论棕色的野猪盛怒时多凶猛, 谨慎地风流
以獠牙的闪电转动疯狂的狗群,
375 还是母狮,当她正哺育未断奶的幼崽,
还是小蝰蛇,当人无意中狠踩——
都不及女人,当她在婚床上抓到情敌,
怒不可遏,满脸都刻着恨意。
她会拔剑,放火,不顾一切体面地
380 狂奔,仿佛被酒神的角扎破。[8]
面对丈夫的背叛和惨遭亵渎的婚姻,
美狄亚以亲生儿子的死来雪恨。[9]
你看见的这只燕子是另一位残忍的母亲,[10]
瞧,她胸前也依然印着血痕。
385 正是这种事斩断成熟而稳定的纽带,
谨慎的男人务必警惕这种罪!
但我并非说你只能不幸地绑缚于一人,
神不许!连结婚的女人都难守身。
你可以风流,但要克制,小心地藏好;
390 任何人不应到过失里追求荣耀。
不要送礼物,如果另一位可能知晓,
你的幽会不要有固定的时间表。
为避免女人在她熟知的地方抓住你,
你不可永远选择相同的约会地;
395 每次你写信,首先要检查整张蜡板,
很多女人读到的不只是信件。[11]
遭羞辱的爱情会发动反击,扔回武器,
她刚受的罪,你也将无法躲避。
阿伽门农无二心的时候,妻子也贞洁,
400 她后来失德,是因为丈夫先犯错。[12]
[1] 梅杜萨(Medusa)是福尔科斯(Phorcus或Phorcys)之女,在密涅瓦神庙被涅普顿强奸后,被女神变成蛇发女怪,后被珀尔修斯杀死,血生出珀加索斯和克律萨俄耳这两匹飞马。
[2] 贺拉斯在《书信集》(Epistulae)第1部第7首开篇也提到,秋天是罗马人最容易生病的季节。
[3] 这是古罗马的净化习俗。
[4] 关于“期待的遗嘱”,参考上文第272行的注释。
[5] 关于得摩丰和菲丽丝,参考《情诗集》第2部第18首第22行的注释。
[6] 关于普罗特西拉俄斯和拉俄达弥娅,参考同一首诗第38行的注释。
[7] “异乡人”指帕里斯。
[8] “酒神”对应的原文是Aonii dei(阿俄尼亚的神)。
[9] “美狄亚”对应的原文是barbara Phasias(野蛮的帕西斯女人),参考《情诗集》第2部第14首第29行。
[10] “另一位残忍的母亲”指普洛克涅,参考《情诗集》第2部第6首第7行的注释。
[11] 因为古罗马的蜡板可以刮掉再写,所以信件往来常会留下痕迹,细心的女人会留意这些。
[12] 这里奥维德的叙述与传统神话不同。