《爱的艺术》第一卷601-772行

Et bene dic dominae, bene, cum quo dormiat illa;
sed, male sit, tacita mente precare, viro.
At cum discedet mensa conviva remota,
ipsa tibi accessus turba locumque dabit.
605 Insere te turbae, leviterque admotus eunti
velle latus digitis, et pede tange pedem.
Conloquii iam tempus adest; fuge rustice longe
hinc pudor; audentem Forsque Venusque iuvat.
Non tua sub nostras veniat facundia leges:
610 fac tantum cupias, sponte disertus eris.
Est tibi agendus amans, imitandaque vulnera verbis;
haec tibi quaeratur qualibet arte fides.
Nec credi labor est: sibi quaeque videtur amanda;
pessima sit, nulli non sua forma placet.
615 Saepe tamen vere coepit simulator amare,
saepe, quod incipiens finxerat esse, fuit.
Quo magis, o, faciles imitantibus este, puellae:
fiet amor verus, qui modo falsus erat.
Blanditiis animum furtim deprendere nunc sit,
620 ut pendens liquida ripa subestur aqua.
Nec faciem, nec te pigeat laudare capillos
et teretes digitos exiguumque pedem:
delectant etiam castas praeconia formae;
virginibus curae grataque forma sua est.
625 Nam cur in Phrygiis Iunonem et Pallada silvis
nunc quoque iudicium non tenuisse pudet?
Laudatas ostendit avis Iunonia pinnas;
si tacitus spectes, illa recondit opes.
Quadrupedes inter rapidi certamina cursus
630 depexaeque iubae plausaque colla iuvant.
Nec timide promitte: trahunt promissa puellas;
pollicito testes quoslibet adde deos.
Iuppiter ex alto periuria ridet amantum,
et iubet Aeolios inrita ferre Notos.
635 Per Styga Iunoni falsum iurare solebat
Iuppiter; exemplo nunc favet ipse suo.
Expedit esse deos, et, ut expedit, esse putemus;
dentur in antiquos tura merumque focos;
nec secura quies illos similisque sopori
640 detinet; innocue vivite; numen adest;
reddite depositum; pietas sua foedera servet;
fraus absit; vacuas caedis habete manus.
Ludite, si sapitis, solas impune puellas;
hac minus est una fraude tuenda fides.
645 Fallite fallentes: ex magna parte profanum
sunt genus; in laqueos quos posuere, cadant.
Dicitur Aegyptos caruisse iuvantibus arva
imbribus, atque annos sicca fuisse novem,
cum Thrasius Busirin adit, monstratque piari
650 hospitis adfuso sanguine posse Iovem.
Illi Busiris ‘Fies Iovis hostia primus,’
inquit ‘et Aegypto tu dabis hospes aquam.’
Et Phalaris tauro violenti membra Perilli
torruit: infelix inbuit auctor opus.
655 Iustus uterque fuit, neque enim lex aequior ulla est,
quam necis artifices arte perire sua.
Ergo ut periuras merito periuria fallant,
exemplo doleat femina laesa suo.
Et lacrimae prosunt: lacrimis adamanta movebis;
660 fac madidas videat, si potes, illa genas.
Si lacrimae (neque enim veniunt in tempore semper)
deficient, uda lumina tange manu.
Quis sapiens blandis non misceat oscula verbis?
Illa licet non det, non data sume tamen.
665 Pugnabit primo fortassis, et ‘Improbe’ dicet:
pugnando vinci se tamen illa volet.
Tantum ne noceant teneris male rapta labellis,
neve queri possit dura fuisse, cave.
Oscula qui sumpsit, si non et cetera sumet,
670 haec quoque, quae data sunt, perdere dignus erit.
Quantum defuerat pleno post oscula voto?
Ei mihi, rusticitas, non pudor ille fuit.
Vim licet appelles, grata est vis ista puellis:
quod iuvat, invitae saepe dedisse volunt.
675 Quaecumque est Veneris subita violata rapina,
gaudet, et inprobitas muneris instar habet.
At quae cum posset cogi, non tacta recessit,
ut simulet vultu gaudia, tristis erit.
Vim passa est Phoebe: vis est allata sorori;
680 et gratus raptae raptor uterque fuit.
Fabula nota quidem, sed non indigna referri,
Scyrias Haemonio iuncta puella viro.
Iam dea laudatae dederat mala praemia formae
colle sub Idaeo vincere digna duas;
685 iam nurus ad Priamum diverso venerat orbe,
Graiaque in Iliacis moenibus uxor erat.
Iurabant omnes in laesi verba mariti:
nam dolor unius publica causa fuit.
Turpe, nisi hoc matris precibus tribuisset, Achilles
690 veste virum longa dissimulatus erat.
Quid facis, Aeacide? Non sunt tua munera lanae;
tu titulos alia Palladis arte petas.
Quid tibi cum calathis? Clipeo manus apta ferendo est;
pensa quid in dextra, qua cadet Hector, habes?
695 Reice succinctos operoso stamine fusos!
Quassanda est ista Pelias hasta manu.
Forte erat in thalamo virgo regalis eodem;
haec illum stupro comperit esse virum.
Viribus illa quidem victa est, ita credere oportet,
700 sed voluit vinci viribus illa tamen.
Saepe ‘Mane!’ dixit, cum iam properaret Achilles;
fortia nam posita sumpserat arma colo.
Vis ubi nunc illa est? Quid blanda voce moraris
auctorem stupri, Deidamia, tui?
705 Scilicet ut pudor est quaedam coepisse priorem,
sic alio gratum est incipiente pati.
A! Nimia est iuveni propriae fiducia formae,
expectat siquis, dum prior illa roget.
Vir prior accedat, vir verba precantia dicat;
710 excipiet blandas comiter illa preces.
Ut potiare, roga; tantum cupit illa rogari;
da causam voti principiumque tui.
Iuppiter ad veteres supplex heroidas ibat;
corrupit magnum nulla puella Iovem.
715 Si tamen a precibus tumidos accedere fastus
senseris, incepto parce referque pedem.
Quod refugit, multae cupiunt: odere quod instat;
lenius instando taedia tolle tui.
Nec semper Veneris spes est profitenda roganti;
720 intret amicitiae nomine tectus amor.
Hoc aditu vidi tetricae data verba puellae:
qui fuerat cultor, factus amator erat.
Candidus in nauta turpis color, aequoris unda
debet et a radiis sideris esse niger;
725 turpis et agricolae, qui vomere semper adunco
et gravibus rastris sub Iove versat humum;
et tibi, Palladiae petitur cui fama coronae,
candida si fuerint corpora, turpis eris.
Palleat omnis amans: hic est color aptus amanti;
730 hoc decet, hoc stulti non valuisse putant.[1]
Pallidus in Side silvis errabat Orion,[2]
Pallidus in lenta Naide Daphnis erat.
Arguat et macies animum, nec turpe putaris
palliolum nitidis inposuisse comis.
735 Attenuant iuvenum vigilatae corpora noctes
curaque et in magno qui fit amore dolor.
Ut voto potiare tuo, miserabilis esto,
ut qui te videat, dicere possit ‘Amas.’
Conquerar, an moneam mixtum fas omne nefasque?
740 Nomen amicitia est, nomen inane fides.
Ei mihi, non tutum est, quod ames, laudare sodali;
cum tibi laudanti credidit, ipse subit.
At non Actorides lectum temeravit Achillis:
quantum ad Pirithoum, Phaedra pudica fuit.
745 Hermionam Pylades quo Pallada Phoebus, amabat,
quodque tibi geminus, Tyndari, Castor, erat.
Siquis idem sperat, laturas poma myricas[3]
speret, et e medio flumine mella petat.
Nil nisi turpe iuvat: curae sua cuique voluptas;
750 haec quoque ab alterius grata dolore venit.
Heu facinus! non est hostis metuendus amanti;
quos credis fidos, effuge, tutus eris.
Cognatum fratremque cave carumque sodalem:
praebebit veros haec tibi turba metus.
755 Finiturus eram, sed sunt diversa puellis
pectora: mille animos excipe mille modis.
Nec tellus eadem parit omnia; vitibus illa
convenit, haec oleis; hac bene farra virent.
Pectoribus mores tot sunt, quot in ore figurae;
760 qui sapit, innumeris moribus aptus erit,
utque leves Proteus modo se tenuabit in undas,
nunc leo, nunc arbor, nunc erit hirtus aper.
Hi iaculo pisces, illi capiuntur ab hamis;
hos cava contento retia fune trahunt.
765 Nec tibi conveniet cunctos modus unus ad annos:
longius insidias cerva videbit anus.
Si doctus videare rudi, petulansve pudenti,
diffidet miserae protinus illa sibi.
Inde fit, ut quae se timuit committere honesto,
770 vilis ad amplexus inferioris eat.
Pars superat coepti, pars est exhausta laboris.
Hic teneat nostras ancora iacta rates.

[1] stulti=multi
[2] Side=Lyrice
[3] laturas=iacturas

祝福你心仪的女人,也祝福同眠的男人,
但在沉默的心里,诅咒他遭厄运。
可是当宴会结束,宾客们纷纷离席,
拥挤的人群就给你接近的时机。
605 混入其中,偷偷摸到她身边,你的手
轻拽她的腰,你的脚轻碰她的脚。
搭讪的时候到了:远远走开,土气的
羞涩,让好运和维纳斯帮助勇者!
不要让辩才受制于我的任何规则:
610 只要你有心,自然会口若悬河。
你必须扮演痴情人,用语言表现相思症,
什么诡计都可用,只要她能信。
其实这不难:女人都觉得自己值得爱;
再丑,她也信大家都会夸她美。
615 然而,装作爱的人经常能坠入情网,
经常让开始的假象凝固成真相。
所以,女人啊,还不如对欺骗的人好些,
反正,原本假的爱会变成真的。
此时你该以蜜语悄悄地占据她心田,
620 就如同流水侵蚀陡峭的河岸。
不厌其烦地夸赞她的脸,她的发束,
她纤长的手指,还有精致的足——
即使贞洁的女人也喜欢美的颂歌,
处子也呵护并欣赏自己的秀色。
625 你看,为何到现在朱诺和帕拉斯还耻于
在佛里吉亚森林里未赢得荣誉?[1]
神后的宠物鸟受赞美才展开它的羽毛,[2]
你若沉默地观看,就藏起珍宝。
在竞相飞驰的比赛中,等到有人为它们
630 梳鬃毛、拍脖颈,骏马才会高兴。
也不要怯于承诺,承诺能吸引女人, 承诺与欺骗
随便求哪位神,都可为你做见证。
朱庇特从高天微笑地听着情人的伪誓,
命南风卷走这些虚幻的言辞。[3]
635 他习惯以斯堤克斯河的名义向朱诺撒谎,[4]
他对你的善意体现于自己的榜样。
神在很方便,既然方便,姑且信他们在;
在古老的祭坛进香奠酒,有何碍?
他们不陷入与睡眠相似的无忧休憩,
640 纯洁无邪地生活,神就在这里。
归还托管的钱财,虔诚地遵守契约;
不要有欺诈,不可让你的手沾血。
你若明智,唯独戏弄女人不受罚,
务必要守信,除了此事可欺诈。
645 欺骗欺骗者——大多数女人都是渎神的
族类,让她们坠入自己的网罗。
昔日的埃及据说没有雨浇灌田野,
一连九年都忍受旱魃的肆虐,
忒拉西俄斯来找布西里斯,宣称[5]
650 异乡人的血能改变神王的心。
国王答道:“请你先做朱庇特的牺牲,
给埃及求雨,你不也是异乡人?”
帕拉里斯也烤了佩里罗斯的肢体——
发明者自己领教了作品的威力。[6]
655 两位都罪有应得,这是最公平的法律,
就按照自己设计的死法去死。
所以,既然伪誓理当欺骗伪誓者,
就让女人循自己的先例受折磨。
眼泪也有用:用它能打动铁石心肠, 眼泪、吻与强力
660 若可能,让她看到你湿润的脸庞。
如果没泪水(的确,它不能随时产生),
用湿手捂住你的双眼也成。
哪位聪明人不会将甜言与热吻混合?
即使她不吻你,你吻她有何不可?
665 开始她或许挣扎,并且斥责你“无耻”——
但挣扎之时她却希望你胜利。
只是强吻时,不要伤着她柔嫩的嘴唇,
别让她有理由抱怨,你把她弄疼。
谁若得到吻,却没有一并得到其余,
670 就活该连已经得到的东西也失去。
吻到她之后,你离完满的愿望有多远?
天,不是羞耻心,是愚钝,在阻拦!
你可以称之为强力,但女人爱这种强力——
被迫献出她所愿,反而更欢喜。[7]
675 每一位遭到性爱突然袭击的女人
都高兴,并把这邪行当作礼品;
而在本可用强时安然逃脱的女人
尽管看似在庆幸,其实却伤心。
菲比遭受了强暴,希莱拉受到了威胁,
680 但姐妹二人都爱上她们的劫夺者。[8]
斯库罗斯的少女与阿喀琉斯结合,
此事虽广为人知,仍值得一说。[9]
那时,在伊达山麓理当胜出的维纳斯
已给偏向她的裁判送出贿礼;
685 遥远异国的儿媳已来到国王身边,
伊利昂城墙内多了位希腊女眷。[10]
所有人都跟随受辱的丈夫发下誓言,
一人的痛苦变成了公共的仇怨。[11]
若非屈从于母亲的请求,此事真羞耻——
690 阿喀琉斯借长裙化身为女子。[12]
你在干什么,大英雄?你不该在此纺羊毛,[13]
快用帕拉斯其他的技艺求荣耀!
女红篮与你何干?你的手理应去执盾;
杀赫克托耳的手为何抱织品?
695 赶紧扔掉被层层纱线包裹的纺锤!
佩里昂的长矛才是你恰当的装备。[14]
碰巧在同一间闺房有位王室的少女,
她发现他是男子,却已被玷污。
她的确是被强力制伏,没理由怀疑,
700 但她却心甘情愿屈从那强力。
她一再喊“别走”,当阿喀琉斯欲匆忙离去——
他已抛下绕线杆,拾起了战具。
强力如今在哪里?得伊达弥娅,你为何
用温柔的声音挽留你的亵渎者?
705 你知道,正如女人总耻于抢先求欢,
另一方主动,她们便欣然承担。
可叹,如果谁总等着女人先来求自己,
他未免对自己的长相过于满意!
让男人先行动,让男人说出殷勤的邀请,
710 她会亲切地接受言语的温情。
要拥有,就谦卑祈求;她只想被人祈求——
告诉她,你这段相思的起因和缘由。
朱庇特总是哀求那些古昔的女子,
她们没有谁觉得朱庇特可鄙。
715 但你若感觉,谦恭膨胀了她的虚荣,
就暂时转身撤退,别再进攻。
很多人渴望逃离的东西,憎恶眼前;
你不太急切,她反而没了厌倦。
也不要总是把云雨的憧憬挂在嘴边,
720 让爱欲悄悄潜入,以友谊为遮掩。
我曾见矜持万分的女子如此上了当:
原本是朋友,不觉间却已同床。
水手应以肤色白为耻,黝黑才恰当—— 肤色的考虑
想想飞溅的浪花和强烈的日光;
725 农夫也一样,他总是扶着弯犁,手持
沉重的锄头,在露天旷野刨地。
还有你,角逐帕拉斯橄榄叶冠的运动员,
如果你身体白皙,同样不美观。
恋爱者都该面色苍白,这颜色最合适,
730 效果好,傻人却认为无济于事。
苍白的奥里昂为了希德丝在森林游荡,[15]
达芙尼斯为冷漠的仙女凄惶。[16]
瘦削也能表达你的心,给闪亮的发卷
蒙上兜帽,你别以为很丢脸。
735 让辗转反侧的夜晚消耗青春的身体,
还有忧虑和重度相思的压抑。
为达成愿望,你要惨惨戚戚地过活,
让见到的人都说,“你坠入了爱河。”
我该抱怨,还是提醒你,对与错难分? 警惕朋友
740 所谓友谊和忠诚都只是空名。
唉,唉,对朋友夸赞你所爱并不安全,
等他信了你,他就会把你偷换。
但阿克托耳的后裔未背叛阿喀琉斯,[17]
淮德拉也未失身于庇里托俄斯。[18]
745 彼拉得对赫尔密俄涅只有兄妹的情谊,[19]
与卡斯托尔对海伦并无差异。[20]
若有人怀此希望,就让他等着柽柳
结苹果,或者大河中间有蜜流。
唯恶事充满诱惑,人人都追逐快乐,
750 别人的痛苦也能带给他愉悦。
啊,罪孽!恋爱者没有敌人可畏惧;
躲开你信任的人,你才能无虞。
提防你的亲戚、兄弟和珍爱的伙伴——
这群人才是真实恐惧的来源。
755 我即将打住,但要说,女人的性情各异, 手段应灵活
对待千种性情需千种方式。
没有土地能出产一切,这适合橄榄,
这适合葡萄,而这是小麦的乐园。
人的相貌有多少种,性情就有多少种,
760 智者总能适应这无数种不同。
正如那普罗透斯,时而变流水、树木,
时而又变成狮子和毛蓬蓬的野猪。[21]
有些鱼要用长枪扎,有些要用弯钩钓,
有些要张开绳索,撒网捕捞。
765 你不应经年累月只会使一招:远远地,
沉稳的母鹿已经把陷阱识破。
如果无知者觉得你渊博,矜持者觉得你
冲动,她立刻变得犹疑、警惕。
于是,不敢将自己交给君子的女子
770 常常叫次等的男人捡了便宜。
我的任务已完成一部分,还剩一部分,
暂且抛下锚,让我的船停稳。[22]

[1] 指帕里斯充当裁判,在三位女神中选出最美一位的事,最终维纳斯胜出。
[2] “宠物鸟”指孔雀。
[3] “南风”在原文中有修饰语Aeolios(埃俄洛斯的),因为埃俄洛斯是掌管风的神。
[4] 在古希腊神话中,诸神凭斯堤克斯河(Styx)发誓是有效的、不可违背的。
[5] 在九年大旱后,先知忒拉西俄斯(Thrasius)告诉埃及国王布西里斯(Busiris),如果将异乡人作为人牲献祭给朱庇特,就能求来大雨,布西里斯发现他就是异乡人,下令先将他献祭。
[6] 帕拉里斯(Phalaris,约前570-前554在位)是西西里的僭主,佩里罗斯(Perillus)发明了烤炙犯人的铜牛刑具,想献给他邀功,他用铜牛刑具处死的第一个人就是佩里罗斯。
[7] 这种论调性质恶劣,在古代西方很流行。
[8] 菲比(Phoebe)和希莱拉(Hilaira)是琉基玻斯(Leucippus)的女儿,本已订婚,被卡斯托尔和珀鲁克斯兄弟劫走,鲁本斯曾以此为题材画过一幅著名的画。
[9] 奥维德在这里影射的是后荷马时代流传的一个关于阿喀琉斯的故事。该故事的情节记录在伪阿波罗多洛斯的《神话汇编》(Bibliotheca 3.13.8)中。阿喀琉斯的母亲忒提斯(Thetis)在特洛伊战争爆发前得知了儿子会战死的命运,于是将他装扮成女人,藏在斯库罗斯(Scyros)国王吕科墨得斯(Lycomedes)的女儿中间。在此过程中,他和其中一位公主得伊达弥娅(Deidamia)有过纠葛。
[10] “贿礼”、“儿媳”和“希腊女眷”都指海伦,“国王”对应的原文是Priamum(普里阿摩斯)。
[11] 曾有无数希腊人追求第一美女海伦,最终墨涅拉俄斯通过抽签胜出。为了避免纷争,尤利西斯事前提议,所有竞争者郑重发誓,无论谁成为海伦的丈夫,其他人都要全力维护他。帕里斯拐走海伦,激活了这个盟誓,从而引发了特洛伊战争。
[12] 参考上文第682行的注释。
[13] “大英雄”对应的原文是Aeacide(埃阿科斯的后裔),阿喀琉斯是埃阿科斯的孙子。
[14] 阿喀琉斯长矛的木头部分取自佩里昂山(他长大和接受教育的地方)。
[15] 奥里昂(Orion)曾是女神拉托娜的卫士,他在打猎时声称能征服一切野兽,触怒了地母盖娅(Gaia),被她派去的蝎子杀死。但拉托娜把他变成了猎户座。参考奥维德《岁时记》(Fasti 5.537-544)。希德丝(Sides)所指不详,可能是位宁芙。
[16] 达芙尼斯(Daphnis)是墨丘利之子,传说中田园诗的发明者,一般认为他生活在西西里。
[17] “阿克托耳的后裔”指阿喀琉斯的好友帕特洛克罗斯(Patroclus),阿克托耳(Actor)是他的祖父。“背叛”对应的原文是lectum temeravit(污染床榻)。
[18] 淮德拉和庇里托俄斯分别是忒修斯的妻子和挚友。
[19] 彼拉得和赫尔密俄涅(Hermiona)分别是俄瑞斯忒斯的挚友和恋人,“只有兄妹的情谊”对应的原文是quo Pallada Phoebus(像福玻斯对帕拉斯那样),福玻斯和帕拉斯是兄妹。
[20] 卡斯托尔和海伦也是兄妹,“海伦”对应的原文是Tyndari(呼格,廷达瑞俄斯之女)。
[21] 关于普罗透斯,参考《情诗集》第2部第15首第10行的注释。
[22] Nickbakht(2005)指出,这卷诗的最后两行暗引了维吉尔《埃涅阿斯纪》的诗句(Aeneid 6.900-901)。这种位置的相似性暗示,按照奥维德最初的计划,《爱的艺术》只有两卷。