《愛的藝術》第一卷301-400行

It comes armentis, nec ituram cura moratur
coniugis, et Minos a bove victus erat.
Quo tibi, Pasiphae, pretiosas sumere vestes?
Ille tuus nullas sentit adulter opes.
305 Quid tibi cum speculo, montana armenta petenti?
Quid totiens positas fingis, inepta, comas?
Crede tamen speculo, quod te negat esse iuvencam.
Quam cuperes fronti cornua nata tuae!
Sive placet Minos, nullus quaeratur adultery;
310 sive virum mavis fallere, falle viro!
In nemus et saltus thalamo regina relicto
fertur, ut Aonio concita Baccha deo.
A, quotiens vaccam vultu spectavit iniquo,
et dixit ‘Domino cur placet ista meo?
315 Aspice, ut ante ipsum teneris exultet in herbis;
nec dubito, quin se stulta decere putet.’
Dixit, et ingenti iamdudum de grege duci
iussit et inmeritam sub iuga curva trahi,
aut cadere ante aras commentaque sacra coegit,
320 et tenuit laeta paelicis exta manu.
Paelicibus quotiens placavit numina caesis,
atque ait, exta tenens ‘Ite, placete meo!’
Et modo se Europen fieri, modo postulat Io,
altera quod bos est, altera vecta bove.
325 Hanc tamen implevit, vacca deceptus acerna,
dux gregis, et partu proditus auctor erat.
Cressa Thyesteo si se abstinuisset amore
(et quantum est uno posse carere viro?),
non medium rupisset iter, curruque retorto
330 Auroram versis Phoebus adisset equis.
Filia purpureos Niso furata capillos
pube premit rabidos inguinibusque canes.
Qui Martem terra, Neptunum effugit in undis,
coniugis Atrides victima dira fuit.
335 Cui non defleta est Ephyraeae flamma Creusae,
et nece natorum sanguinolenta parens?
Flevit Amyntorides per inania lumina Phoenix:
Hippolytum pavidi diripuistis equi.[1]
Quid fodis inmeritis, Phineu, sua lumina natis?
340 Poena reversura est in caput ista tuum.
Omnia feminea sunt ista libidine mota;
acrior est nostra, plusque furoris habet.
Ergo age, ne dubita cunctas sperare puellas;
vix erit e multis, quae neget, una, tibi.
345 Quae dant quaeque negant, gaudent tamen esse rogatae:
ut iam fallaris, tuta repulsa tua est.
Sed cur fallaris, cum sit nova grata voluptas
et capiant animos plus aliena suis?
Fertilior seges est alienis semper in agris,
350 vicinumque pecus grandius uber habet.
Sed prius ancillam captandae nosse puellae
cura sit: accessus molliet illa tuos.
Proxima consiliis dominae sit ut illa, videto,
neve parum tacitis conscia fida iocis.
355 Hanc tu pollicitis, hanc tu corrumpe rogando:
quod petis, ex facili, si volet illa, feres.
Illa leget tempus (medici quoque tempora servant)
quo facilis dominae mens sit et apta capi.
Mens erit apta capi tum, cum laetissima rerum
360 ut seges in pingui luxuriabit humo.
Pectora dum gaudent nec sunt adstricta dolore,
ipsa patent, blanda tum subit arte Venus.
Tum, cum tristis erat, defensa est Ilios armis:
militibus gravidum laeta recepit equum.
365 Tum quoque temptanda est, cum paelice laesa dolebit:
tum facies opera, ne sit inulta, tua.
Hanc matutinos pectens ancilla capillos
incitet, et velo remigis addat opem,
et secum tenui suspirans murmure dicat
370 ‘At, puto, non poteras ipsa referre vicem.’
Tum de te narret, tum persuadentia verba
addat, et insano iuret amore mori.
Sed propera, ne vela cadant auraeque residant:
ut fragilis glacies, interit ira mora.
375 Quaeris, an hanc ipsam prosit violare ministram?
Talibus admissis alea grandis inest.
Haec a concubitu fit sedula, tardior illa,
haec dominae munus te parat, illa sibi.
Casus in eventu est: licet hic indulgeat ausis,
380 consilium tamen est abstinuisse meum.
Non ego per praeceps et acuta cacumina vadam,
nec iuvenum quisquam me duce captus erit.
Si tamen illa tibi, dum dat recipitque tabellas,
corpore, non tantum sedulitate placet,
385 fac domina potiare prius, comes illa sequatur:
non tibi ab ancilla est incipienda Venus.
Hoc unum moneo, siquid modo creditur arti,
nec mea dicta rapax per mare ventus agit:
aut non rem temptes aut perfice; tollitur index,[2]
390 cum semel in partem criminis ipsa venit.
Non avis utiliter viscatis effugit alis;
non bene de laxis cassibus exit aper.
Saucius arrepto piscis teneatur ab hamo:
perprime temptatam, nec nisi victor abi.
395 Tunc neque te prodet communi noxia culpa,
factaque erunt dominae dictaque nota tibi.
Sed bene celetur: bene si celabitur index,
notitiae suberit semper amica tuae.
Tempora qui solis operosa colentibus arva,
400 fallitur, et nautis aspicienda putat.

[1] pavidi=rabidi
[2] rem temptes=temptasses

她跟隨牛群,對丈夫的顧忌已然無法
阻攔她,米諾斯竟敗在公牛蹄下。[1]
穿上昂貴的衣裳有何用,帕西法厄?
你這位情夫對財富沒有感覺。
305 既追逐山間的牲畜,你又何須用鏡子?
傻女人,為何頻繁地整理髮式?
你還是相信鏡子吧,它說你不是母牛。
你多麼渴望頭上蹦出一雙角!
若你還喜歡米諾斯,就別想着出軌;
310 若非要出軌,也該與人成雙對!
王后拋下了閨房,在原野與森林遊盪,
如信徒被酒神巴克斯推入迷狂。[2]
多少次,她斜瞅一頭母牛,嫉妒地自語:
“為什麼她就能打動我的愛侶?
315 看,她怎樣在他面前的草地上歡跳!
蠢母牛肯定覺得這樣很妖嬈!”
說完,她立刻吩咐侍從將它從牛群
拖走,把彎軛壓上無辜的脖頸,
或者命人假裝行聖禮,在祭壇屠戮,
320 她興奮的手握着情敵的臟腑。
多少次,她宰殺情敵,換取神的悅納,
拿着內臟喊:“去吧,讓你們愛他!”[3]
她時而祈求變成歐羅巴,時而伊俄,
她們一個是母牛,一個被牛馱。
325 但最終,牛群的首領被楓木的母牛欺騙,[4]
讓她懷了孕,幼崽暴露了親緣。[5]
另一位克里特女人若拒絕愛圖埃斯特[6]
(放棄一個男人是多大的折磨?),
福玻斯就不會中斷旅途,掉轉車輪,
330 與他的神駿一起,返回黎明。
盜走父親尼索斯那綹紫發的少女
最後被狂吠的犬只裹住了陰部。[7]
從陸上逃離馬爾斯,從海上逃離涅普頓,
阿伽門農卻成為妻子的祭品。[8]
335 誰不曾哀哭火焚的科林斯公主克魯薩,
還有血腥殺害了骨肉的美狄亞?[9]
菲尼克斯只能用失明的眼睛流淚,[10]
驚惶的奔馬把希波呂托斯扯碎。[11]
菲紐斯,為何挖掉無辜兒子們的雙目?
340 如此的懲罰將返回你自己的頭顱。[12]
這些都是由女人的情慾招來的災禍,
它比我們的衝動更銳利,更暴烈。
所以去吧,坦然地去追求所有女人,
群芳中不會沒有人欣然委身。
345 無論接受或拒絕,她們都高興被喜歡,
即使你失望,被拒也沒什麼危險。
但為何拒絕你,既然新的快樂更銷魂,
人家的比自己的更能抓住人心?
別人田地里的莊稼總是更加茂盛,
350 鄰居的牛羊乳汁也更加豐盈。
然而,發動攻勢前,要首先設法結識 首先收買侍女
她的侍女,這樣接近她才容易。
要確保她是女主人的心腹,深受倚重,
後者秘密的遊戲都藏在她胸中。
355 要用豐厚的許諾和誠懇的請求收買:
如果她願意,你所求就輕鬆得來。
她會選擇(醫生們也如此留意時間)
女主人的心最易受影響的時間——
她的心將輕易被俘獲,當她綻放歡顏,
360 彷彿莊稼在沃土上愜意地伸展。
當心靈洋溢着欣悅,沒有痛苦來捆縛,
敞着門,維納斯正好攜魅術潛入。
悲戚之際,特洛伊環繞着重重兵甲,[13]
歡慶時,它卻放進藏士兵的木馬。[14]
365 當她因情敵傷心,也是獻殷勤的時候,
要讓她借你之手滿意地復仇。
讓侍女在早晨為主人梳理頭髮時替你
慫恿她,用槳為你的帆助力。
讓她嘆着氣,彷彿低聲地自言自語:
370 “可我想,單憑你,那人無法對付。”
然後讓她聊起你,添上一堆煽情的
言辭,說你愛得發瘋,快死了。
但你要抓緊,別讓帆掉下,別讓風止息:
就像脆冰,憤怒不多久就消失。
375 你問,與侍女發生關係有沒有用處?
這樣的過犯包含太大的賭註:
這位因姦情變熱切,那位卻不再積極,
這位替主人找你,那位替自己。
結局難料——就算她願意縱容你妄為,
380 我的建議仍然是:不要亂來。
我絕對不會莽撞地翻越峭壁與巉岩,
在我引領下,青年都不會遇險。
即使在傳遞信件時,不只她的熱情,
她的身體同樣讓你動了心,
385 你也務必先拿下主人,讓她排後面,
你不能從侍女開始這段情緣。
我只提醒這一點,如果你信我的技藝,
狂風也不把我的話吹到海里:
要麼別嘗試,要麼做到底,一旦她自己
390 也深陷你的罪孽中,就不會告密。
翅膀若被膠黏住,鳥就不容易掙脫;
野豬也無法輕鬆逃離網羅。
讓受傷的魚被嵌進肉的鉤子留住,
引誘後務必抓牢,不勝不撤出。
395 然後,因為共同的過錯,她不會出賣你,
女主人的言行她都會讓你知悉。
但要藏好這秘密:如果間諜不暴露,
女友的一切就總是歷歷在目。
有人認為,只有田野的耕夫或者 別忘了她的生日
400 水手才關注時間,他們錯了。

[1] 帕西法厄最終與這頭公牛通姦,生下了牛頭人身的米諾陶。
[2] “酒神巴克斯”對應的原文是Aonio deo(阿俄尼亞的神),阿俄尼亞代指忒拜,酒神巴克斯的母親是忒拜公主塞墨勒。
[3] “讓你們愛他”對應的原文是placete meo,字面意思是“取悅我的(所愛)”。
[4] 帕西法厄讓巧匠代達羅斯(Daedalus)用楓木造了一頭母牛,披上牛皮,自己藏在裡面,去勾引這頭公牛。
[5] “幼崽”即米諾陶。不少評論者覺得奧維德在講述這段故事時缺乏對帕西法厄的同情,Otis(1938)認為這或許是因為奧維德受到泛希臘病理學研究的影響,重在探究她的心理。Wilkinson(1955)覺得這段記述有種“荒唐的魅力”,但相信《愛的藝術》中的神話都只是裝飾,別無深意。Leach(1964)指出,奧維德沒有偏離這裡的主題——女人與動物一樣,在情愛中本來都處於主動地位,所以帕西法厄與母牛之間除了外形,幾乎沒有區別。
[6] “另一位克里特女人”指阿特柔斯的妻子埃羅佩,參考《情詩集》第3部第12首第39行的注釋。
[7] 奧維德再次將兩個斯庫拉弄混成了一人,參考《情詩集》第3部第12首第22行的注釋。
[8] 指阿伽門農被妻子謀殺的事,參考《情詩集》第1部第7首第10行的注釋。
[9] 關於克魯薩和美狄亞,參考《情詩集》第2部第14首第29行的注釋。
[10] 菲尼克斯(Phoenix)在原文中被稱為Amyntorides(阿閔托耳之子)。根據偽阿波羅多洛斯的《神話彙編》(Bibliotheca 3.13.8)的說法,多羅佩斯人菲尼克斯在母親慫恿下誘姦了父親阿閔托耳(Amyntor)的小妾,被父親詛咒,失去了視力。後來逃到佩琉斯的宮廷,受委託教育阿喀琉斯。
[11] 忒修斯的兒子希波呂托斯被繼母淮德拉愛上,但他堅決拒絕,後被繼母誣告非禮,遭到父親詛咒,馬車失控摔死。
[12] 菲紐斯(Phineus)是色雷斯(一說阿卡迪亞)的一位國王,“阿爾戈”號上的盲人先知。他曾受後妻蠱惑,弄瞎了他和前妻的幾個兒子,作為懲罰,遭到鳥身女妖(Harpyiae)的持續攻擊,失去了視力。
[13] “特洛伊”對應的原文是Ilios(伊利俄斯),伊利俄斯或者伊利昂(Ilium)都是特洛伊的別名。
[14] 指導致特洛伊陷落的藏着希臘士兵的木馬。