《爱的艺术》第一卷301-400行

It comes armentis, nec ituram cura moratur
coniugis, et Minos a bove victus erat.
Quo tibi, Pasiphae, pretiosas sumere vestes?
Ille tuus nullas sentit adulter opes.
305 Quid tibi cum speculo, montana armenta petenti?
Quid totiens positas fingis, inepta, comas?
Crede tamen speculo, quod te negat esse iuvencam.
Quam cuperes fronti cornua nata tuae!
Sive placet Minos, nullus quaeratur adultery;
310 sive virum mavis fallere, falle viro!
In nemus et saltus thalamo regina relicto
fertur, ut Aonio concita Baccha deo.
A, quotiens vaccam vultu spectavit iniquo,
et dixit ‘Domino cur placet ista meo?
315 Aspice, ut ante ipsum teneris exultet in herbis;
nec dubito, quin se stulta decere putet.’
Dixit, et ingenti iamdudum de grege duci
iussit et inmeritam sub iuga curva trahi,
aut cadere ante aras commentaque sacra coegit,
320 et tenuit laeta paelicis exta manu.
Paelicibus quotiens placavit numina caesis,
atque ait, exta tenens ‘Ite, placete meo!’
Et modo se Europen fieri, modo postulat Io,
altera quod bos est, altera vecta bove.
325 Hanc tamen implevit, vacca deceptus acerna,
dux gregis, et partu proditus auctor erat.
Cressa Thyesteo si se abstinuisset amore
(et quantum est uno posse carere viro?),
non medium rupisset iter, curruque retorto
330 Auroram versis Phoebus adisset equis.
Filia purpureos Niso furata capillos
pube premit rabidos inguinibusque canes.
Qui Martem terra, Neptunum effugit in undis,
coniugis Atrides victima dira fuit.
335 Cui non defleta est Ephyraeae flamma Creusae,
et nece natorum sanguinolenta parens?
Flevit Amyntorides per inania lumina Phoenix:
Hippolytum pavidi diripuistis equi.[1]
Quid fodis inmeritis, Phineu, sua lumina natis?
340 Poena reversura est in caput ista tuum.
Omnia feminea sunt ista libidine mota;
acrior est nostra, plusque furoris habet.
Ergo age, ne dubita cunctas sperare puellas;
vix erit e multis, quae neget, una, tibi.
345 Quae dant quaeque negant, gaudent tamen esse rogatae:
ut iam fallaris, tuta repulsa tua est.
Sed cur fallaris, cum sit nova grata voluptas
et capiant animos plus aliena suis?
Fertilior seges est alienis semper in agris,
350 vicinumque pecus grandius uber habet.
Sed prius ancillam captandae nosse puellae
cura sit: accessus molliet illa tuos.
Proxima consiliis dominae sit ut illa, videto,
neve parum tacitis conscia fida iocis.
355 Hanc tu pollicitis, hanc tu corrumpe rogando:
quod petis, ex facili, si volet illa, feres.
Illa leget tempus (medici quoque tempora servant)
quo facilis dominae mens sit et apta capi.
Mens erit apta capi tum, cum laetissima rerum
360 ut seges in pingui luxuriabit humo.
Pectora dum gaudent nec sunt adstricta dolore,
ipsa patent, blanda tum subit arte Venus.
Tum, cum tristis erat, defensa est Ilios armis:
militibus gravidum laeta recepit equum.
365 Tum quoque temptanda est, cum paelice laesa dolebit:
tum facies opera, ne sit inulta, tua.
Hanc matutinos pectens ancilla capillos
incitet, et velo remigis addat opem,
et secum tenui suspirans murmure dicat
370 ‘At, puto, non poteras ipsa referre vicem.’
Tum de te narret, tum persuadentia verba
addat, et insano iuret amore mori.
Sed propera, ne vela cadant auraeque residant:
ut fragilis glacies, interit ira mora.
375 Quaeris, an hanc ipsam prosit violare ministram?
Talibus admissis alea grandis inest.
Haec a concubitu fit sedula, tardior illa,
haec dominae munus te parat, illa sibi.
Casus in eventu est: licet hic indulgeat ausis,
380 consilium tamen est abstinuisse meum.
Non ego per praeceps et acuta cacumina vadam,
nec iuvenum quisquam me duce captus erit.
Si tamen illa tibi, dum dat recipitque tabellas,
corpore, non tantum sedulitate placet,
385 fac domina potiare prius, comes illa sequatur:
non tibi ab ancilla est incipienda Venus.
Hoc unum moneo, siquid modo creditur arti,
nec mea dicta rapax per mare ventus agit:
aut non rem temptes aut perfice; tollitur index,[2]
390 cum semel in partem criminis ipsa venit.
Non avis utiliter viscatis effugit alis;
non bene de laxis cassibus exit aper.
Saucius arrepto piscis teneatur ab hamo:
perprime temptatam, nec nisi victor abi.
395 Tunc neque te prodet communi noxia culpa,
factaque erunt dominae dictaque nota tibi.
Sed bene celetur: bene si celabitur index,
notitiae suberit semper amica tuae.
Tempora qui solis operosa colentibus arva,
400 fallitur, et nautis aspicienda putat.

[1] pavidi=rabidi
[2] rem temptes=temptasses

她跟随牛群,对丈夫的顾忌已然无法
阻拦她,米诺斯竟败在公牛蹄下。[1]
穿上昂贵的衣裳有何用,帕西法厄?
你这位情夫对财富没有感觉。
305 既追逐山间的牲畜,你又何须用镜子?
傻女人,为何频繁地整理发式?
你还是相信镜子吧,它说你不是母牛。
你多么渴望头上蹦出一双角!
若你还喜欢米诺斯,就别想着出轨;
310 若非要出轨,也该与人成双对!
王后抛下了闺房,在原野与森林游荡,
如信徒被酒神巴克斯推入迷狂。[2]
多少次,她斜瞅一头母牛,嫉妒地自语:
“为什么她就能打动我的爱侣?
315 看,她怎样在他面前的草地上欢跳!
蠢母牛肯定觉得这样很妖娆!”
说完,她立刻吩咐侍从将它从牛群
拖走,把弯轭压上无辜的脖颈,
或者命人假装行圣礼,在祭坛屠戮,
320 她兴奋的手握着情敌的脏腑。
多少次,她宰杀情敌,换取神的悦纳,
拿着内脏喊:“去吧,让你们爱他!”[3]
她时而祈求变成欧罗巴,时而伊俄,
她们一个是母牛,一个被牛驮。
325 但最终,牛群的首领被枫木的母牛欺骗,[4]
让她怀了孕,幼崽暴露了亲缘。[5]
另一位克里特女人若拒绝爱图埃斯特[6]
(放弃一个男人是多大的折磨?),
福玻斯就不会中断旅途,掉转车轮,
330 与他的神骏一起,返回黎明。
盗走父亲尼索斯那绺紫发的少女
最后被狂吠的犬只裹住了阴部。[7]
从陆上逃离马尔斯,从海上逃离涅普顿,
阿伽门农却成为妻子的祭品。[8]
335 谁不曾哀哭火焚的科林斯公主克鲁萨,
还有血腥杀害了骨肉的美狄亚?[9]
菲尼克斯只能用失明的眼睛流泪,[10]
惊惶的奔马把希波吕托斯扯碎。[11]
菲纽斯,为何挖掉无辜儿子们的双目?
340 如此的惩罚将返回你自己的头颅。[12]
这些都是由女人的情欲招来的灾祸,
它比我们的冲动更锐利,更暴烈。
所以去吧,坦然地去追求所有女人,
群芳中不会没有人欣然委身。
345 无论接受或拒绝,她们都高兴被喜欢,
即使你失望,被拒也没什么危险。
但为何拒绝你,既然新的快乐更销魂,
人家的比自己的更能抓住人心?
别人田地里的庄稼总是更加茂盛,
350 邻居的牛羊乳汁也更加丰盈。
然而,发动攻势前,要首先设法结识 首先收买侍女
她的侍女,这样接近她才容易。
要确保她是女主人的心腹,深受倚重,
后者秘密的游戏都藏在她胸中。
355 要用丰厚的许诺和诚恳的请求收买:
如果她愿意,你所求就轻松得来。
她会选择(医生们也如此留意时间)
女主人的心最易受影响的时间——
她的心将轻易被俘获,当她绽放欢颜,
360 仿佛庄稼在沃土上惬意地伸展。
当心灵洋溢着欣悦,没有痛苦来捆缚,
敞着门,维纳斯正好携魅术潜入。
悲戚之际,特洛伊环绕着重重兵甲,[13]
欢庆时,它却放进藏士兵的木马。[14]
365 当她因情敌伤心,也是献殷勤的时候,
要让她借你之手满意地复仇。
让侍女在早晨为主人梳理头发时替你
怂恿她,用桨为你的帆助力。
让她叹着气,仿佛低声地自言自语:
370 “可我想,单凭你,那人无法对付。”
然后让她聊起你,添上一堆煽情的
言辞,说你爱得发疯,快死了。
但你要抓紧,别让帆掉下,别让风止息:
就像脆冰,愤怒不多久就消失。
375 你问,与侍女发生关系有没有用处?
这样的过犯包含太大的赌注:
这位因奸情变热切,那位却不再积极,
这位替主人找你,那位替自己。
结局难料——就算她愿意纵容你妄为,
380 我的建议仍然是:不要乱来。
我绝对不会莽撞地翻越峭壁与巉岩,
在我引领下,青年都不会遇险。
即使在传递信件时,不只她的热情,
她的身体同样让你动了心,
385 你也务必先拿下主人,让她排后面,
你不能从侍女开始这段情缘。
我只提醒这一点,如果你信我的技艺,
狂风也不把我的话吹到海里:
要么别尝试,要么做到底,一旦她自己
390 也深陷你的罪孽中,就不会告密。
翅膀若被胶黏住,鸟就不容易挣脱;
野猪也无法轻松逃离网罗。
让受伤的鱼被嵌进肉的钩子留住,
引诱后务必抓牢,不胜不撤出。
395 然后,因为共同的过错,她不会出卖你,
女主人的言行她都会让你知悉。
但要藏好这秘密:如果间谍不暴露,
女友的一切就总是历历在目。
有人认为,只有田野的耕夫或者 别忘了她的生日
400 水手才关注时间,他们错了。

[1] 帕西法厄最终与这头公牛通奸,生下了牛头人身的米诺陶。
[2] “酒神巴克斯”对应的原文是Aonio deo(阿俄尼亚的神),阿俄尼亚代指忒拜,酒神巴克斯的母亲是忒拜公主塞墨勒。
[3] “让你们爱他”对应的原文是placete meo,字面意思是“取悦我的(所爱)”。
[4] 帕西法厄让巧匠代达罗斯(Daedalus)用枫木造了一头母牛,披上牛皮,自己藏在里面,去勾引这头公牛。
[5] “幼崽”即米诺陶。不少评论者觉得奥维德在讲述这段故事时缺乏对帕西法厄的同情,Otis(1938)认为这或许是因为奥维德受到泛希腊病理学研究的影响,重在探究她的心理。Wilkinson(1955)觉得这段记述有种“荒唐的魅力”,但相信《爱的艺术》中的神话都只是装饰,别无深意。Leach(1964)指出,奥维德没有偏离这里的主题——女人与动物一样,在情爱中本来都处于主动地位,所以帕西法厄与母牛之间除了外形,几乎没有区别。
[6] “另一位克里特女人”指阿特柔斯的妻子埃罗佩,参考《情诗集》第3部第12首第39行的注释。
[7] 奥维德再次将两个斯库拉弄混成了一人,参考《情诗集》第3部第12首第22行的注释。
[8] 指阿伽门农被妻子谋杀的事,参考《情诗集》第1部第7首第10行的注释。
[9] 关于克鲁萨和美狄亚,参考《情诗集》第2部第14首第29行的注释。
[10] 菲尼克斯(Phoenix)在原文中被称为Amyntorides(阿闵托耳之子)。根据伪阿波罗多洛斯的《神话汇编》(Bibliotheca 3.13.8)的说法,多罗佩斯人菲尼克斯在母亲怂恿下诱奸了父亲阿闵托耳(Amyntor)的小妾,被父亲诅咒,失去了视力。后来逃到佩琉斯的宫廷,受委托教育阿喀琉斯。
[11] 忒修斯的儿子希波吕托斯被继母淮德拉爱上,但他坚决拒绝,后被继母诬告非礼,遭到父亲诅咒,马车失控摔死。
[12] 菲纽斯(Phineus)是色雷斯(一说阿卡迪亚)的一位国王,“阿尔戈”号上的盲人先知。他曾受后妻蛊惑,弄瞎了他和前妻的几个儿子,作为惩罚,遭到鸟身女妖(Harpyiae)的持续攻击,失去了视力。
[13] “特洛伊”对应的原文是Ilios(伊利俄斯),伊利俄斯或者伊利昂(Ilium)都是特洛伊的别名。
[14] 指导致特洛伊陷落的藏着希腊士兵的木马。