《爱的疗治》601-700行

Nona terebatur miserae via; ‘Viderit’ inquit
et spectat zonam pallida facta suam,
aspicit et ramos: dubitat refugitque quod audet,
et timet et digitos ad sua colla refert.
605 Sithoni, tum certe vellem non sola fuisses:
non flesset positis Phyllida silva comis.
Phyllidis exemplo nimium secreta timete,
laese vir a domina, laesa puella viro.
Praestiterat iuvenis, quidquid mea Musa iubebat,
610 inque suae portu paene salutis erat.
Reccidit, ut cupidos inter devenit amantes,
et, quae condiderat, tela resumpsit Amor.
Si quis amas nec vis, facito contagia vites:
haec etiam pecori saepe nocere solent.
615 Dum spectant laesos oculi, laeduntur et ipsi,
multaque corporibus transitione nocent.
In loca nonnumquam siccis arentia glaebis
de prope currenti flumine manat aqua:
manat amor tectus, si non ab amante recedas,
620 turbaque in hoc omnes ingeniosa sumus.
Alter item iam sanus erat; vicinia laesit:
occursum dominae non tulit ille suae.
Vulnus in antiquum rediit male firma cicatrix,
successumque artes non habuere meae.
625 Proximus a tectis ignis defenditur aegre:
utile finitimis abstinuisse locis.
Nec, quae ferre solet spatiantem porticus illam,
te ferat, officium neve colatur idem.
Quid iuvat admonitu tepidam recalescere mentem?
630 Alter, si possis, orbis habendus erit.
Non facile esuriens posita retinebere mensa
et multam saliens incitat unda sitim;[1]
non facile est taurum visa retinere iuvenca;
fortis equus visae semper adhinnit equae.
635 Haec ubi praestiteris, ut tandem litora tangas,
non ipsam satis est deseruisse tibi:
et soror et mater valeant et conscia nutrix
et quisquis dominae pars erit ulla tuae;
nec veniat servus nec flens ancillula fictum
640 suppliciter dominae nomine dicat ‘ave’.
Nec si scire voles, quid agat, tamen, illa, rogabis;
perfer: erit lucro lingua retenta tuo.
Tu quoque, qui causam finiti reddis amoris
deque tua domina multa querenda refers,
645 parce queri: melius sic ulciscere tacendo,
ut desideriis effluat illa tuis.
Et malim taceas quam te desisse loquaris:
qui nimium multis ‘Non amo’ dicit, amat.
Sed meliore fide paulatim exstinguitur ignis
650 quam subito: lente desine, tutus eris.
Flumine perpetuo torrens solet altior ire,[2]
sed tamen haec brevis est, illa perennis aqua.
Fallat et in tenues evanidus exeat auras
perque gradus molles emoriatur amor.
655 Sed modo dilectam scelus est odisse puellam;
exitus ingeniis convenit iste feris.
Non curare sat est: odio qui finit amorem,
aut amat aut aegre desinet esse miser.
Turpe vir et mulier, iuncti modo, protinus hostes;
660 non illas lites Appias ipsa probat.
Saepe reas faciunt et amant: ubi nulla simultas
incidit, admonitu liber aberrat Amor.
Forte aderam iuveni; dominam lectica tenebat;
horrebant saevis omnia verba minis.
665 Iamque vadaturus ‘Lectica prodeat’ inquit;
prodierat; visa coniuge mutus erat;
et manus et manibus duplices cecidere tabellae;
venit in amplexus atque ita ‘Vincis’ ait.
Tutius est aptumque magis discedere pace
670 nec petere a thalamis litigiosa fora.
Munera quae dederas, habeat sine lite iubeto:
esse solent magno damna minora bono.
Quod si vos aliquis casus conducet in unum,
mente memor tota, quae damus, arma tene.
675 Nunc opus est armis; hic o fortissime pugna:
vincenda est telo Penthesilea tuo.
Nunc tibi rivalis, nunc durum limen, amanti,
nunc subeant mediis irrita verba deis.
Nec compone comas, quia sis venturus ad illam,
680 nec toga sit laxo conspicienda sinu:
nulla sit ut placeas alienae cura puellae;
iam facito e multis una sit illa tibi.
Sed quid praecipue nostris conatibus obstet,
eloquar, exemplo quemque docente suo:
685 desinimus tarde, quia nos speramus amari;
dum sibi quisque placet, credula turba sumus.
At tu nec voces (quid enim fallacius illis?)
crede nec aeternos pondus habere deos.
Neve puellarum lacrimis moveare, caveto:
690 ut flerent, oculos erudiere suos.
Artibus innumeris mens oppugnatur amantum,
ut lapis aequoreis undique pulsus aquis.
Nec causas aperi quare divortia malis
nec dic quid doleas, clam tamen usque dole;
695 nec peccata refer, ne diluat: ipse favebis,
ut melior causa causa sit illa tua.
Qui silet, est firmus; qui dicit multa puellae
probra, satisfieri postulat ille sibi.
Non ego Dulichio furari more sagittas
700 nec raptas ausim tinguere in amne faces,

[1] multam=multum
[2] altior=altius=acrior=acrius

抑郁的女人走了九回,“让他看好了!”
她说,盯着腰带,脸失去血色,
又望向树枝,犹豫,躲避可怕的决定,
惊恐中,手指摸到自己的脖颈。
605 锡托尼亚女,我希望那时你不是一人,[1]
森林也没有落叶,为你伤心。
记着菲丽丝的悲剧,警惕幽静的地方,
所有被恋人伤害的男士和姑娘。
某位年轻人采用了我建议的一切手段, 始终远离她
610 他本已入港,差不多脱离危险,
等回到热切的情人中间,又故态复萌,
丘比特也重新拾起弃置的弯弓。
谁患着相思却不愿,要设法避免传染,
传染也时常给牛羊带来灾难。
615 当眼睛看着受伤的眼睛,自己也受伤,
许多病都通过传染破坏健康。
这绝非偶然的情况:从附近流淌的河里,
水渗进泥块龟裂的赤旱土地——
爱也会隐蔽渗透,如果你不远离爱人,
620 我们所有人都有如此的天性。
另一位同样,本已治愈,接触又患病——
与女友相会的威力非他所能忍。
还未全长好的痂又裂开,旧伤复发,
我已没有成功救助的办法。
625 隔壁如果有火灾,房子很难阻挡,
最好不要停留在附近的地方。
同理,女友经常流连的那处柱廊,
你别去,也别继续与她交往。
何必用记忆重新点燃冷却的情感,
630 如果可能,去寻找另外的空间。
饥饿者看见满桌的菜肴很难自持,
奔涌的水让焦渴更无从压抑;
当公牛遇到母牛,你没法让它平静,
面对母马,强壮的公马总嘶鸣。
635 当你做完了这些,若想最终能登岸,
仅仅抛下她本人还不能圆满——
她的姐姐、妈妈和知情的乳娘以及
任何相关的角色你都得告辞;
别让男仆来,别让小侍女假泪满面,
640 以主人之名谦恭地向你问安。
即使你想知道,也别打听她的近况,
坚持,忍住舌头对你有用场。
还有你,总是讲述为何终止了恋情,
总抱怨女友种种缺点的人,
645 别再絮叨!沉默是更好的报复,其结果
是她从你的思念中慢慢湮灭。
我宁愿你沉默,也不愿你说已经分开——
对众人夸口“我不爱”的人还在爱。
但是,爱火更可能逐渐扑熄,而不是
650 骤灭:慢慢地结束,才不遭反噬。
洪流总是比平素的江河升得更高,
但它短寿,后者却天长日久。
让爱溜过去,不知不觉消散在稀薄的
空气里,一丝一毫,直至死绝。
655 然而,憎恨方才爱过的女人是罪行,
如此的结局只适合野蛮的天性。
停止爱就已足够,以恨终结爱的人
或者仍在爱,或很难走出阴影。
最近还相恋,转眼成仇敌,实在羞耻,
660 维纳斯女神都反对这样的官司。[2]
男人常指责女友,却爱她们:没有争端
发生,爱无人记挂,就会溜远。
我曾陪一位年轻人,他妻子坐在轿子里,
他的话充满威胁,令人战栗。
665 马上要交保证金,“让她下轿!”他吼着,
她下了,一见到妻子,他便哑火,
垂下双手,担保的蜡板从手中掉落,
径直冲到她怀中,说道:“你赢了”。
和平地分手更安全,也更合适,远胜
670 从卧室一路杀到争讼的法庭。
你给她的礼物,无需裁决,让她留下,
重大的好处常来自微小的代价。
但如果此后机缘再次送你们到一起,
全心警惕,握紧我给你的武器。
675 现在就需要武器,勇士,在这里搏杀,
彭忒西勒娅必须以武力拿下![3]
时而想情敌,时而想恋爱时冷酷的门槛,
还有她对神许下的空洞誓言。
别因为你要去见她就精心梳理头发,
680 别让托加袍松垂,只为吸引她。[4]
别费心讨好已经不属于你的姑娘,
她如今和众多陌生人没什么两样。
我要告诉你是什么尤其阻碍我们的 不要动摇
努力,每人的经验都可参阅:
685 我们抽身慢,是因为仍有被爱的憧憬,
每人都自恋,我们当然会轻信。
可是你别相信言辞(什么更善欺诳?)
或者永恒的诸神有任何分量。
也务必小心,别被女人的泪水打动,
690 为了哭,她们会训练自己的眼睛。
恋爱者的心被无数伎俩围攻,就像
礁石被四面八方的海浪冲撞。
别向她透露你为何决定分手,也别说
你为何痛苦,只暗暗忍受折磨;
695 别数落她的错,以免她开脱;主动迁就,
让她的理由优于你的理由。
沉默者才坚定,反复辱骂女友的人
其实只是为求得一个安心。
我不敢像尤利西斯那样,偷走箭矢,[5]
700 或将抢来的火炬沉入小溪,

[1] “锡托尼亚”代指色雷斯。
[2] “维纳斯”对应的原文是Appias(阿匹亚女神),因为她在阿匹亚引水桥附近有一座神庙。
[3] 关于彭忒西勒娅,参考《爱的艺术》第3卷第2行的注释。
[4] 古罗马的花花公子穿托加袍时喜欢在腰部做出许多褶,这样就能多露出一些胸部。
[5] “偷走箭矢”比喻尤利西斯两次突然离开情人(卡吕普索和喀耳刻),“尤利西斯那样”对应的原文是Dulichio more(杜里齐文人那样),参考上文第271行的注释。