《爱的疗治》501-600行

Deceptum risi, qui se simularat amare,[1]
in laqueos auceps decideratque suos.
Intrat amor mentes usu, dediscitur usu:
qui poterit sanum fingere, sanus erit.
505 Dixerit ut venias: pacta tibi nocte venito;
veneris, et fuerit ianua clausa: feres;
nec dic blanditias nec fac convicia posti
nec latus in duro limine pone tuum;
postera lux aderit: careant tua verba querelis
510 et nulla in vultu signa dolentis habe.
iam ponet fastus, cum te languere videbit
(hoc etiam nostra munus ab arte feres).
Te quoque falle tamen, nec sit tibi finis amandi
propositus: frenis saepe repugnat equus.
515 Utilitas lateat; quod non profitebere, fiet:
quae nimis apparent retia, vitat avis.
Nec sibi tam placeat nec te contemnere possit:
sume animos, animis cedat ut illa tuis.
Ianua forte patet: quamvis revocabere, transi;
520 est data nox: dubita nocte venire data.
Posse pati facile est, ubi, si patientia desit,
protinus ex facili gaudia ferre licet.
Et quisquam praecepta potest mea dura vocare?
En, etiam partes conciliantis ago.
525 Nam quoniam variant animi, variabimus artes;
mille mali species, mille salutis erunt.
Corpora vix ferro quaedam sanantur acuto;
auxilium multis sucus et herba fuit.
Mollior es neque abire potes vinctusque teneris
530 et tua saevus Amor sub pede colla premit:
desine luctari; referant tua carbasa venti,
quaque vocant fluctus, hac tibi remus eat.
Explenda est sitis ista tibi, qua perditus ardes:
cedimus; e medio iam licet amne bibas.
535 Sed bibe plus etiam quam quod praecordia poscunt;
gutture fac pleno sumpta redundet aqua.
I, fruere usque tua nullo prohibente puella;
illa tibi noctes auferat, illa dies.
Taedia quaere mali: faciunt et taedia finem;
540 iam quoque, cum credes posse carere, mane,
dum bene te cumules et copia tollat amorem
et fastidita non iuvet esse domo.
Fit quoque longus amor quem diffidentia nutrit:
hunc tu si quaeres ponere, pone metum.
545 Qui timet ut sua sit, ne quis sibi detrahat illam,
ille Machaonia vix ope sanus erit:
plus amat e natis mater plerumque duobus,
pro cuius reditu, quod gerit arma, timet.
Est prope Collinam templum venerabile portam,
550 imposuit templo nomina celsus Eryx.
Est illic Lethaeus Amor, qui pectora sanat
inque suas gelidam lampadas addit aquam;
illic et iuvenes votis oblivia poscunt
et si qua est duro capta puella viro.
555 Is mihi sic dixit (dubito verusne Cupido
an somnus fuerit; sed, puto, somnus erat):
‘O qui sollicitos modo das, modo demis amores,
adice praeceptis hoc quoque, Naso, tuis.
Ad mala quisque animum referat sua, ponet amorem:
560 omnibus illa deus plusve minusve dedit.
Qui Puteal Ianumque timet celeresque Kalendas,
torqueat hunc aeris mutua summa sui;
cui durus pater est, ut voto cetera cedant,
huic pater ante oculos durus habendus erit;
565 hic male dotata pauper cum coniuge vivit:
uxorem fato credat obesse suo;
est tibi rure bono generosae fertilis uvae
vinea: ne nascens usta sit uva, time;
ille habet in reditu navem: mare semper iniquum
570 cogitet et damno litora foeda suo;
filius hunc miles, te filia nubilis angat;
et quis non causas mille doloris habet?
Ut posses odisse tuam, Pari, funera fratrum
debueras oculis substituisse tuis.’
575 Plura loquebatur; placidum puerilis imago
destituit somnum, si modo somnus erat.
Quid faciam? Media navem Palinurus in unda
deserit: ignotas cogor inire vias.
Quisquis amas, loca sola nocent: loca sola caveto;
580 Quo fugis? In populo tutior esse potes.
Non tibi secretis (augent secreta furores)
est opus; auxilio turba futura tibi est.
Tristis eris, si solus eris, dominaeque relictae
ante oculos facies stabit, ut ipsa, tuos.
585 Tristior idcirco nox est quam tempora Phoebi:
quae relevet luctus, turba sodalis abest.
Nec fuge colloquium nec sit tibi ianua clausa
nec tenebris vultus flebilis abde tuos;
semper habe Pyladen aliquem, qui curet Oresten:
590 hic quoque amicitiae non levis usus erit.
Quid nisi secretae laeserunt Phyllida silvae?
Certa necis causa est: incomitata fuit.
Ibat, ut Edono referens trieterica Baccho
ire solet fusis barbara turba comis,
595 et modo, qua poterat, longum spectabat in aequor,
nunc in harenosa lassa iacebat humo;
‘Perfide Demophoon’ surdas clamabat ad undas,
ruptaque singultu verba loquentis erant.
Limes erat tenuis, longa subnubilus umbra,
600 Qua tulit illa suos ad mare saepe pedes.

[1] simularat=simulabat

我笑话某人,装作恋爱,却坠入爱河,
捕鸟人掉进自己布设的网罗。
爱借助习惯入心,也借助习惯被遗忘:
谁能装出不受伤,就不再受伤。
505 她叫你去,就在约好的晚上去;你到达,
却发现大门紧闭,那就忍受吧;
别说献媚的甜言蜜语,别斥责柱子,
别在坚硬的门槛上趴着身子;
等到天亮了,你的话里不要有怨愤,
510 脸上别露出任何悲伤的表情。
意识到你的冷淡,她不会再高傲矜持
(这也是我的技艺给你的一份礼)。
但你也要骗自己,别强迫自己决定
终止这段情——马经常反抗缰绳。
515 藏好优势,你未宣布的将成为现实:
当网子过于明显,鸟都会躲避。
别让她志得意满,能够随意鄙薄你,
拿出勇气,让她只能屈就你。
或许门开着?虽然她唤你进去,不管;
520 约好了过夜?别选择指定的夜晚。
忍受这些很容易,即使你缺乏忍受力,
也能很快找轻浮的女子共枕席。
有谁抱怨我给出的方法过于严苛? 爱情的厌恶疗法
瞧,我也在扮演媒人的角色。
525 既然性情各不同,我的建议也不同;
病症有千种,药方自然有千种。
有些身体很难被锋利的手术刀治愈,
许多人需要草卉和汤药的帮助。
你太柔弱,没办法离开,被绳索绑定,
530 残忍的丘比特正踩着你的脖颈——
放弃挣扎吧,让风把你的小船往回刮,
波浪往哪边,你的桨就向哪边划。
让你焚身欲死的那种渴不得不填满,
我允许,你可以痛饮,在溪水中间。
535 但是你最好一直喝,超出身体的容量,
让喝下的水回流,淹没你喉咙。
去吧,无人阻止,与女友时刻在一起,
让她夺走你全部的黑夜与白日。
用厌倦治疗相思,让厌倦终结所有;
540 即使现在相信能离开她,也别走,
直到你被完全压垮,过剩摧毁了情欲,
你对她的家没有爱,只余憎恶。
被猜疑滋育的爱恋同样会长久盘踞,
你若想放下它,就要放下恐惧。
545 谁害怕失去她,害怕情敌将她抢跑,
这种人玛卡翁的医术都难治好——[1]
两个儿子中母亲会更爱谁?在遥远海外
作战、让她忧心不能回的那位!
毗邻科里纳城门,有一座尊贵的神庙, 遗忘的办法
550 高峻的埃卢克斯山给了它名号。[2]
“遗忘的丘比特”在那里,他能疗治相思,[3]
总把自己的火炬浸在凉水里;
男青年聚集此地,祷告自己能遗忘——
也不乏被顽固男人俘虏的姑娘。
555 这位神对我说(我不知他是真的小爱神
还是幻象,但觉得幻象更可能):
“纳索,你有时引发、有时消除忧烦的[4]
爱情,把这些也加入你的秘诀。
总想着自己的灾祸,就能够熄灭爱火:
560 或多或少,神给了每个人一些。
谁恐惧追债人、年初和飞速到来的月初,[5]
就让他为借来的钱忍受痛苦;
虽然其他事都如愿,却有严酷的父亲,
就让他眼前老晃动父亲的身影;
565 这位潦倒地活着,妻子也没什么嫁妆,
让他相信,自己的命被妻子妨;
你有一块葡萄园,土壤肥沃,产量
丰富,就担心幼藤会被晒伤;
他的船正在返航?就让他总是惦记
570 汹涌的波浪和海岸漂浮的残体;
他担忧当兵的儿子,你操心待嫁的闺女,
谁没有一千个理由让自己焦虑?
为了能憎恨海伦,帕里斯,你应该时时
在脑海里重演几位兄弟的死。”
575 他还在说话,宁静睡眠中男孩的身影 与朋友在一起
骤然消失,如果刚才只是梦。
我该怎么办?帕里努鲁斯在大海中央[6]
弃了船,我被迫驶入未知的航向。
恋爱的人,独处的地方有害,千万别独处。
580 你往哪里逃?人群可保你无虞。
你不需要僻静的角落(僻静会增添疯狂),
拥挤的人们能够帮上你的忙。
独处时你会觉悲伤,被弃女友的形象
将站在眼前,仿佛真人一样。
585 正因为如此,夜晚比福玻斯的白昼凄凉,
可减轻痛苦的伙伴们不在身旁。
别躲避交谈,别让你的大门紧闭,
别在黑暗中藏着脸,偷偷哭泣;
总要寻一位彼拉得安慰俄瑞斯忒斯,[7]
590 友谊的这种功用绝不可轻视。
是什么伤害菲丽丝,若不是幽秘的树林?[8]
她的死因很明确:身边无友朋。
她就像色雷斯的蛮族信众庆祝三年
一度的酒神节,总披头散发出现,
595 时而极力远眺望不尽的茫茫海洋,
时而疲惫无力地躺在沙岸上,
“无信的得摩丰!”她朝耳聋的波浪大喊,
抽泣一再把她的话语打断。
有条狭窄的小径,长影下有些晦暗,
600 她时常从这里缓步走向海边。

[1] 关于玛卡翁,参考《爱的艺术》第2卷第491行的注释。
[2] 维纳斯在这座神庙的名号是埃卢齐娜,名字源于西西里岛的埃卢克斯山。
[3] “遗忘的丘比特”对应的原文是Lethaeus Amor(忘川的小爱神)。
[4] 纳索即奥维德,
[5] “追债人”对应的原文是Puteal,原意是绕井之墙,这里指里博之井(puteal Libonis),是罗马钱商聚集的地方。年初和月初都是还债的时候。
[6] 帕里努鲁斯(Palinurus)是埃涅阿斯的舵手,因为掌舵时睡着被大浪卷下船,见《埃涅阿斯纪》(Aeneid 5.843-71)。
[7] 关于彼拉得和俄瑞斯忒斯,参考《情诗集》第2部第6首第15行的注释。
[8] 关于菲丽丝,参考《情诗集》第2部第18首第22行的注释。