Deceptum risi, qui se simularat amare,[1]
in laqueos auceps decideratque suos.
Intrat amor mentes usu, dediscitur usu:
qui poterit sanum fingere, sanus erit.
505 Dixerit ut venias: pacta tibi nocte venito;
veneris, et fuerit ianua clausa: feres;
nec dic blanditias nec fac convicia posti
nec latus in duro limine pone tuum;
postera lux aderit: careant tua verba querelis
510 et nulla in vultu signa dolentis habe.
iam ponet fastus, cum te languere videbit
(hoc etiam nostra munus ab arte feres).
Te quoque falle tamen, nec sit tibi finis amandi
propositus: frenis saepe repugnat equus.
515 Utilitas lateat; quod non profitebere, fiet:
quae nimis apparent retia, vitat avis.
Nec sibi tam placeat nec te contemnere possit:
sume animos, animis cedat ut illa tuis.
Ianua forte patet: quamvis revocabere, transi;
520 est data nox: dubita nocte venire data.
Posse pati facile est, ubi, si patientia desit,
protinus ex facili gaudia ferre licet.
Et quisquam praecepta potest mea dura vocare?
En, etiam partes conciliantis ago.
525 Nam quoniam variant animi, variabimus artes;
mille mali species, mille salutis erunt.
Corpora vix ferro quaedam sanantur acuto;
auxilium multis sucus et herba fuit.
Mollior es neque abire potes vinctusque teneris
530 et tua saevus Amor sub pede colla premit:
desine luctari; referant tua carbasa venti,
quaque vocant fluctus, hac tibi remus eat.
Explenda est sitis ista tibi, qua perditus ardes:
cedimus; e medio iam licet amne bibas.
535 Sed bibe plus etiam quam quod praecordia poscunt;
gutture fac pleno sumpta redundet aqua.
I, fruere usque tua nullo prohibente puella;
illa tibi noctes auferat, illa dies.
Taedia quaere mali: faciunt et taedia finem;
540 iam quoque, cum credes posse carere, mane,
dum bene te cumules et copia tollat amorem
et fastidita non iuvet esse domo.
Fit quoque longus amor quem diffidentia nutrit:
hunc tu si quaeres ponere, pone metum.
545 Qui timet ut sua sit, ne quis sibi detrahat illam,
ille Machaonia vix ope sanus erit:
plus amat e natis mater plerumque duobus,
pro cuius reditu, quod gerit arma, timet.
Est prope Collinam templum venerabile portam,
550 imposuit templo nomina celsus Eryx.
Est illic Lethaeus Amor, qui pectora sanat
inque suas gelidam lampadas addit aquam;
illic et iuvenes votis oblivia poscunt
et si qua est duro capta puella viro.
555 Is mihi sic dixit (dubito verusne Cupido
an somnus fuerit; sed, puto, somnus erat):
‘O qui sollicitos modo das, modo demis amores,
adice praeceptis hoc quoque, Naso, tuis.
Ad mala quisque animum referat sua, ponet amorem:
560 omnibus illa deus plusve minusve dedit.
Qui Puteal Ianumque timet celeresque Kalendas,
torqueat hunc aeris mutua summa sui;
cui durus pater est, ut voto cetera cedant,
huic pater ante oculos durus habendus erit;
565 hic male dotata pauper cum coniuge vivit:
uxorem fato credat obesse suo;
est tibi rure bono generosae fertilis uvae
vinea: ne nascens usta sit uva, time;
ille habet in reditu navem: mare semper iniquum
570 cogitet et damno litora foeda suo;
filius hunc miles, te filia nubilis angat;
et quis non causas mille doloris habet?
Ut posses odisse tuam, Pari, funera fratrum
debueras oculis substituisse tuis.’
575 Plura loquebatur; placidum puerilis imago
destituit somnum, si modo somnus erat.
Quid faciam? Media navem Palinurus in unda
deserit: ignotas cogor inire vias.
Quisquis amas, loca sola nocent: loca sola caveto;
580 Quo fugis? In populo tutior esse potes.
Non tibi secretis (augent secreta furores)
est opus; auxilio turba futura tibi est.
Tristis eris, si solus eris, dominaeque relictae
ante oculos facies stabit, ut ipsa, tuos.
585 Tristior idcirco nox est quam tempora Phoebi:
quae relevet luctus, turba sodalis abest.
Nec fuge colloquium nec sit tibi ianua clausa
nec tenebris vultus flebilis abde tuos;
semper habe Pyladen aliquem, qui curet Oresten:
590 hic quoque amicitiae non levis usus erit.
Quid nisi secretae laeserunt Phyllida silvae?
Certa necis causa est: incomitata fuit.
Ibat, ut Edono referens trieterica Baccho
ire solet fusis barbara turba comis,
595 et modo, qua poterat, longum spectabat in aequor,
nunc in harenosa lassa iacebat humo;
‘Perfide Demophoon’ surdas clamabat ad undas,
ruptaque singultu verba loquentis erant.
Limes erat tenuis, longa subnubilus umbra,
600 Qua tulit illa suos ad mare saepe pedes.
[1] simularat=simulabat
我笑話某人,裝作戀愛,卻墜入愛河,
捕鳥人掉進自己布設的網羅。
愛藉助習慣入心,也藉助習慣被遺忘:
誰能裝出不受傷,就不再受傷。
505 她叫你去,就在約好的晚上去;你到達,
卻發現大門緊閉,那就忍受吧;
別說獻媚的甜言蜜語,別斥責柱子,
別在堅硬的門檻上趴着身子;
等到天亮了,你的話里不要有怨憤,
510 臉上別露出任何悲傷的表情。
意識到你的冷淡,她不會再高傲矜持
(這也是我的技藝給你的一份禮)。
但你也要騙自己,彆強迫自己決定
終止這段情——馬經常反抗韁繩。
515 藏好優勢,你未宣布的將成為現實:
當網子過於明顯,鳥都會躲避。
別讓她志得意滿,能夠隨意鄙薄你,
拿出勇氣,讓她只能屈就你。
或許門開着?雖然她喚你進去,不管;
520 約好了過夜?別選擇指定的夜晚。
忍受這些很容易,即使你缺乏忍受力,
也能很快找輕浮的女子共枕席。
有誰抱怨我給出的方法過於嚴苛? 愛情的厭惡療法
瞧,我也在扮演媒人的角色。
525 既然性情各不同,我的建議也不同;
病症有千種,藥方自然有千種。
有些身體很難被鋒利的手術刀治癒,
許多人需要草卉和湯藥的幫助。
你太柔弱,沒辦法離開,被繩索綁定,
530 殘忍的丘比特正踩着你的脖頸——
放棄掙扎吧,讓風把你的小船往回刮,
波浪往哪邊,你的槳就向哪邊劃。
讓你焚身欲死的那種渴不得不填滿,
我允許,你可以痛飲,在溪水中間。
535 但是你最好一直喝,超出身體的容量,
讓喝下的水迴流,淹沒你喉嚨。
去吧,無人阻止,與女友時刻在一起,
讓她奪走你全部的黑夜與白日。
用厭倦治療相思,讓厭倦終結所有;
540 即使現在相信能離開她,也別走,
直到你被完全壓垮,過剩摧毀了情慾,
你對她的家沒有愛,只余憎惡。
被猜疑滋育的愛戀同樣會長久盤踞,
你若想放下它,就要放下恐懼。
545 誰害怕失去她,害怕情敵將她搶跑,
這種人瑪卡翁的醫術都難治好——[1]
兩個兒子中母親會更愛誰?在遙遠海外
作戰、讓她憂心不能回的那位!
毗鄰科里納城門,有一座尊貴的神廟, 遺忘的辦法
550 高峻的埃盧克斯山給了它名號。[2]
“遺忘的丘比特”在那裡,他能療治相思,[3]
總把自己的火炬浸在涼水裡;
男青年聚集此地,禱告自己能遺忘——
也不乏被頑固男人俘虜的姑娘。
555 這位神對我說(我不知他是真的小愛神
還是幻象,但覺得幻象更可能):
“納索,你有時引發、有時消除憂煩的[4]
愛情,把這些也加入你的秘訣。
總想着自己的災禍,就能夠熄滅愛火:
560 或多或少,神給了每個人一些。
誰恐懼追債人、年初和飛速到來的月初,[5]
就讓他為借來的錢忍受痛苦;
雖然其他事都如願,卻有嚴酷的父親,
就讓他眼前老晃動父親的身影;
565 這位潦倒地活着,妻子也沒什麼嫁妝,
讓他相信,自己的命被妻子妨;
你有一塊葡萄園,土壤肥沃,產量
豐富,就擔心幼藤會被晒傷;
他的船正在返航?就讓他總是惦記
570 洶湧的波浪和海岸漂浮的殘體;
他擔憂當兵的兒子,你操心待嫁的閨女,
誰沒有一千個理由讓自己焦慮?
為了能憎恨海倫,帕里斯,你應該時時
在腦海里重演幾位兄弟的死。”
575 他還在說話,寧靜睡眠中男孩的身影 與朋友在一起
驟然消失,如果剛才只是夢。
我該怎麼辦?帕里努魯斯在大海中央[6]
棄了船,我被迫駛入未知的航向。
戀愛的人,獨處的地方有害,千萬別獨處。
580 你往哪裡逃?人群可保你無虞。
你不需要僻靜的角落(僻靜會增添瘋狂),
擁擠的人們能夠幫上你的忙。
獨處時你會覺悲傷,被棄女友的形象
將站在眼前,彷彿真人一樣。
585 正因為如此,夜晚比福玻斯的白晝凄涼,
可減輕痛苦的夥伴們不在身旁。
別躲避交談,別讓你的大門緊閉,
別在黑暗中藏着臉,偷偷哭泣;
總要尋一位彼拉得安慰俄瑞斯忒斯,[7]
590 友誼的這種功用絕不可輕視。
是什麼傷害菲麗絲,若不是幽秘的樹林?[8]
她的死因很明確:身邊無友朋。
她就像色雷斯的蠻族信眾慶祝三年
一度的酒神節,總披頭散髮出現,
595 時而極力遠眺望不盡的茫茫海洋,
時而疲憊無力地躺在沙岸上,
“無信的得摩豐!”她朝耳聾的波浪大喊,
抽泣一再把她的話語打斷。
有條狹窄的小徑,長影下有些晦暗,
600 她時常從這裡緩步走向海邊。
[1] 關於瑪卡翁,參考《愛的藝術》第2卷第491行的注釋。
[2] 維納斯在這座神廟的名號是埃盧齊娜,名字源於西西里島的埃盧克斯山。
[3] “遺忘的丘比特”對應的原文是Lethaeus Amor(忘川的小愛神)。
[4] 納索即奧維德,
[5] “追債人”對應的原文是Puteal,原意是繞井之牆,這裡指里博之井(puteal Libonis),是羅馬錢商聚集的地方。年初和月初都是還債的時候。
[6] 帕里努魯斯(Palinurus)是埃涅阿斯的舵手,因為掌舵時睡着被大浪卷下船,見《埃涅阿斯紀》(Aeneid 5.843-71)。
[7] 關於彼拉得和俄瑞斯忒斯,參考《情詩集》第2部第6首第15行的注釋。
[8] 關於菲麗絲,參考《情詩集》第2部第18首第22行的注釋。