《爱的疗治》301-400行

‘Illud et illud habet, nec ea contenta rapina est:
sub titulum nostros misit avara lares.
Sic mihi iuravit, sic me iurata fefellit,
ante suas quotiens passa iacere fores!
305 Diligit ipsa alios, a me fastidit amari:
institor heu noctes, quas mihi non dat, habet.’
Haec tibi per totos inacescant omnia sensus,
haec refer, hinc odii semina quaere tui.
Atque utinam possis etiam facundus in illis
310 esse: dole tantum, sponte disertus eris.
Haeserat in quadam nuper mea cura puella;
conveniens animo non erat illa meo.
Curabar propriis aeger Podalirius herbis
(et, fateor, medicus turpiter aeger eram):
315 profuit assidue vitiis insistere amicae,
idque mihi factum saepe salubre fuit.
‘Quam mala’ dicebam ‘nostrae sunt crura puellae’
(nec tamen, ut vere confiteamur, erant);
‘Bracchia quam non sunt nostrae formosa puellae’
320 (et tamen, ut vere confiteamur, erant);
‘Quam brevis est’ (nec erat), ‘quam multum poscit amantem’
haec odio venit maxima causa meo.
Et mala sunt vicina bonis: errore sub illo
pro vitio virtus crimina saepe tulit.
325 Qua potes, in peius dotes deflecte puellae
iudiciumque brevi limite falle tuum.
‘Turgida’, si plena est, si fusca est, ‘nigra’ vocetur;
in gracili ‘macies’ crimen habere potest.
Et poterit dici ‘petulans’, quae rustica non est;
330 Et poterit dici ‘rustica’, si qua proba est.
Quin etiam, quacumque caret tua femina dote,
hanc moveat, blandis usque precare sonis:
exige uti cantet, si qua est sine voce puella;
fac saltet, nescit si qua movere manum;
335 barbara sermone est, fac tecum multa loquatur;
non didicit chordas tangere, posce lyram;
durius incedit, fac inambulet; omne papillae
pectus habent, vitium fascia nulla tegat;
si male dentata est, narra, quod rideat, illi;
340 mollibus est oculis, quod fleat illa, refer.
Proderit et subito, cum se non finxerit ulli,
ad dominam celeres mane tulisse gradus.
Auferimur cultu; gemmis auroque teguntur
omnia; pars minima est ipsa puella sui.
345 Saepe, ubi sit, quod ames, inter tam multa, requiras:
decipit hac oculos Aegide dives Amor.
Improvisus ades: deprendes tutus inermem;
infelix vitiis excidet illa suis.
Non tamen huic nimium praecepto credere tutumst:
350 fallit enim multos forma sine arte decens.
Tum quoque, compositis sua cum linit ora venenis,[1]
ad dominae vultus, nec pudor obstet, eas:
Pyxidas invenies et rerum mille colores
et fluere in tepidos oesypa lapsa sinus.
355 Illa tuas redolent, Phineu, medicamina mensas;
non semel hinc stomacho nausea facta meo est.
Nunc tibi, quae medio Veneris praestemus in usu,
eloquar: ex omni est parte fugandus Amor.
Multa quidem ex illis pudor est mihi dicere, sed tu
360 ingenio verbis concipe plura meis.
Nuper enim nostros quidam carpsere libellos,
quorum censura Musa proterva mea est.
Dummodo sic placeam, dum toto canter in orbe,
qui volet, impugnent unus et alter opus.[2]
365 Ingenium magni livor detractat Homeri;
quisquis es, ex illo, Zoile, nomen habes.
Et tua sacrilegae laniarunt carmina linguae,
pertulit huc victos quo duce Troia deos.
Summa petit livor: perflant altissima venti,
370 summa petunt dextra fulmina missa Iovis.
At tu, quicumque es, quem nostra licentia laedit,
si sapis, ad numeros exige quidque suos.
Fortia Maeonio gaudent pede bella referri:
deliciis illic quis locus esse potest?
375 Grande sonant tragici: tragicos decet ira cothurnos;
usibus e mediis soccus habendus erit.
Liber in adversos hostes stringatur iambus,
seu celer, extremum seu trahat ille pedem.
Blanda pharetratos Elegia cantet Amores
380 et levis arbitrio ludat amica suo.
Callimachi numeris non est dicendus Achilles;
Cydippe non est oris, Homere, tui.
Quis ferat Andromaches peragentem Thaida partes?
Peccet, in Andromache Thaida quisquis agat.
385 Thais in arte mea est: lascivia libera nostra est;
nil mihi cum vitta; Thais in arte mea est.
Si mea materiae respondet Musa iocosae,
vicimus, et falsi criminis acta rea est.
Rumpere, Livor edax: magnum iam nomen habemus;
390 maius erit, tantum, quo pede coepit, eat.
Sed nimium properas: vivam modo, plura dolebis,
et capiunt animi carmina multa mei.[3]
Nam iuvat et studium famae mihi crevit honore;
principio clivi noster anhelat equus.
395 Tantum se nobis Elegi debere fatentur,
quantum Vergilio nobile debet Epos.[4]
Hactenus Invidiae respondimus: attrahe lora
fortius et gyro curre, poeta, tuo.
Ergo, ubi concubitus et opus iuvenale petetur
400 et prope promissae tempora noctis erunt,

[1] Tum quoque=sua cum linit=sua cum linet=cum linit=sua collinet=cum collinet
[2] qui volet=quod volet=quamlibet=quod solet
[3] animi=anni
[4] Epos=opus

“她霸占了我那么多东西,仍不满意,
这个贪心鬼还拍卖我的房子!
她如此对我起誓,又如此违背誓言,
她曾多少次任我趴在她门前!
305 她爱着别的男人,我的爱却遭轻贱,
不给我的夜晚,却给了一位小贩!”
让所有这些在你的全部感觉中发酵,
一遍遍重复,寻找仇恨的渊薮。
但愿你因为此类怨愤而获得辩才,
310 你只需痛苦,言辞会源源涌来。
最近,我对某位女人格外地依恋,
她对我的心却没一丝顾念。
我病了,像波达利里俄斯给自己开药[1]
(羞耻啊,虽是医生,却没治好)——
315 不停回想女友的种种缺陷却管用,
每次暗骂她,我都恢复了健康。
我对自己说,“太难看,她那对小腿的形状!”
(然而,我坦白承认,这并非真相);
“我女友的那两条手臂一点儿都不漂亮!”
320 (然而,我坦白承认,这并非真相);
“她真矮!”(假的),“她到底要我多少才够?”
这才是我心生憎恨的最大理由。
有些缺点是优点的邻居,稍微一串门,
美德经常就沾上恶行的污名。
325 尽你所能,将她的天赋都往坏处说,
欺骗自己的判断,混淆边界。
若丰腴,就说“臃肿”;肤色暗,就说“黝黑”;[2]
若苗条,就给她安上“羸瘦”之罪。
谁如果不拘谨、不土气,可以说她“无礼”;
330 如果她行为端正,可说她“土气”。
而且,无论你女友在哪方面欠缺才能,
都要殷勤地恳求她展示此“本领”:
倘若她嗓音不好,务必邀请她唱歌;
让她跳舞吧,倘若她手臂不灵活;
335 她语言缺乏教养?让她多跟你长谈;
叫来里拉琴,倘若她没学过拨弦;
步态僵硬?就让她行走;乳房太饱满?
别让她束胸,别让她遮掩缺点;
如果她牙齿不好看,给她讲幽默故事;
340 眼睛太敏感?回忆伤心的经历。
另一个好办法是在早晨,趁她来不及
为谁化妆,突然出现在她家里。
我们被装束勾魂,宝石和黄金覆遮
一切,女人自己反而可忽略。
345 被这些包围,到底爱什么,你时常自问?
富有的丘比特用神盾欺骗眼睛。[3]
意外地出现:你安全,她却身无盔甲,
不幸的女人将在缺陷中倒下。
然而,太信任这条建议有一定风险:
350 没有装饰,美也能迷惑许多人。
当女友正用混合的药剂抹脸的时候,
你也要进去,别让羞耻心挡道——
你会发现小盒子与千种东西的颜色,
羊毛的油脂直流到温热的胸窝。[4]
355 菲纽斯,那些药发出的臭味如你的餐桌,[5]
我的胃不止一次翻起了涛波。
现在我将要揭示性爱过程中的诀窍, 对“妒忌”的回应
务必从各个方向将丘比特赶跑。
诸多细节羞耻心不容我叙述,但你
360 可借助想象超越我的文字。
因为最近某些人曾指责我的小书,
认为这些诗太放纵,毫无约束。
只要我高兴,只要我传遍整个世界,
小撮人攻击我的著作又如何?
365 妒忌甚至会贬损伟大荷马的天才,
佐伊洛斯,没有他,你的名安在?[6]
亵渎的舌头也曾毁坏你的诗,将沉沦
诸神从特洛伊带到此地的人。[7]
至高处才被妒忌瞄准:风肆虐高空,
370 朱庇特投掷的闪电轰击巅峰。
被我的自由冒犯的人,无论你是谁,
若明智,就要让题材与格律相配。
勇敢的战争喜欢用史诗的节拍颂唱——[8]
那里怎会有男欢女爱的地方?
375 悲剧的调子雄浑:怒气适合高足靴,
喜剧的素材则源于日常生活。[9]
无拘短长格的锋芒可针对拦路的敌人,
无论是轻快,还是在末尾变沉。[10]
且让柔婉的哀歌吟咏丘比特的箭囊,
380 让轻浮的女友游戏,随自己的愿望。[11]
阿喀琉斯不该用卡利马科斯的曲调,[12]
库迪佩也不该进入荷马的节奏。[13]
谁能容忍塔伊丝扮演安德洛玛刻?[14]
谁将后者演成了前者,也犯错。
385 塔伊丝和无拘的放纵都属于我的技艺,
我与束发带无关,只关心塔伊丝。[15]
如果我的诗完美契合了戏谑的主题,
就已获胜,指控就毫无道理。[16]
崩溃吧,咬人的“妒忌”,我已赢得大名,
390 只需按格律继续,名声会更盛。
可是你太着急:只要我活着,你还得受苦,
我心中已经酝酿着更多的诗句。
因为我喜欢,越荣耀我越追求名气,
我的马正在登顶路的起始喘气。
395 “哀歌”承认,我对她的价值和意义
正如维吉尔之于高贵的“史诗”。
这是我对“妒忌”的回应——用力,拽紧
缰绳,诗人,沿既定的赛道前进。
所以,当你寻求同眠和青春的作品, 性爱的反吸引技巧
400 当她承诺的幽会时间已接近,

[1] 关于波达利里俄斯,参考《爱的艺术》第2卷第735行的注释。
[2] 327-330行与《爱的艺术》第1卷657-663行的策略正好相反。
[3] 神盾(Aegis)是密涅瓦的著名装备,上面嵌有梅杜萨的头颅,可将凝视者变为石头。
[4] 关于“羊毛的油脂”,参考《爱的艺术》第3卷第214行的注释。
[5] 菲纽斯受到鸟身女妖袭击,餐桌被污染,参考《爱的艺术》第1卷第340行的注释。
[6] 佐伊洛斯(Zoilus)编纂了一本攻击荷马的书,他被古人称为“荷马之鞭”(Homeromastrix),他的出身和来历不明。原文quisquis es(无论你是谁)出于译文格律的考虑,未译。
[7] “你”指维吉尔,维吉尔在世时也曾受到攻击。
[8] “史诗的节拍”对应的原文是Maeonio pede(迈奥尼亚的格律)。
[9] 关于高足靴,参考《情诗集》第3部第1首第14行的注释,“喜剧”对应的原文是soccus,这是喜剧演员穿的一种拖鞋。
[10] 短长格(Iambi)是古希腊诗人阿齐洛科斯(Archilochus)发明的格律,主要用于尖刻的讽刺诗。“轻快”指严格遵循格律的短长格诗歌,“在末尾变沉”指最后一个音节是长短格的混合式短长格。
[11] 按照贺拉斯在《诗艺》(Ars Poetica 75-76)中的概括,“长短交错的诗行最初是抒发哀伤,/ 后来也为应验的祷告感谢神灵”,到了奥维德的时代,哀歌体在罗马已成为情爱诗的专用体裁。
[12] 卡利马科斯反对史诗写作,这里他也代表哀歌体。
[13] 库迪佩在这里也代表哀歌体,关于她,参考《爱的艺术》第1卷第458行的注释。
[14] 关于塔伊丝,参考《爱的疗治》第604行的注释。塔伊丝和安德洛玛刻分别代表了哀歌和史诗人物。
[15] 束发带代表贞洁的女人。
[16] Conte(1989)指出,奥维德在这段诗里的论辩逻辑是贺拉斯《诗艺》中的一条原则:“每一种体裁都要守住合适的疆域”(Ars Poetica 92)。