《爱的疗治》201-300行

Nunc leporem pronum catulo sectare sagaci,
nunc tua frondosis retia tende iugis;
aut pavidos terre varia formidine cervos,
aut cadat adversa cuspide fossus aper.
205 Nocte fatigatum somnus, non cura puellae,
excipit et pingui membra quiete levat.
Lenius est studium, studium tamen, alite capta
aut lino aut calamis praemia parva sequi,
vel, quae piscis edax avido male devoret ore,
210 abdere sub parvis aera recurva cibis.
Aut his aut aliis, donec dediscis amare,
ipse tibi furtim decipiendus eris.
Tu tantum, quamvis firmis retinebere vinclis,
i procul, et longas carpere perge vias.
215 Flebis, et occurret desertae nomen amicae,
stabit et in media pes tibi saepe via.
Sed quanto minus ire voles, magis ire memento;
perfer, et invitos currere coge pedes.
Nec pluvias opta, nec te peregrina morentur
220 sabbata nec damnis Allia nota suis;
nec quot transieris, sed quot tibi, quaere, supersint[1]
milia nec, maneas ut prope, finge moras;
tempora nec numera nec crebro respice Romam,
sed fuge: tutus adhuc Parthus ab hoste fuga est.
225 Dura aliquis praecepta vocet mea; dura fatemur
esse, sed ut valeas multa dolenda feres.
Saepe bibi sucos quamvis invitus amaros
aeger, et oranti mensa negata mihi;
ut corpus redimas, ferrum patieris et ignes
230 arida nec sitiens ora levabis aqua:
ut valeas animo, quicquam tolerare negabis?
At pretium pars haec corpore maius habet.
Sed tamen est artis tristissima ianua nostrae,
et labor est unus tempora prima pati.
235 Aspicis ut prensos urant iuga prima iuvencos
et nova velocem cingula laedat equum?
Forsitan a laribus patriis exire pigebit;
sed tamen exibis; deinde redire voles.
Nec te lar patrius, sed amor revocabit amicae
240 praetendens culpae splendida verba tuae.
Cum semel exieris, centum solacia curae
et rus et comites et via longa dabit.
Nec satis esse putes discedere; lentus abesto,
dum perdat vires sitque sine igne cinis.
245 Quod nisi firmata properaris mente reverti,
inferet arma tibi saeva rebellis Amor,
quidquid et afueris, avidus sitiensque redibis,
et spatium damno cesserit omne tuo.
Viderit, Haemoniae si quis mala pabula terrae
250 et magicas artes posse iuvare putat.
Ista veneficii vetus est via; noster Apollo
innocuam sacro carmine monstrat opem.
Me duce non tumulo prodire iubebitur umbra,
non anus infami carmine rumpet humum,
255 non seges ex aliis alios transibit in agros
nec subito Phoebi pallidus orbis erit.
Ut solet, aequoreas ibit Tiberinus in undas;
ut solet, in niveis Luna vehetur equis.
Nulla recantatas deponent pectora curas,
260 nec fugiet vivo sulphure victus Amor.
Quid te Phasiacae iuverunt gramina terrae,
cum cuperes patria, Colchi, manere domo?
Quid tibi profuerunt, Circe, Perseides herbae,
cum sua Neritias abstulit aura rates?
265 Omnia fecisti, ne callidus hospes abiret:
ille dedit certae lintea plena fugae;
omnia fecisti, ne te ferus ureret ignis:
longus et invito pectore sedit Amor.[2]
Vertere tu poteras homines in mille figuras;
270 non poteras animi vertere iura tui.
Diceris his etiam, cum iam discedere vellet,
Dulichium verbis detinuisse ducem:
‘Non ego, quod primo, memini, sperare solebam,
iam precor, ut coniunx tu meus esse velis.
275 Et tamen, ut coniunx essem tua, digna videbar,
quod dea, quod magni filia Solis eram.
Ne properes, oro: spatium pro munere posco;
quid minus optari per mea vota potest?
Et freta mota vides, et debes illa timere:
280 utilior velis postmodo ventus erit.
Quae tibi causa fugae? Non hic nova Troia resurgit,
non aliquis socios rursus ad arma vocat.
Hic amor et pax est, in qua male vulneror una,
totaque sub regno terra futura tuo est.’
285 Illa loquebatur, navem solvebat Ulixes;
irrita cum velis verba tulere Noti.
Ardet et assuetas Circe decurrit ad artes;
nec tamen est illis attenuatus amor.
Ergo, quisquis opem nostra tibi poscis ab arte,
290 deme veneficiis carminibusque fidem.
Si te causa potens domina retinebit in urbe,
accipe consilium quod sit in urbe meum.
Optimus ille sui vindex, laedentia pectus
vincula qui rupit dedoluitque semel;
295 sicui tantum animi est, illum mirabor et ipse
et dicam ‘Monitis non eget iste meis.’
Tu mihi, qui, quod amas, aegre dediscis amare
nec potes et velles posse, docendus eris.
Saepe refer tecum sceleratae facta puellae
300 et pone ante oculos omnia damna tuos:

[1] sed=nec
[2] et=in=at

时而追逐捷足的野兔,与敏犬合作,
时而在阴凉的山脊布下网罗;
或者用彩色的羽绳吓唬胆怯的雄鹿,[1]
或者以长矛刺倒冲锋的野猪。
205 晚上,疲惫的你瞬间入眠,无暇
相思,深睡让肢体活力焕发。
捕鸟是更为温和的嗜好,但也是嗜好,
用绳或树枝求得微小的回报;
或者,将贪婪鱼儿愿舍命吞吃的碎食
210 放在弯铜的末端,藏住钩刺。
你必须以这些或其他手段(直到你忘记
如何恋爱)悄悄欺骗你自己。
虽然受到牢固的羁绊,你只需远离, 远行的功用
下定决心,出发去天涯之地。[2]
215 你会哭,当被弃女友的名字在心里闪现,
你会时常在路中间止步不前。
然而请记住,越不愿行进,就越要行进,
坚持,迫使脚奔跑,逼它们遵命。
别盼着下雨,别让异族的安息日耽搁
220 旅程,或者以灾难著称的阿利亚河;[3]
也别问,你已经走了多少里,还剩多少里,
别编造理由,让自己在附近休息;
别数时间,别频繁回望罗马,快逃窜——
脱离敌人的帕提亚只暂时安全。[4]
225 有人会指责我的方法太严苛,是严苛,
但若要痊愈,需忍许多折磨。
生病时,我虽不情愿,却经常喝下苦液,
我哀求美食,却遭到断然拒绝;
为了让身体复原,你会忍受铁和火,
230 再口渴,也不肯以水缓解焦渴——
疗治灵魂时,你就不愿意有任何牺牲?
然而这部分比身体更值得珍重。
但是,我的技艺最阴森的是其入口,
挺过最初的时刻确实很艰辛。
235 难道你没看见牛开始负轭如遭火炙,
新腹带如何害惨飞奔的骐骥?
或许你憎恶离开历代祖先的家园,
但你离开了,然后又渴望折返。
不是家,而是对女友的爱唤你回去,
240 你的罪其实隐藏于华丽的词句。
一旦你脱身,乡村、同伴和遥远旅途
将以一百种方式安慰痛苦。
别以为离开就足够,还要离开足够久,
直到火已灭,灰烬都已经凉透。
245 但如果你心志尚未坚定,就匆忙返程,
反叛的丘比特就会凶狠地进攻。
你虽然曾经离开,却贪婪饥渴地回来,
所有的时间都白费,对你只有害。
若有人相信海摩尼亚的魔法和毒草[5] 巫术无用
250 有任何帮助,我劝他小心为妙。
那是巫术的老法子,我的阿波罗已指出
(用神圣的诗歌)一条更安全的路。
在我指引下,没鬼魂受召唤飘出墓园,
没老妪以可憎的咒语撕裂地面,
255 没庄稼从一片田野挪移到另一片原野,
福玻斯的日轮不会骤然失色。
如往常,台伯里努斯的河将流入大海;
如往常,月亮将驾驭白马而来。
没有胸膛借咒语才能够驱逐烦忧,
260 无需烧硫磺,丘比特就会败走。
帕西斯土地的草卉对你有什么用处,
美狄亚,当你渴望留在故土?[6]
喀耳刻,母亲柏尔萨的魔草有何裨益,
当尤利西斯的船乘顺风远离?[7]
265 你用尽手段,阻止狡猾的客人脱身,[8]
他仍然鼓满布帆,顺利逃遁;
你想尽办法,不让残忍的爱火烧自己,
丘比特却久居你心里,逆你的意。
你能够把人化作一千种不同的外形,
270 却不能改变自己灵魂的决定。
传说在杜里齐文的首领打算离开时,[9]
你甚至说出这番话,试图阻止:
“我现在并不祈求我当初常怀的憧憬
能实现,就是你甘心做我的夫君。
275 然而,我仍然觉得自己配做你新娘,
因为我是神,父亲是尊贵的太阳。
我求你别急着出发,请赐我一点时间;
难道我能有比这更卑微的心愿?
你看,海波涛汹涌,你应该怀着畏惧——
280 很快就会有好风送你们远去。
你为何要逃跑?没有新的特洛伊崛起,
没有人呼吁盟友再拿起武器。
这里只有爱与和平,唯我一人遭重创,
而且整片土地将奉你为王。”
285 她如此劝说,尤利西斯却松开了船缆,
无用的话随着帆被南风吹远。
喀耳刻苦苦思念,求助于熟悉的法术,
但它们丝毫不能纾缓痛苦。
所以,向我的技艺寻求帮助的人们,
290 抛掉那些对魔药和咒语的迷信! 念叨她的缺点
若你有强力的理由需留在世界的都城,
请听我建议在罗马当如何行动。
最善于解救自己的人会斩断磨肿
胸膛的锁链,永久终结疼痛;
295 如果谁有如此的勇气,连我都会惊叹,
并且说:“他不需要向我求箴言。”
而你,正艰难学习放弃所爱,做不到
却又想做到的人,应接受我指导。
要经常跟自己回忆无良女友的劣迹,
300 在眼前重演你曾经蒙受的损失:


[1] 羽绳(formidine,主格formido)是一种绑了各种颜色羽毛的绳子,用来吓唬鸟类和野兽。
[2] 在卡图卢斯《歌集》(Carmina)第11首,诗人正是以远行来忘记失恋的伤痛。
[3] 关于阿利亚河,参考《爱的艺术》第1卷第414行的注释。
[4] “脱离敌人的帕提亚”比喻暂时离开情人的恋爱者。
[5] 参考《情诗集》第1部第14首第40行的注释。
[6] “故土”对应的原文是Colchi(科尔基斯)。
[7] “尤利西斯的船”对应的原文是Neritias rates(涅瑞托斯的船),涅瑞托斯(Neritus)是尤利西斯故乡伊塔卡附近的一个小岛。
[8] “狡猾的客人”指尤利西斯。
[9] “杜里齐文的首领”仍然指尤利西斯,杜里齐文(Dulichium)是伊塔卡附近的一个岛。