《愛的療治》201-300行

Nunc leporem pronum catulo sectare sagaci,
nunc tua frondosis retia tende iugis;
aut pavidos terre varia formidine cervos,
aut cadat adversa cuspide fossus aper.
205 Nocte fatigatum somnus, non cura puellae,
excipit et pingui membra quiete levat.
Lenius est studium, studium tamen, alite capta
aut lino aut calamis praemia parva sequi,
vel, quae piscis edax avido male devoret ore,
210 abdere sub parvis aera recurva cibis.
Aut his aut aliis, donec dediscis amare,
ipse tibi furtim decipiendus eris.
Tu tantum, quamvis firmis retinebere vinclis,
i procul, et longas carpere perge vias.
215 Flebis, et occurret desertae nomen amicae,
stabit et in media pes tibi saepe via.
Sed quanto minus ire voles, magis ire memento;
perfer, et invitos currere coge pedes.
Nec pluvias opta, nec te peregrina morentur
220 sabbata nec damnis Allia nota suis;
nec quot transieris, sed quot tibi, quaere, supersint[1]
milia nec, maneas ut prope, finge moras;
tempora nec numera nec crebro respice Romam,
sed fuge: tutus adhuc Parthus ab hoste fuga est.
225 Dura aliquis praecepta vocet mea; dura fatemur
esse, sed ut valeas multa dolenda feres.
Saepe bibi sucos quamvis invitus amaros
aeger, et oranti mensa negata mihi;
ut corpus redimas, ferrum patieris et ignes
230 arida nec sitiens ora levabis aqua:
ut valeas animo, quicquam tolerare negabis?
At pretium pars haec corpore maius habet.
Sed tamen est artis tristissima ianua nostrae,
et labor est unus tempora prima pati.
235 Aspicis ut prensos urant iuga prima iuvencos
et nova velocem cingula laedat equum?
Forsitan a laribus patriis exire pigebit;
sed tamen exibis; deinde redire voles.
Nec te lar patrius, sed amor revocabit amicae
240 praetendens culpae splendida verba tuae.
Cum semel exieris, centum solacia curae
et rus et comites et via longa dabit.
Nec satis esse putes discedere; lentus abesto,
dum perdat vires sitque sine igne cinis.
245 Quod nisi firmata properaris mente reverti,
inferet arma tibi saeva rebellis Amor,
quidquid et afueris, avidus sitiensque redibis,
et spatium damno cesserit omne tuo.
Viderit, Haemoniae si quis mala pabula terrae
250 et magicas artes posse iuvare putat.
Ista veneficii vetus est via; noster Apollo
innocuam sacro carmine monstrat opem.
Me duce non tumulo prodire iubebitur umbra,
non anus infami carmine rumpet humum,
255 non seges ex aliis alios transibit in agros
nec subito Phoebi pallidus orbis erit.
Ut solet, aequoreas ibit Tiberinus in undas;
ut solet, in niveis Luna vehetur equis.
Nulla recantatas deponent pectora curas,
260 nec fugiet vivo sulphure victus Amor.
Quid te Phasiacae iuverunt gramina terrae,
cum cuperes patria, Colchi, manere domo?
Quid tibi profuerunt, Circe, Perseides herbae,
cum sua Neritias abstulit aura rates?
265 Omnia fecisti, ne callidus hospes abiret:
ille dedit certae lintea plena fugae;
omnia fecisti, ne te ferus ureret ignis:
longus et invito pectore sedit Amor.[2]
Vertere tu poteras homines in mille figuras;
270 non poteras animi vertere iura tui.
Diceris his etiam, cum iam discedere vellet,
Dulichium verbis detinuisse ducem:
‘Non ego, quod primo, memini, sperare solebam,
iam precor, ut coniunx tu meus esse velis.
275 Et tamen, ut coniunx essem tua, digna videbar,
quod dea, quod magni filia Solis eram.
Ne properes, oro: spatium pro munere posco;
quid minus optari per mea vota potest?
Et freta mota vides, et debes illa timere:
280 utilior velis postmodo ventus erit.
Quae tibi causa fugae? Non hic nova Troia resurgit,
non aliquis socios rursus ad arma vocat.
Hic amor et pax est, in qua male vulneror una,
totaque sub regno terra futura tuo est.’
285 Illa loquebatur, navem solvebat Ulixes;
irrita cum velis verba tulere Noti.
Ardet et assuetas Circe decurrit ad artes;
nec tamen est illis attenuatus amor.
Ergo, quisquis opem nostra tibi poscis ab arte,
290 deme veneficiis carminibusque fidem.
Si te causa potens domina retinebit in urbe,
accipe consilium quod sit in urbe meum.
Optimus ille sui vindex, laedentia pectus
vincula qui rupit dedoluitque semel;
295 sicui tantum animi est, illum mirabor et ipse
et dicam ‘Monitis non eget iste meis.’
Tu mihi, qui, quod amas, aegre dediscis amare
nec potes et velles posse, docendus eris.
Saepe refer tecum sceleratae facta puellae
300 et pone ante oculos omnia damna tuos:

[1] sed=nec
[2] et=in=at

時而追逐捷足的野兔,與敏犬合作,
時而在陰涼的山脊布下網羅;
或者用彩色的羽繩嚇唬膽怯的雄鹿,[1]
或者以長矛刺倒衝鋒的野豬。
205 晚上,疲憊的你瞬間入眠,無暇
相思,深睡讓肢體活力煥發。
捕鳥是更為溫和的嗜好,但也是嗜好,
用繩或樹枝求得微小的回報;
或者,將貪婪魚兒願捨命吞吃的碎食
210 放在彎銅的末端,藏住鉤刺。
你必須以這些或其他手段(直到你忘記
如何戀愛)悄悄欺騙你自己。
雖然受到牢固的羈絆,你只需遠離, 遠行的功用
下定決心,出發去天涯之地。[2]
215 你會哭,當被棄女友的名字在心裡閃現,
你會時常在路中間止步不前。
然而請記住,越不願行進,就越要行進,
堅持,迫使腳奔跑,逼它們遵命。
別盼着下雨,別讓異族的安息日耽擱
220 旅程,或者以災難著稱的阿利亞河;[3]
也別問,你已經走了多少里,還剩多少里,
別編造理由,讓自己在附近休息;
別數時間,別頻繁回望羅馬,快逃竄——
脫離敵人的帕提亞只暫時安全。[4]
225 有人會指責我的方法太嚴苛,是嚴苛,
但若要痊癒,需忍許多折磨。
生病時,我雖不情願,卻經常喝下苦液,
我哀求美食,卻遭到斷然拒絕;
為了讓身體復原,你會忍受鐵和火,
230 再口渴,也不肯以水緩解焦渴——
療治靈魂時,你就不願意有任何犧牲?
然而這部分比身體更值得珍重。
但是,我的技藝最陰森的是其入口,
挺過最初的時刻確實很艱辛。
235 難道你沒看見牛開始負軛如遭火炙,
新腹帶如何害慘飛奔的騏驥?
或許你憎惡離開歷代祖先的家園,
但你離開了,然後又渴望折返。
不是家,而是對女友的愛喚你回去,
240 你的罪其實隱藏於華麗的詞句。
一旦你脫身,鄉村、同伴和遙遠旅途
將以一百種方式安慰痛苦。
別以為離開就足夠,還要離開足夠久,
直到火已滅,灰燼都已經涼透。
245 但如果你心志尚未堅定,就匆忙返程,
反叛的丘比特就會兇狠地進攻。
你雖然曾經離開,卻貪婪饑渴地回來,
所有的時間都白費,對你只有害。
若有人相信海摩尼亞的魔法和毒草[5] 巫術無用
250 有任何幫助,我勸他小心為妙。
那是巫術的老法子,我的阿波羅已指出
(用神聖的詩歌)一條更安全的路。
在我指引下,沒鬼魂受召喚飄出墓園,
沒老嫗以可憎的咒語撕裂地面,
255 沒莊稼從一片田野挪移到另一片原野,
福玻斯的日輪不會驟然失色。
如往常,台伯里努斯的河將流入大海;
如往常,月亮將駕馭白馬而來。
沒有胸膛借咒語才能夠驅逐煩憂,
260 無需燒硫磺,丘比特就會敗走。
帕西斯土地的草卉對你有什麼用處,
美狄亞,當你渴望留在故土?[6]
喀耳刻,母親柏爾薩的魔草有何裨益,
當尤利西斯的船乘順風遠離?[7]
265 你用盡手段,阻止狡猾的客人脫身,[8]
他仍然鼓滿布帆,順利逃遁;
你想盡辦法,不讓殘忍的愛火燒自己,
丘比特卻久居你心裡,逆你的意。
你能夠把人化作一千種不同的外形,
270 卻不能改變自己靈魂的決定。
傳說在杜里齊文的首領打算離開時,[9]
你甚至說出這番話,試圖阻止:
“我現在並不祈求我當初常懷的憧憬
能實現,就是你甘心做我的夫君。
275 然而,我仍然覺得自己配做你新娘,
因為我是神,父親是尊貴的太陽。
我求你別急着出發,請賜我一點時間;
難道我能有比這更卑微的心愿?
你看,海波濤洶湧,你應該懷着畏懼——
280 很快就會有好風送你們遠去。
你為何要逃跑?沒有新的特洛伊崛起,
沒有人呼籲盟友再拿起武器。
這裡只有愛與和平,唯我一人遭重創,
而且整片土地將奉你為王。”
285 她如此勸說,尤利西斯卻鬆開了船纜,
無用的話隨着帆被南風吹遠。
喀耳刻苦苦思念,求助於熟悉的法術,
但它們絲毫不能紓緩痛苦。
所以,向我的技藝尋求幫助的人們,
290 拋掉那些對魔葯和咒語的迷信! 念叨她的缺點
若你有強力的理由需留在世界的都城,
請聽我建議在羅馬當如何行動。
最善於解救自己的人會斬斷磨腫
胸膛的鎖鏈,永久終結疼痛;
295 如果誰有如此的勇氣,連我都會驚嘆,
並且說:“他不需要向我求箴言。”
而你,正艱難學習放棄所愛,做不到
卻又想做到的人,應接受我指導。
要經常跟自己回憶無良女友的劣跡,
300 在眼前重演你曾經蒙受的損失:


[1] 羽繩(formidine,主格formido)是一種綁了各種顏色羽毛的繩子,用來嚇唬鳥類和野獸。
[2] 在卡圖盧斯《歌集》(Carmina)第11首,詩人正是以遠行來忘記失戀的傷痛。
[3] 關於阿利亞河,參考《愛的藝術》第1卷第414行的注釋。
[4] “脫離敵人的帕提亞”比喻暫時離開情人的戀愛者。
[5] 參考《情詩集》第1部第14首第40行的注釋。
[6] “故土”對應的原文是Colchi(科爾基斯)。
[7] “尤利西斯的船”對應的原文是Neritias rates(涅瑞托斯的船),涅瑞托斯(Neritus)是尤利西斯故鄉伊塔卡附近的一個小島。
[8] “狡猾的客人”指尤利西斯。
[9] “杜里齊文的首領”仍然指尤利西斯,杜里齊文(Dulichium)是伊塔卡附近的一個島。