Pisonis comites, cohors inanis,
aptis sarcinulis et expeditis,
Verani optime tuque mi Fabulle,
quid rerum geritis? Satisne cum isto
5 vappa frigoraque et famem tulistis?
Ecquidnam in tabulis patet lucelli
expensum, ut mihi, qui meum secutus
praetorem refero datum lucello?
‘O Memmi, bene me ac diu supinum
10 tota ista trabe lentus irrumasti.’
Sed, quantum video, pari fuistis
casu: nam nihilo minore verpa
farti estis. Pete nobiles amicos!
At vobis mala multa di deaeque
dent, opprobria Romuli Remique.
[1] 本詩格律是十一音節體。
[2] 多數學者(例如Merrill)認為,這裡的庇索是愷撒的岳父L. Calpurnius Piso Caesonius,他曾於公元前58年任執政官。但Ellis(1889)認為Cn. Piso是更合理的人選,因為羅馬歷史上只有這位庇索曾在西班牙任總督(參考第9首)。Shapiro(2014)相信,這位庇索肯定不是愷撒岳父。comites和cohors在這裡都指總督的扈從。
[3] aptis意思是與他們的狀況(inanis,“兩手空空”)相稱。expeditis通常形容輕裝的軍隊,這裡指行囊乾癟。
[4] Verani(維拉尼)是Veranius(維拉尼烏斯)的呼格,關於他,參考第9首和第12首;Fabulle是Fabullus(法布盧斯)的呼格,關於他,參考第12首。
[5] vappa(蠢貨),蔑稱。
[6] 6-8行使用了記賬的術語。tabulis(主格tabulae)指賬本,lucelli是lucellum(收益)的屬格,分詞expensum(支出)卻令人意外,照理應當是acceptum(收入)才對。矛盾的手法表達了憤懣和諷刺。refero是記錄的意思。卡圖盧斯已學會把支出(datum)記到收入欄里。
[7] Memmi(孟米)是Memmius(孟米烏斯)的呼格,即第8行的praetorem(總督),參考第10首。supinum是仰卧的姿勢,在古羅馬的性行為中是被支配的姿勢,形容自己遭受總督的欺壓。下一行的irrumasti(不定式irrumare)與此類似。
[8] trabe(主格trabs)原義是指長棍子、長矛,這裡指陰莖。tota(整個)ista trabe突出了折磨之難熬。
[9] 在古羅馬,投靠掌權的朋友是非常普遍的做法。這裡的命令式用單數,表明卡圖盧斯並非是勸告維拉尼烏斯和法布盧斯,而是引用人們通常的說法,並表示激憤。
[10] vobis(你們)指庇索和孟米烏斯,羅慕路斯和雷穆斯是傳說中羅馬城的建立者。Merrill(1893)的註解說,庇索和孟米烏斯的家族都有很長的歷史,前者始於羅馬第二位國王努瑪(Numa),後者源於埃涅阿斯的同伴穆涅斯透斯(Mnestheus)。