《女傑書簡》第21首121-248行

Verba quid exultas tua si mihi verba dederunt,
sumque parum prudens capta puella dolis?
Cydippen pomum, pomum Schoeneida cepit;
tu nunc Hippomenes scilicet alter eris?
125 At fuerat melius, si te puer iste tenebat,
quem tu nescio quas dicis habere faces,[1]
more bonis solito spem non corrumpere fraude;
exoranda tibi, non capienda fui.
Cur, me cum peteres, ea non profitenda putabas,
130 propter quae nobis ipse petendus eras?
Cogere cur potius quam persuadere volebas,
si poteram audita condicione capi?
Quid tibi nunc prodest iurandi formula iuris
linguaque praesentem testificata deam?
135 Quae iurat, mens est; nil coniuravimus illa;
illa fidem dictis addere sola potest.
Consilium prudensque animi sententia iurat,
et nisi iudicii vincula nulla valent.
Si tibi coniugium volui promittere nostrum,
140 exige polliciti debita iura tori,
sed si nil dedimus praeter sine pectore vocem,
verba suis frustra viribus orba tenes.
Non ego iuravi; legi iurantia verba;
vir mihi non isto more legendus eras.
145 Decipe sic alias, succedat epistula pomo.
si valet hoc, magnas ditibus aufer opes;[2]
fac iurent reges sua se tibi regna daturos,
sitque tuum, toto quidquid in orbe placet.
Maior es hoc ipsa multo, mihi crede, Diana,
150 si tua tam praesens littera numen habet.
Cum tamen haec dixi, cum me tibi firma negavi,
cum bene promissi causa peracta mei est,
confiteor, timeo saevae Latoidos iram
et corpus laedi suspicor inde meum.
155 Nam quare, quotiens socialia sacra parantur,
nupturae totiens languida membra cadunt?
Ter mihi iam veniens positas Hymenaeus ad aras
fugit et e thalami limine terga dedit,
vixque manu pigra totiens infusa resurgunt
160 lumina, vix moto corripit igne faces;
saepe coronatis stillant unguenta capillis
et trahitur multo splendida palla croco.
Cum tetigit limen, lacrimas mortisque timorem
cernit et a cultu multa remota suo,
165 proicit ipse sua deductas fronte coronas
spissaque de nitidis tergit amoma comis,
et pudet in tristi laetum consurgere turba
quique erat in palla, transit in ora rubor.
At mihi vae miserae torrentur febribus artus
170 et gravius iusto pallia pondus habent,
nostraque plorantes video super ora parentes
et face pro thalami fax mihi mortis adest.
Parce laboranti, picta dea laeta pharetra,
daque salutiferam iam mihi fratris opem.
175 Turpe tibi est, illum causas depellere leti,
te contra titulum mortis habere meae.
Numquid, in umbroso cum velles fonte lavari
imprudens vultus ad tua labra tuli?
Praeteriine tuas de tot caelestibus aras,
180 aque tua est nostra spreta parente parens?
Nil ego peccavi, nisi quod periuria legi
inque parum fausto carmine docta fui.
Tu quoque pro nobis, si non mentiris amorem,
tura feras; prosint, quae nocuere, manus.
185 Cur, quae succenset quod adhuc tibi pacta puella
non tua sit, fieri ne tua possit agit?
Omnia de viva tibi sunt speranda; quid aufert
saeva mihi vitam, spem tibi diva mei?
Nec tu credideris illum, cui destinor uxor,
190 aegra superposita membra fovere manu.
Adsidet ille quidem, quantum permittitur, ipse,
sed meminit nostrum virginis esse torum.
Iam quoque nescio quid de me sensisse videtur;[3]
nam lacrimae causa saepe latente cadunt,
195 et minus audacter blanditur et oscula rara
appetit et timido me vocat ore suam.[4]
Nec miror sensisse, notis cum prodar apertis;
in dextrum versor, cum venit ille, latus
nec loquor et tecto simulatur lumine somnus,
200 captantem tactus reicioque manum.
Ingemit et tacito suspirat pectore, me quod
infensam, quamvis non mereatur, habet.
Ei mihi, quod gaudes et te iuvat ista voluntas![5]
Ei mihi, quod sensus sum tibi fassa meos!
205 Si mihi lingua foret, tu nostra iustius ira,[6]
qui mihi tendebas retia, dignus eras.
Scribis ut invalidum liceat tibi visere corpus.
Es procul a nobis, et tamen inde noces.
Mirabar quare tibi nomen Acontius esset;
210 quod faciat longe vulnus, acumen habes;
certe ego convalui nondum de vulnere tali,
ut iaculo scriptis eminus icta tuis.
Quid tamen huc venias? Sane miserabile corpus
ingenii videas bina tropaea tui![7]
215 Concidimus macie; color est sine sanguine, qualem
in pomo refero mente fuisse tuo;
candida nec mixto sublucent ora rubore;
forma novi talis marmoris esse solet;
argenti color est inter convivia talis,
220 quod tactum gelidae frigore pallet aquae.
Si me nunc videas, visam prius esse negabis,
‘Arte nec est,’ dices, ‘ista petenda mea,’[8]
promissique fidem, ne sim tibi iuncta, remittes
et cupies illud non meminisse deam.
225 Forsitan et facies iurem ut contraria rursus,
quaeque legam mittes altera verba mihi.
Sed tamen aspiceres vellem, prout ipse rogabas,[9]
et discas sponsae languida membra tuae.[10]
Durius et ferro cum sit tibi pectus, Aconti,[11]
230 tu veniam nostris vocibus ipse petas.
Ne tamen ignores, ope qua revalescere possim,
quaeritur a Delphis fata canente deo;[12]
is quoque nescio quam, nunc ut vaga fama susurrat,[13]
neclectam queritur testis habere fidem.[14]
235 Hoc deus et vates, hoc et mea carmina dicunt.[15]
A! Desunt voto carmina nulla tuo.[16]
Unde tibi favor hic? Nisi si nova forte reperta est[17]
quae capiat magnos littera lecta deos.
Teque tenente deos numen sequor ipsa deorum,
240 doque libens victas in tua vota manus;
fassaque sum matri deceptae foedera linguae
lumina fixa tenens plena pudoris humo.
Cetera cura tua est; plus hoc quoque virgine factum,
non timuit tecum quod mea charta loqui.
245 Iam satis invalidos calamo lassavimus artus,
et manus officium longius aegra negat.
Quid, nisi quod cupio me iam coniungere tecum,[18]
restat? Ut ascribat littera nostra ‘vale’.

[1] faces=vices
[2] ditibus=divitis
[3] me=se
[4] appetit=accipit=admovet=applicat
[5] ista=ipsa; voluntas=voluptas=simultas
[6] Si mihi lingua foret=ei mihi lingua labat
[7] bina=magna
[8] petenda=petita
[9] aspiceres vellem=aspicias vellem=aspicias velim; prout=quod et=velut
[10] et discas=aspiceres=aspicias=et legeres
[11] et=ut; cum sit=cum sim=iam sit=nisi si
[12] quaeritur=quaesitum
[13] Is=et; nescio quam nunc ut=nescio quantum nunc; nunc ut vaga fama susurrat=nunc it vaga fama sororis
[14] testis=vocis; habere=abire; testis habere fidem=teste sorore fidem
[15] et=hoc; et mea carmina=et mihi carmina=edita carmina
[16] A=at=an=ac
[17] si=quod
[18] quod=si

你為何狂喜,就因我上了你文字的當,
我這位缺心眼的少女被你欺誑?
庫迪佩被蘋果算計,阿塔蘭忒也如此,[1]
你顯然想做第二個希波墨涅斯?
125 但如果那位男孩(你說他帶着某種[2]
火炬)真的將你完全掌控,
你就更應該學君子,不以欺騙腐蝕
希望,訴諸請求,而非詭計。
既然傾慕我,你為何不認為應坦然宣布
130 那些讓你值得我傾慕的長處?
為何你寧可強迫,也不肯勸服,明明
我有可能被你的提議打動?
如今,誓言的空洞形式和呼求女神
作證的舌頭對你又有什麼用?
135 宣誓的應該是心,我並未以心宣誓;
唯有心能將意義賦予言辭。
是思慮和靈魂的理智決定支配誓詞,
沒有意志的介入就沒有約束力。
倘若我真心承諾嫁給你,你盡可堅持
140 婚姻之約賦予你的正當權利,
但如果我僅僅給了你毫無內容的言語,
你徒然糾纏的詞句就不算憑據。
我並未發過誓,只是讀了誓言的文字,
選你做夫君不能以這種方式。
145 去欺騙別人吧,先來蘋果,再來情書。
如果這管用,且去搶無窮的財富!
讓國王發誓將他們自己的王國給你,[3]
讓天下你中意的一切全都歸於你!
憑這一點,相信我,你已經超過狄安娜,
150 如果你文字的神力已如此強大。
可說完這些,雖然我堅決不與你成親,
誓言的緣起和效力也已經討論,
但我承認,我害怕殘忍女神的憤怒,[4]
懷疑她就是我身體受損的緣故。
155 不然,為何每次當婚禮近在眼前,
新娘的身體就變得虛弱不堪?
許墨奈俄斯已三次靠近我的聖壇,
又三次逃離,在洞房門口迴轉;
每次他怠惰的手添油,火炬都不願
160 復蘇,揮舞它,焰苗也懨懨;
香膏經常從他戴花環的頭髮間滴落,
他美麗的橘紅長袍也在地上拖。[5]
到了門檻處,他看到眼淚、我對死亡的
恐懼和許多與聖禮相悖的細節,
165 就扯下額頭的花環,扔在面前,抹掉
閃亮頭髮上黏稠的豆蔻香膏,
在抑鬱的人群中獨自歡慶令他羞慚,
長袍的紅色很快傳至他的臉。
但我多可憐!四肢滾燙,猶如火焚,
170 蓋着的被子也比平時更沉,
我看見父母也為我憔悴的容顏悲嘆,
婚禮的火炬即將被葬禮替換。
喜愛精美箭囊的女神,憐憫我的苦,
讓我痊癒,用你兄長的醫術。[6]
175 這難道不是恥辱,他一貫救死扶傷,
你卻反其道而行之,讓我滅亡?
當你準備在幽深林間的山泉里沐浴,
我可曾無意中窺見你洗濯之處?[7]
眾多天神中,我可曾唯獨忽略了你?
180 你母親可曾遭到我母親的蔑視?[8]
我從未有過犯,除了念過偽誓之詞,
以不詳之詩表明我識文斷字。
也請你為我——如果你的愛不是謊言——
獻上乳香,用害我的手救援。
185 女神若因為我沒有如約成為你妻子
而憤怒,為何讓我失去此能力?
我活着,你才能希望一切,冷酷的女神
為何奪我的生命,奪你的憧憬?
你也別想象,即將成為我夫君的人
190 會伸手撫弄我這久病之身。
他只是坐在我旁邊,做他可以做的事,
但沒有忘記這是處女的床席。
他似乎也已覺察,我的表現有異樣,
雖不明就裡,他時常淚流神傷,
195 舉動不再如以前親密,也很少索求
我的吻,表達愛意時聲音顫抖。
他覺察並不奇怪,我被明顯的跡象
出賣,他一來,我身子立刻向右躺,
不說話,閉着眼睛,裝作已經入睡,
200 他若碰我,我就將那隻手推開。
他無奈地呻吟,默默地嘆息,覺得我對他
有敵意,雖然他沒有理由受罰。
可悲,你卻為我的態度興奮不已!
可嘆,我竟向你袒露了心意!
205 如果我可以說實話,設網害我的你
比他更應該承受我的怒氣。
你寫道,希望可以探望我的病身——
你離我很遠,卻能從遠處傷人。
我常揣測,你的名為何是阿孔提俄斯,
210 答案是:你有鋒利的投擲武器;[9]
至少我的傷口還沒有癒合,那創傷
拜你的文字所賜,它彷彿標槍。
然而你為什麼要來?自然是欣賞我的
慘樣,你的天才的雙重傑作![10]
215 我已經形銷骨立,皮膚沒有血色,
就像記憶中你扔來的那枚蘋果;
昔日明麗的臉龐再無嬌艷的紅暈,
就像新雕的大理石一樣蒼冷;
宴會上的銀盤顏色也是如此,被涼水
220 碰過,就會因寒意變得蒼白。
你若現在看到我,定會說未曾見過,
“用我的計謀追求,她根本不值得。”
為了不與我結婚,你將解除承諾的束縛,
並渴望女神的記憶也已經抹除;
225 或許你還會讓我再發誓,內容正相反,
送來重新編織的詞句叫我念。
但我還是願意讓你來,如你所希望,
親眼看看奄奄一息的新娘。
雖然你的心比鋼鐵還硬,阿孔提俄斯,
230 你仍會求神原諒我不守誓詞。
怕你不知道,告訴你,我已問過德爾斐
那位預言神,如何才能康泰,
隱隱有傳言說,連他這位證人也抱怨,
某位女孩忽略了自己的諾言。
235 神和先知如此說,我念的詩如此說,[11]
你的願望得到所有詩的應和。[12]
這樣的佑護何來?除非你碰巧找到
新誓詞,大神念出來就掉進圈套。
既然你控制了神意,我自己也只好遵循,
240 並欣然如你所願,束手就擒;
我已經向母親坦白被誆舌頭的誓言,
充滿羞愧的眼睛死盯着地面。
其他應由你負責,我已逾越少女的
本分,竟不憚以書信與你聯絡。
245 現在書寫已累垮我太過虛弱的肢體,
病中的手拒絕再履行職司。
除了想儘快與你結合,我還能寫什麼?
“再見”,就讓這封信最後對你說。

[1] “阿塔蘭忒”對應的拉丁文原詞是Schoeneida,意為“斯科俄紐斯之女”,斯科俄紐斯(Schoeneus)是博奧蒂亞國王。
[2] “男孩”指丘比特。
[3] 這裡,庫迪佩採用的是歸謬法(reductio ad absurdum)。
[4] “女神”對應的拉丁文原詞是Latoidos,意為“拉托娜之女”,指狄安娜。
[5] 關於婚神許墨奈俄斯的這些細節都表明這場婚姻不吉利。
[6] “兄長”指阿波羅,他擅長醫術。
[7] 影射阿克泰昂的事,參考本書第20首詩第103行的注釋。
[8] 影射尼俄柏蔑視拉托娜導致子女全被殺的事,參考本書第20首詩第105行的注釋。
[9] 阿孔提俄斯(Acontius)的名字源於古希臘語akontion(標槍)。
[10] “雙重”指阿孔提俄斯刻在蘋果上的文字和給她寫的信。
[11] “神”指阿波羅,“先知”指日神在德爾斐的祭司,即皮提婭(Pythia)。
[12] “詩”(carmina)也可以指預言,所以這個詞可能包含了阿孔提俄斯刻在蘋果上的文字、皮提婭宣告的神諭和庫迪佩自己在信里寫的詩句。