《女傑書簡》第21首1-120行



Pertimui scriptumque tuum sine murmure legi,[1]
iuraret ne quos inscia lingua deos;
et, puto, captasses iterum, nisi, ut ipse fateris,
promissam scires me satis esse semel.
5 Nec lectura fui, sed, si tibi dura fuissem,
aucta foret saevae forsitan ira deae.
Omnia cum faciam, cum dem pia tura Dianae,
illa tamen iusta plus tibi parte favet.
Utque cupis credi, memori te vindicat ira;
10 talis in Hippolyto vix fuit illa suo.
At melius virgo favisset virginis annis,
quos vereor paucos ne velit esse mihi.
Languor enim causis non apparentibus haeret,
adiuvor et nulla fessa medentis ope.
15 Quam tibi nunc gracilem vix haec rescribere quamque
pallida vix cubito membra levare putas?
Huc timor accedit, ne quis nisi conscia nutrix
colloquii nobis sentiat esse vices.
Ante fores sedet haec quid agamque rogantibus intus,
20 ut possim tuto scribere, ‘Dormit’ ait;
mox, ubi, secreti longi causa optima, somnus
credibilis tarda desinit esse mora,
iamque venire videt quos non admittere durum est,
exscreat et pacta dat mihi signa nota.
25 Sicut erant, properans verba imperfecta relinquo,[2]
et tegitur trepido littera coepta sinu.[3]
Inde meos digitos iterum repetita fatigat.
Quantus sit nobis aspicis ipse labor!
Quo peream, si dignus eras, ut vera loquamur;
30 sed melior iusto quamque mereris ego.
Ergo te propter totiens incerta salutis
commentis poenas doque dedique tuis?
Haec nobis formae te laudatore superbae
contingit merces et placuisse nocet?
35 Si, tibi deformis, quod mallem, visa fuissem,
culpatum nulla corpus egeret ope;
nunc laudata gemo, nunc me certamine vestro
perditis et proprio vulneror ipsa bono.
Dum neque tu cedis, nec se putat ille secundum,
40 tu votis obstas illius, ille tuis.
Ipsa velut navis iactor, quam certus in altum
propellit Boreas, aestus et unda refert,
cumque dies caris optata parentibus instat,
immodicus pariter corporis ardor inest.
45 Ei mihi! Coniugii tempus crudelis ad ipsum
Persephone nostras pulsat acerba fores.
Iam pudet, et timeo, quamvis mihi conscia non sim,
offensos videar ne meruisse deos.
Accidere haec aliquis casu contendit, at alter
50 acceptum superis hunc negat esse virum,
neve nihil credas in te quoque dicere famam,
facta veneficiis pars putat ista tuis.
Causa latet, mala nostra patent; vos pace movetis
aspera summota proelia, plector ego.
55 Dic mihi nunc solitoque tibi ne decipe more:[4]
quid facies odio, sic ubi amore noces?
Si laedis quod amas, hostem sapienter amabis;
me, precor, ut serves, perdere, dure, velis![5]
Aut tibi iam nulla est speratae cura puellae,
60 quam ferus indigna tabe perire sinis,
aut, dea si frustra pro me tibi saeva rogatur,
qua mihi te iactes, gratia nulla tua est.
Elige quid fingas: non vis placare Dianam;
immemor es nostris. Non potes; illa tuist.[6]
65 Vel numquam mallem vel non mihi tempore in illo
esset in Aegaeis cognita Delos aquis.
Tunc mea difficili deducta est aequore navis
et fuit ad coeptas hora sinistra vias.
Quo pede processi? Quo me pede limine movi?
70 Picta citae tetigi quo pede texta ratis?
Bis tamen adverso redierunt carbasa vento.
Mentior a demens! Ille secundus erat;
ille secundus erat, qui me referebat euntem
quique parum felix impediebat iter.
75 Atque utinam constans contra mea vela fuisset!
Sed stultum est venti de levitate queri.
Mota loci fama properabam visere Delon
et facere ignava puppe videbar iter;
quam saepe ut tardis feci convicia remis
80 questaque sum vento lintea parca dari.
Et iam transieram Myconon, iam Tenon et Andron,
inque meis oculis candida Delos erat;
quam procul ut vidi: ‘Quid me fugis, insula,’ dixi?
“Laberis in magno numquid, ut ante, mari?’
85 Institeram terrae, cum iam prope luce peracta
demere purpureis Sol iuga vellet equis;
quos idem solitos postquam revocavit ad ortus,
comuntur nostrae matre iubente comae;
ipsa dedit gemmas digitis et crinibus aurum
90 et vestes umeris induit ipsa meis.
Protinus egressae superis, quibus insula sacra est,[7]
flava salutatis tura merumque damus,
dumque parens aras votivo sanguine tingit
sectaque fumosis ingerit exta focis,[8]
95 sedula me nutrix alias quoque ducit in aedes,
erramusque vago per loca sacra pede.
Et modo porticibus spatior, modo munera regum
miror et in cunctis stantia signa locis;
miror et innumeris structam de cornibus aram
100 et de qua pariens arbore nixa dea est,
et quae praeterea (neque enim meminive libetve
quidquid ibi vidi dicere) Delos habet.
Forsitan haec spectans a te spectabar, Aconti,
visaque simplicitas est mea posse capi.
105 In templum redeo gradibus sublime Dianae;
tutior hoc ecquis debuit esse locus?
Mittitur ante pedes malum cum carmine tali.
Ei mihi, iuravi nunc quoque paene tibi.
Sustulit hoc nutrix mirataque, ‘Perlege’ dixit.
110 Insidias legi, magne poeta, tuas.
Nomine coniugii dicto confusa pudore
sensi me totis erubuisse genis
luminaque in gremio veluti defixa tenebam,
lumina propositi facta ministra tui.
115 Improbe, quid gaudes aut quae tibi gloria parta est,
quidve vir elusa virgine laudis habes?
Non ego constiteram sumpta peltata securi,
qualis in Iliaco Penthesilea solo;
nullus Amazonio caelatus balteus auro,
120 sicut ab Hippolyte, praeda relata tibi est.
[1] 在少數抄本中,本詩最開頭還有兩行(Litera pervenit tua, quo consuevit, Aconti, / et pene est oculis insidiata meis),但研究者普遍認為,這兩行不是奧維德寫的。
[2] erant=eram
[3] coepta=cauta
[4] Dic mihi=dic a=dicam
[5] dure=velle
[6] tuist=tui est
[7] sacra=grata
[8] secta=festa

(庫迪佩致阿孔提俄斯)[1]
 
我很害怕,一聲不吭地看完每個詞,
以免無意中以神靈的名義發誓;
我以為你又會設套,除非如你所說,
你知道自己只需要我一次承諾。
5 本來我不想看,但我如果對你太強硬,
或許會惹得殘忍的女神更惱恨。
儘管我什麼都做了,也給狄安娜獻了香,
她對你的偏袒仍然非比尋常;
如你願意我相信的那樣,她執著地為你
10 復仇,甚至超過為希波呂托斯。[2]
作為處女神,她本該鐘愛處女的年華——
但我怕她不想我繼續擁有年華。[3]
因為這病黏在我身上,根由卻隱匿,
我元氣大傷,醫生也無計可施。
15 你能想象我多憔悴,幾乎沒法拿起筆
寫信,多蒼白,肘部難撐起手臂?
此外我還得擔心,除了乳娘已知情,
別人也可能察覺我們在通信。
她守在門口,誰問我在屋裡幹什麼,
20 都回答“睡覺”,好讓我安全地寫。
後來,因為我耽擱太久,睡覺這條
長時間私密的最佳借口已失效,
當她看見某人來,又不能阻擋其進門,
就會按約定的信號,咳嗽提醒。
25 我只好立刻擱筆,顧不得文字被打斷,
把未寫完的信藏在顫抖的胸前。
等重新取出,我的手指又疲憊不堪,
你能看出我忍受怎樣的艱難!
說實話,我寧願死去,若你配得上這結局,
30 但我太仁慈,給你太好的待遇。
所以是因為你,我才經常命懸一線,
我一直受懲罰,也是受了你的騙?
我太美,你太戀慕我,就是這樣的報償?
容貌太動人,我就必須被你傷?
35 倘若你覺得我很醜(恰是我所願),反倒
是好事,身體被挑剔,卻無需治療;
如今我被盛讚,卻呻吟,你倆的拉鋸
正在摧毀我,我為我的美受苦。
你不肯退讓,他也不覺得自己遜於你,
40 你阻止他如願,他也同樣如此。
我像船飄來盪去,被執拗的北風驅趕
入海,又被潮水和波浪往回卷:
當我迎來親愛的父母盼望的日子,
火燒般的熱病也侵襲我身體;
45 可悲!冷酷的珀耳塞福涅在婚禮良辰
卻提早出現,猛敲我的房門。[4]
雖然我自認無辜,卻已覺羞恥,害怕
人們以為我觸怒神,活該受罰。
有人爭辯說此事純屬偶然,有人
50 卻斷定這位新郎不取悅神靈,
別以為傳言沒有對你不利的猜測,
部分人相信是你在施法咒我。
原因隱晦,我的災顯明;你倆放逐了
和平,兇狠爭鬥,我卻受折磨。
55 現在告訴我(慣常的欺騙手段拋一旁):
你愛時都如此傷人,恨時會怎樣?
如果你傷害所愛,你愛敵人就明智——
狠心人,若救我,求你存心讓我死!
要麼你已不在乎你曾渴盼的姑娘,
60 殘忍地允許她枯萎,無辜地消亡;
要麼你絲毫不能影響那位冷酷的女神
(如你所吹噓),徒然為我求情。
你選吧,哪種說法:你無意討女神歡喜,
或是忘了我——你不能,是她忘了你。
65 我希望自己從來沒去過(至少不要
在那個節點)愛琴海上的提洛島,
那日,我的船駛入充滿險阻的水中,
在不祥的時辰開始我的旅程。
我最先邁的哪只腳?哪只腳先離開門檻?[5]
70 哪只腳先踏上快船彩繪的甲板?
可是逆風兩次頂着帆,將我們逐回——
我瘋了,我說得不對,那風多順遂!
它才是吉祥風,迫使出發的我返港,
不許我駛向註定有禍的方向。
75 真希望那風一直刮,固執地抵抗我的帆!
但只有蠢人才哀嘆風無常變幻。
被島的名氣吸引,我只想早些登陸,
一路都覺得這艘船行如龜速,
多少次我斥責木槳,嫌它們動作遲鈍,
80 埋怨帆張得不夠,捕獲不了風。
駛過密科諾斯、特諾斯和安德羅斯,[6]
明麗的提洛島已浮現在我眼裡。
從遠處望見它,我說:“島啊,為何躲避我?
難道你還如往昔在大海漂泊?”
85 我登島之時,白晝已接近消逝,日神
正欲卸下紫駿身上的韁繩。
待到他召回它們,如平日一般升空,
母親便吩咐女僕為我梳妝;
她親自為我戴好寶石,佩好金冠,
90 又給我穿上長裙,整理雙肩。
我們立刻出了門,向此島供奉的神像
致敬,奉獻美酒和黃燦燦的乳香。
當母親用犧牲的血塗抹祭壇,並將
切細的臟腑擺放在冒煙的爐火上,
95 殷勤照拂的乳娘領着我去其他廟宇,
在各處聖所隨意瀏覽漫步。
我時而在柱廊徜徉,時而欣賞國王
留下的禮物和遍布神祠的雕像;
我也瞻仰了用無數野獸角築成的祭壇、[7]
100 女神分娩時曾經倚靠的樹榦[8]
以及提洛島的其他東西——我已經不太
記得,也沒有心思在此啰嗦。
阿孔提俄斯,或許你就是在這時瞅見我,
覺得我天真,能夠被詭計俘獲。
105 我回到高踞石階之上的狄安娜神殿——
難道它不應比任何地方都安全?
一枚蘋果滾到我腳前,印着這文字——
哎呀,我差點再一次對你發誓。
乳娘驚訝地拾起它,說道,“你念給我聽。”
110 高明的詩人,我念的是你的陷阱!
提到“結婚”這個詞,我頓時窘迫無措,
只覺雙頰全部蔓延着羞色,
我不敢抬眼,彷彿它們已釘入前襟,
我的眼竟成實施你陰謀的僕人。
115 惡棍,你為何得意?你獲得了什麼光榮?
男人欺騙少女,有什麼好名聲?
我並未拿着盾牌和戰斧來與你對抗,
像特洛伊海岸的彭忒西勒亞一樣;[9]
也沒有希波呂塔那種雕鏤着亞馬遜
120 金徽的腰帶被你搶作戰利品。[10]


[1] 這首詩的背景可參考上一首的第一個注釋。
[2] 關於希波呂托斯,參考本書第4首詩的注釋。淮德拉向他求愛遭拒後,向忒修斯指控他企圖強姦自己。忒修斯將兒子放逐後又發出詛咒,最終造成了兒子的慘死。由於希波呂托斯是狄安娜的忠實追隨者,女神讓醫神埃斯庫拉庇烏斯(Aesculapius)救活了他,並變易了他的容貌,將他藏在羅馬附近的一處聖林中,為他改名維爾比烏斯(Virbius)。關於他復活的事,參考《歲時記》(Fasti 6.737-760)。
[3] 意為狄安娜希望她死。
[4] 珀耳塞福涅(Persephone)也叫普洛塞庇娜(Proserpina),是冥王普魯托的妻子,這裡象徵著死亡。
[5] 根據古代西方的迷信,出門時先邁左腳是凶兆。
[6] 密科諾斯(Myconos)是愛琴海上環形島(Cyclades)中的一個;特諾斯(Tenos)也是愛琴海上的一個島;安德羅斯(Andros)也是愛琴海的島,在歐卑亞(Euboea)海岸對面。
[7] 根據亞歷山大詩人卡利馬科斯(Callimachus)的說法,這個祭壇是阿波羅所建,所用材料是妹妹狄安娜打獵得來的野獸角。
[8] 女神指拉托娜,她在分娩時靠着提洛島上的一棵橄欖樹和一棵棕櫚樹。參考《變形記》(Metamorphoses)第六卷第335行。
[9] 彭忒西勒亞(Penthesilea)是亞馬遜部族的女王,在特洛伊戰爭中支援普里阿摩斯,被阿喀琉斯殺死。戰斧是亞馬遜女戰士的典型武器。
[10] 希波呂塔(Hippolyta)也是亞馬遜女王。歐律斯托斯要求海格力斯完成的一項任務是搶奪她的腰帶。