《女杰书简》第21首121-248行

Verba quid exultas tua si mihi verba dederunt,
sumque parum prudens capta puella dolis?
Cydippen pomum, pomum Schoeneida cepit;
tu nunc Hippomenes scilicet alter eris?
125 At fuerat melius, si te puer iste tenebat,
quem tu nescio quas dicis habere faces,[1]
more bonis solito spem non corrumpere fraude;
exoranda tibi, non capienda fui.
Cur, me cum peteres, ea non profitenda putabas,
130 propter quae nobis ipse petendus eras?
Cogere cur potius quam persuadere volebas,
si poteram audita condicione capi?
Quid tibi nunc prodest iurandi formula iuris
linguaque praesentem testificata deam?
135 Quae iurat, mens est; nil coniuravimus illa;
illa fidem dictis addere sola potest.
Consilium prudensque animi sententia iurat,
et nisi iudicii vincula nulla valent.
Si tibi coniugium volui promittere nostrum,
140 exige polliciti debita iura tori,
sed si nil dedimus praeter sine pectore vocem,
verba suis frustra viribus orba tenes.
Non ego iuravi; legi iurantia verba;
vir mihi non isto more legendus eras.
145 Decipe sic alias, succedat epistula pomo.
si valet hoc, magnas ditibus aufer opes;[2]
fac iurent reges sua se tibi regna daturos,
sitque tuum, toto quidquid in orbe placet.
Maior es hoc ipsa multo, mihi crede, Diana,
150 si tua tam praesens littera numen habet.
Cum tamen haec dixi, cum me tibi firma negavi,
cum bene promissi causa peracta mei est,
confiteor, timeo saevae Latoidos iram
et corpus laedi suspicor inde meum.
155 Nam quare, quotiens socialia sacra parantur,
nupturae totiens languida membra cadunt?
Ter mihi iam veniens positas Hymenaeus ad aras
fugit et e thalami limine terga dedit,
vixque manu pigra totiens infusa resurgunt
160 lumina, vix moto corripit igne faces;
saepe coronatis stillant unguenta capillis
et trahitur multo splendida palla croco.
Cum tetigit limen, lacrimas mortisque timorem
cernit et a cultu multa remota suo,
165 proicit ipse sua deductas fronte coronas
spissaque de nitidis tergit amoma comis,
et pudet in tristi laetum consurgere turba
quique erat in palla, transit in ora rubor.
At mihi vae miserae torrentur febribus artus
170 et gravius iusto pallia pondus habent,
nostraque plorantes video super ora parentes
et face pro thalami fax mihi mortis adest.
Parce laboranti, picta dea laeta pharetra,
daque salutiferam iam mihi fratris opem.
175 Turpe tibi est, illum causas depellere leti,
te contra titulum mortis habere meae.
Numquid, in umbroso cum velles fonte lavari
imprudens vultus ad tua labra tuli?
Praeteriine tuas de tot caelestibus aras,
180 aque tua est nostra spreta parente parens?
Nil ego peccavi, nisi quod periuria legi
inque parum fausto carmine docta fui.
Tu quoque pro nobis, si non mentiris amorem,
tura feras; prosint, quae nocuere, manus.
185 Cur, quae succenset quod adhuc tibi pacta puella
non tua sit, fieri ne tua possit agit?
Omnia de viva tibi sunt speranda; quid aufert
saeva mihi vitam, spem tibi diva mei?
Nec tu credideris illum, cui destinor uxor,
190 aegra superposita membra fovere manu.
Adsidet ille quidem, quantum permittitur, ipse,
sed meminit nostrum virginis esse torum.
Iam quoque nescio quid de me sensisse videtur;[3]
nam lacrimae causa saepe latente cadunt,
195 et minus audacter blanditur et oscula rara
appetit et timido me vocat ore suam.[4]
Nec miror sensisse, notis cum prodar apertis;
in dextrum versor, cum venit ille, latus
nec loquor et tecto simulatur lumine somnus,
200 captantem tactus reicioque manum.
Ingemit et tacito suspirat pectore, me quod
infensam, quamvis non mereatur, habet.
Ei mihi, quod gaudes et te iuvat ista voluntas![5]
Ei mihi, quod sensus sum tibi fassa meos!
205 Si mihi lingua foret, tu nostra iustius ira,[6]
qui mihi tendebas retia, dignus eras.
Scribis ut invalidum liceat tibi visere corpus.
Es procul a nobis, et tamen inde noces.
Mirabar quare tibi nomen Acontius esset;
210 quod faciat longe vulnus, acumen habes;
certe ego convalui nondum de vulnere tali,
ut iaculo scriptis eminus icta tuis.
Quid tamen huc venias? Sane miserabile corpus
ingenii videas bina tropaea tui![7]
215 Concidimus macie; color est sine sanguine, qualem
in pomo refero mente fuisse tuo;
candida nec mixto sublucent ora rubore;
forma novi talis marmoris esse solet;
argenti color est inter convivia talis,
220 quod tactum gelidae frigore pallet aquae.
Si me nunc videas, visam prius esse negabis,
‘Arte nec est,’ dices, ‘ista petenda mea,’[8]
promissique fidem, ne sim tibi iuncta, remittes
et cupies illud non meminisse deam.
225 Forsitan et facies iurem ut contraria rursus,
quaeque legam mittes altera verba mihi.
Sed tamen aspiceres vellem, prout ipse rogabas,[9]
et discas sponsae languida membra tuae.[10]
Durius et ferro cum sit tibi pectus, Aconti,[11]
230 tu veniam nostris vocibus ipse petas.
Ne tamen ignores, ope qua revalescere possim,
quaeritur a Delphis fata canente deo;[12]
is quoque nescio quam, nunc ut vaga fama susurrat,[13]
neclectam queritur testis habere fidem.[14]
235 Hoc deus et vates, hoc et mea carmina dicunt.[15]
A! Desunt voto carmina nulla tuo.[16]
Unde tibi favor hic? Nisi si nova forte reperta est[17]
quae capiat magnos littera lecta deos.
Teque tenente deos numen sequor ipsa deorum,
240 doque libens victas in tua vota manus;
fassaque sum matri deceptae foedera linguae
lumina fixa tenens plena pudoris humo.
Cetera cura tua est; plus hoc quoque virgine factum,
non timuit tecum quod mea charta loqui.
245 Iam satis invalidos calamo lassavimus artus,
et manus officium longius aegra negat.
Quid, nisi quod cupio me iam coniungere tecum,[18]
restat? Ut ascribat littera nostra ‘vale’.

[1] faces=vices
[2] ditibus=divitis
[3] me=se
[4] appetit=accipit=admovet=applicat
[5] ista=ipsa; voluntas=voluptas=simultas
[6] Si mihi lingua foret=ei mihi lingua labat
[7] bina=magna
[8] petenda=petita
[9] aspiceres vellem=aspicias vellem=aspicias velim; prout=quod et=velut
[10] et discas=aspiceres=aspicias=et legeres
[11] et=ut; cum sit=cum sim=iam sit=nisi si
[12] quaeritur=quaesitum
[13] Is=et; nescio quam nunc ut=nescio quantum nunc; nunc ut vaga fama susurrat=nunc it vaga fama sororis
[14] testis=vocis; habere=abire; testis habere fidem=teste sorore fidem
[15] et=hoc; et mea carmina=et mihi carmina=edita carmina
[16] A=at=an=ac
[17] si=quod
[18] quod=si

你为何狂喜,就因我上了你文字的当,
我这位缺心眼的少女被你欺诳?
库迪佩被苹果算计,阿塔兰忒也如此,[1]
你显然想做第二个希波墨涅斯?
125 但如果那位男孩(你说他带着某种[2]
火炬)真的将你完全掌控,
你就更应该学君子,不以欺骗腐蚀
希望,诉诸请求,而非诡计。
既然倾慕我,你为何不认为应坦然宣布
130 那些让你值得我倾慕的长处?
为何你宁可强迫,也不肯劝服,明明
我有可能被你的提议打动?
如今,誓言的空洞形式和呼求女神
作证的舌头对你又有什么用?
135 宣誓的应该是心,我并未以心宣誓;
唯有心能将意义赋予言辞。
是思虑和灵魂的理智决定支配誓词,
没有意志的介入就没有约束力。
倘若我真心承诺嫁给你,你尽可坚持
140 婚姻之约赋予你的正当权利,
但如果我仅仅给了你毫无内容的言语,
你徒然纠缠的词句就不算凭据。
我并未发过誓,只是读了誓言的文字,
选你做夫君不能以这种方式。
145 去欺骗别人吧,先来苹果,再来情书。
如果这管用,且去抢无穷的财富!
让国王发誓将他们自己的王国给你,[3]
让天下你中意的一切全都归于你!
凭这一点,相信我,你已经超过狄安娜,
150 如果你文字的神力已如此强大。
可说完这些,虽然我坚决不与你成亲,
誓言的缘起和效力也已经讨论,
但我承认,我害怕残忍女神的愤怒,[4]
怀疑她就是我身体受损的缘故。
155 不然,为何每次当婚礼近在眼前,
新娘的身体就变得虚弱不堪?
许墨奈俄斯已三次靠近我的圣坛,
又三次逃离,在洞房门口回转;
每次他怠惰的手添油,火炬都不愿
160 复苏,挥舞它,焰苗也恹恹;
香膏经常从他戴花环的头发间滴落,
他美丽的橘红长袍也在地上拖。[5]
到了门槛处,他看到眼泪、我对死亡的
恐惧和许多与圣礼相悖的细节,
165 就扯下额头的花环,扔在面前,抹掉
闪亮头发上黏稠的豆蔻香膏,
在抑郁的人群中独自欢庆令他羞惭,
长袍的红色很快传至他的脸。
但我多可怜!四肢滚烫,犹如火焚,
170 盖着的被子也比平时更沉,
我看见父母也为我憔悴的容颜悲叹,
婚礼的火炬即将被葬礼替换。
喜爱精美箭囊的女神,怜悯我的苦,
让我痊愈,用你兄长的医术。[6]
175 这难道不是耻辱,他一贯救死扶伤,
你却反其道而行之,让我灭亡?
当你准备在幽深林间的山泉里沐浴,
我可曾无意中窥见你洗濯之处?[7]
众多天神中,我可曾唯独忽略了你?
180 你母亲可曾遭到我母亲的蔑视?[8]
我从未有过犯,除了念过伪誓之词,
以不详之诗表明我识文断字。
也请你为我——如果你的爱不是谎言——
献上乳香,用害我的手救援。
185 女神若因为我没有如约成为你妻子
而愤怒,为何让我失去此能力?
我活着,你才能希望一切,冷酷的女神
为何夺我的生命,夺你的憧憬?
你也别想象,即将成为我夫君的人
190 会伸手抚弄我这久病之身。
他只是坐在我旁边,做他可以做的事,
但没有忘记这是处女的床席。
他似乎也已觉察,我的表现有异样,
虽不明就里,他时常泪流神伤,
195 举动不再如以前亲密,也很少索求
我的吻,表达爱意时声音颤抖。
他觉察并不奇怪,我被明显的迹象
出卖,他一来,我身子立刻向右躺,
不说话,闭着眼睛,装作已经入睡,
200 他若碰我,我就将那只手推开。
他无奈地呻吟,默默地叹息,觉得我对他
有敌意,虽然他没有理由受罚。
可悲,你却为我的态度兴奋不已!
可叹,我竟向你袒露了心意!
205 如果我可以说实话,设网害我的你
比他更应该承受我的怒气。
你写道,希望可以探望我的病身——
你离我很远,却能从远处伤人。
我常揣测,你的名为何是阿孔提俄斯,
210 答案是:你有锋利的投掷武器;[9]
至少我的伤口还没有愈合,那创伤
拜你的文字所赐,它仿佛标枪。
然而你为什么要来?自然是欣赏我的
惨样,你的天才的双重杰作![10]
215 我已经形销骨立,皮肤没有血色,
就像记忆中你扔来的那枚苹果;
昔日明丽的脸庞再无娇艳的红晕,
就像新雕的大理石一样苍冷;
宴会上的银盘颜色也是如此,被凉水
220 碰过,就会因寒意变得苍白。
你若现在看到我,定会说未曾见过,
“用我的计谋追求,她根本不值得。”
为了不与我结婚,你将解除承诺的束缚,
并渴望女神的记忆也已经抹除;
225 或许你还会让我再发誓,内容正相反,
送来重新编织的词句叫我念。
但我还是愿意让你来,如你所希望,
亲眼看看奄奄一息的新娘。
虽然你的心比钢铁还硬,阿孔提俄斯,
230 你仍会求神原谅我不守誓词。
怕你不知道,告诉你,我已问过德尔斐
那位预言神,如何才能康泰,
隐隐有传言说,连他这位证人也抱怨,
某位女孩忽略了自己的诺言。
235 神和先知如此说,我念的诗如此说,[11]
你的愿望得到所有诗的应和。[12]
这样的佑护何来?除非你碰巧找到
新誓词,大神念出来就掉进圈套。
既然你控制了神意,我自己也只好遵循,
240 并欣然如你所愿,束手就擒;
我已经向母亲坦白被诓舌头的誓言,
充满羞愧的眼睛死盯着地面。
其他应由你负责,我已逾越少女的
本分,竟不惮以书信与你联络。
245 现在书写已累垮我太过虚弱的肢体,
病中的手拒绝再履行职司。
除了想尽快与你结合,我还能写什么?
“再见”,就让这封信最后对你说。

[1] “阿塔兰忒”对应的拉丁文原词是Schoeneida,意为“斯科俄纽斯之女”,斯科俄纽斯(Schoeneus)是博奥蒂亚国王。
[2] “男孩”指丘比特。
[3] 这里,库迪佩采用的是归谬法(reductio ad absurdum)。
[4] “女神”对应的拉丁文原词是Latoidos,意为“拉托娜之女”,指狄安娜。
[5] 关于婚神许墨奈俄斯的这些细节都表明这场婚姻不吉利。
[6] “兄长”指阿波罗,他擅长医术。
[7] 影射阿克泰昂的事,参考本书第20首诗第103行的注释。
[8] 影射尼俄柏蔑视拉托娜导致子女全被杀的事,参考本书第20首诗第105行的注释。
[9] 阿孔提俄斯(Acontius)的名字源于古希腊语akontion(标枪)。
[10] “双重”指阿孔提俄斯刻在苹果上的文字和给她写的信。
[11] “神”指阿波罗,“先知”指日神在德尔斐的祭司,即皮提娅(Pythia)。
[12] “诗”(carmina)也可以指预言,所以这个词可能包含了阿孔提俄斯刻在苹果上的文字、皮提娅宣告的神谕和库迪佩自己在信里写的诗句。