Hostibus et siquis, ne fias nostra, repugnat,
sic sit ut invalida te solet esse mihi.
Torqueor ex aequo vel te nubente vel aegra,
dicere nec possum quid minus ipse velim.
125 Maceror interdum quod sim tibi causa dolendi,
teque mea laedi calliditate puto.
In caput ut nostrum dominae periuria quaeso
eveniant; poena tuta sit illa mea.
Ne tamen ignorem quid agas, ad limina crebro
130 anxius hac illac dissimulanter eo;
subsequor ancillam furtim famulumque requirens
profuerint somni quid tibi quidve cibi.
Me miserum, quod non medicorum iussa ministro
effingoque manus insideoque toro.
135 Et rursus miserum, quod me procul inde remoto,
quem minime vellem, forsitan alter adest.
Ille manus istas effingit et adsidet aegrae
invisus superis cum superisque mihi,
dumque suo temptat salientem pollice venam,
140 candida per causam bracchia saepe tenet
contrectatque sinus et forsitan oscula iungit;
officio merces plenior ista suo est.
Quis tibi permisit nostras praecerpere messes?
Ad sepem alterius quis tibi fecit iter?[1]
145 Iste sinus meus est; mea turpiter oscula sumis;
a mihi promisso corpore tolle manus.
Improbe, tolle manus. Quam tangis, nostra futura est;
postmodo si facies istud, adulter eris.
Elige de vacuis, quam non sibi vindicet alter;
150 si nescis, dominum res habet ista suum.
Nec mihi credideris; recitetur formula pacti;
neu falsam dicas esse, fac ipse legas.
Alterius thalamo (tibi nos, tibi dicimus) exi.
Quid facis hic? Exi, non vacat iste torus.
155 Nam quod habes et tu scripti verba altera pacti,
non erit idcirco par tua causa meae.
Haec mihi se pepigit, pater hanc tibi, primus ab illa;
sed propior certe quam pater ipsa sibi est.
Promisit pater hanc, haec et iuravit amanti;
160 ille homines, haec est testificata deam;
ille timet mendax, haec et periura vocari;
num dubitas, hic sit maior an ille metus?
Denique, ut amborum conferre pericula possis,
respice ad eventus; haec cubat, ille valet.
165 Nos quoque dissimili certamina mente subimus,
nec spes par nobis nec timor aequus adest.
Tu petis ex tuto, gravior mihi morte repulsa est,
idque ego iam, quod tu forsan amabis, amo.
Si tibi iustitiae, si recti cura fuisset,
170 cedere debueras ignibus ipse meis.
Nunc, quoniam ferus hic pro causa pugnat iniqua,
ad te, Cydippe, littera nostra redit.[2]
Hic facit ut iaceas et sis suspecta Dianae;
hunc tu, si sapias, limen adire vetes.
175 Hoc faciente subis tam saeva pericula vitae
atque utinam pro te, qui movet illa, cadat!
Quem si reppuleris, nec, quem dea damnat, amaris,
tu tunc continuo, certe ego salvus ero.
Siste metum, virgo; stabili potiere salute;
180 fac modo polliciti conscia templa colas.
Non bove mactato caelestia numina gaudent,
sed quae praestanda est et sine teste fide.
Ut valeant, aliae ferrum patiuntur et ignes;
fert aliis tristem sucus amarus opem;
185 nil opus est istis; tantum periuria vita
teque simul serva meque datamque fidem.
Praeteritae veniam dabit ignorantia culpae;
exciderant animo foedera lecta tuo;
at monita es modo voce mea cum casibus istis[3]
190 quos, quotiens temptas fallere, ferre soles.
His quoque vitatis, in partu nempe rogabis,
ut tibi luciferas afferat illa manus.
Audiet haec; repetens quae sunt audita, requiret
iste tibi de quo coniuge partus eat;
195 promittes votum; scit te promittere falso.
Iurabis; scit te fallere posse deos.
Non agitur de me; cura maiore laboro;
anxia sunt vitae pectora nostra tuae.
Cur modo te dubiam pavidi flevere parentes
200 ignaros culpae quos facis esse tuae?
Et cur ignorent? Matri licet omnia narres;
nil tua, Cydippe, facta pudoris habent.[4]
Ordine fac referas ut sis mihi cognita primum,
sacra pharetratae dum facis ipsa deae,
205 ut te conspecta subito, si forte notasti,
restiterim fixis in tua membra genis,
et, te dum nimium miror, nota certa furoris,
deciderint umeris pallia lapsa meis;
postmodo nescio qua venisse volubile malum,
210 verba ferens doctis insidiosa notis,
quod quia sit lectum sancta praesente Diana,
esse tuam vinctam numine teste fidem.
Ne tamen ignoret scripti sententia quae sit,
lecta tibi quondam nunc quoque verba refer.
215 ‘Nube, precor,’ dicet, ‘cui te bona numina iungunt;
quem fore iurasti, sit gener ille mihi.
Quisquis is est, placeat, quoniam placet ante Dianae.’
Talis erit mater, si modo mater erit.
Sed tamen ut quaerat quis sim qualisque videto;[5]
220 inveniet vobis consuluisse deam.
Insula, Carthaeis quondam celeberrima nymphis,[6]
cingitur Aegaeo, nomine Cea, mari.
Illa mihi patria est, nec, si generosa probatis
nomina, despectis arguor ortus avis;
225 sunt et opes nobis, sunt et sine crimine mores;
amplius utque nihil, me tibi iungit amor.
Appeteres talem vel non iurata maritum;
iuratae vel non talis habendus erat.
Haec tibi me in somnis iaculatrix scribere Phoebe,
230 haec tibi me vigilem scribere iussit Amor.
E quibus alterius mihi iam nocuere sagittae;
alterius noceant ne tibi tela, cave!
Iuncta salus nostra est; miserere meique tuique.
Quid dubitas unam ferre duobus opem?
235 Quod si contigerit, cum iam data signa sonabunt
tinctaque votivo sanguine Delos erit,
aurea ponetur mali felicis imago,
causaque versiculis scripta duobus erit:
‘Effigie pomi testatur Acontius huius,
240 quae fuerint in eo scripta, fuisse rata.’
Longior infirmum ne lasset epistula corpus
clausaque consueto sit sibi fine, vale.
[1] sepem=segetem=spem
[2] te=quid
[3] casibus=cassibus
[4] pudoris=ruboris
[5] ut=et
[6] Carthaeis=Coryciis
願敵人和任何妨礙你與我成親的人
都像我在你生病時一樣鬱悶!
無論你生病還是結婚,我都受折磨,
哪種情形更可恨,我實在難說。
125 有時我傷神,因為我或許讓你痛苦,
覺得你受罪是我使詐的結局。
我祈求戀人的偽誓報應在我的頭上,
讓我遭懲罰,好讓她毫髮無傷!
然而,生怕不知道你過得如何,我時常
130 偷偷在你的門檻外焦慮地彷徨;
暗中跟隨某位女傭或男僕,向他們
打聽你是否吃得好,睡得安穩。
我真可憐,沒有遵行醫生的囑咐,
給你揉手,坐在你床邊照顧。
135 更可憐的是,我自己離你老遠,或許
那位置被我最憎惡的人填補。[1]
如今他揉着你的手,坐在你的病床邊,
他不僅討神厭,而且尤其討我厭。
當他用自己的拇指測量你跳動的脈搏,
140 常以此為借口抓住你雪白的胳膊,
撫摸你乳房,甚至趁機搶到幾個吻——
這報償相對於他的服務太滋潤。
誰給你授權,竟提前收割我的莊稼?
誰允許你徑直穿越別人的籬笆?
145 她的胸屬於我,我的吻你也卑劣地搶奪,
挪開手,她的身體已承諾給我。
挪開手,惡棍!你所碰的人即將是我的,
以後再犯,你就是毀人貞節!
去尚無歸屬、無人聲索的姑娘中挑選!
150 怕你不知道,告訴你,這是我財產。
別輕信我的話,讓人念一念婚約的條款,
為避免你說我作假,讓她自己念。
說你呢,再次警告你,離開別人的房間!
在這裡幹什麼?快走,這床已被占。
155 雖然你也有一紙成文的婚約,但不能
據此認為其效力與我的同等。
我蒙她親允,你卻靠她父親承諾,父親
雖離她最近,終歸不如自己近。
父親只是許配她,她卻發誓嫁情人;
160 他以人為證,她以女神為證;
他害怕失信之譏,她更怕違誓之罪——
難道你不知何者更令人生畏?
為了你能夠比較兩種情形的危險,
請看結果:她纏綿病榻,他平安。
165 而且,我們是帶着相異的心態來競爭,
彼此的希望不等,恐懼也不等:
你求婚無風險,而對我拒絕比死還可怕,
你或許會愛她,我卻已經愛上她。
若正義與公道在你眼中還有點分量,
170 你就應為我的這份愛情避讓。
既然那野人仍然堅持不義的主張,
我的信現在只好轉回你身上。
是他造成你的病,讓你被狄安娜猜忌,
你若明智,就禁止他進你宅邸。
175 因為他犯錯,你的性命卻面臨威脅,
真希望他替你去死,都是他惹禍!
如果你摒棄他,不愛女神詛咒的人,
你立刻會康復,我肯定再無災病!
別害怕,少女,你將有長久健康的身體,
180 只要你敬重見證你誓言的神祠。
天神真正喜歡的不是獻祭的犧牲,
而是無人監督也謹守的忠誠。
為治病,有些女人要忍受刀割火烤,
有些求助於苦得難下咽的葯。
185 你無需這些,只要避免偽誓,並且
守住你自己、我和許下的承諾。
你過去不知曉自己的錯,所以可原諒,
親口念出的條約或許已淡忘;
可是我的話已經提醒你,還有每次
190 你試圖違反時總會遭遇的禍事。
即使你避開這些,分娩之時你總需
求她用明亮的雙手給予幫助。[2]
她會聽見你,記起昔日的話,會問你
誰是你丈夫,這是誰的孩子?
195 你會答應獻祭,她知道你不可相信;
你會發誓,她知道你能欺騙神。
我不為自己勸說,而有更大的擔心,
我胸中不寧,是憂慮你的性命。
為何不久前你生死難料時,你雙親
200 驚恐地流淚(你隱瞞了自己的罪行) ?
為何向他們隱瞞?你可以向母親坦白,
庫迪佩,你無需為過去之事羞愧。
請按序講述:我怎樣初次認識你,當你
為身挎箭囊的女神舉行聖禮;[3]
205 當我突然看見你(如果你碰巧留意),
我怎樣僵住,眼睛盯着你身體,
魂不守舍地望着你,我肩上的長袍
突然掉落(我已經魔怔的信號);
後來,不知從哪裡滾來一隻蘋果,
210 陰險的文字在上面巧妙地鐫刻,
因為你當著神聖狄安娜的面朗讀,
你就被女神作證的誓言捆縛。
為了讓母親知曉那份文書的含義,
你就把當日念的話重複一次。
215 “我求你嫁給慈神賜給你的人,”她會說,
“你發誓讓他做我女婿,讓他做!
無論他是誰,既然神贊成,你也當贊成。”
母親會如此,只要她真是母親。
但你仍要她打聽我的出身與為人,
220 她會發現女神對你們很貼心。
有一座愛琴海環繞的島嶼,名叫凱奧斯,[4]
卡爾泰亞的寧芙曾聚集於此,[5]
那是我故土;如果你們看重門第,
我也發源於一支顯赫的世系;
225 我不缺家財,品行端正,沒有污點;
就算沒別的,愛也讓你我相連。
即使沒發誓,你也會追求這樣的配偶;
即使沒發誓,我也值得你擁有。
獵神福柏在夢中命令我給你寫這些,[6]
230 當我醒來後,丘比特又吩咐我寫。
你看,我已經傷於其中一位神的箭矢,
小心,別讓另一位的武器傷了你!
我們的福祉相依,憐憫我,憐憫你自己!
同時可以救兩人,你為何遲疑?
235 你若肯如此,當喇叭發出婚禮的信號,
獻祭牛羊的鮮血染紅提洛島,
我將為幸運的蘋果造一件黃金複製品,
並刻兩行詩解釋紀念的原因:
“阿孔提俄斯以這枚蘋果的雕像作證,
240 寫在它上面的承諾已經成真。”
我怕這封信太冗長,損害你脆弱的健康,
就以通常的問候語結束:“保重!”
[1] “最憎惡的人”指庫迪佩父親為她安排的未婚夫。
[2] 狄安娜常被視為掌管分娩的女神盧契娜(Lucina)。
[3] “身挎箭囊的女神”指狄安娜。
[4] 凱奧斯(Ceos,也叫Cea)是愛琴海上的一個島。
[5] 卡爾泰亞(Carthaea)是凱奧斯島上一座城市的名稱。
[6] 福柏是狄安娜的別名,“獵神”對應的拉丁文原詞是iaculatrix(投擲者)。