《女杰书简》第20首1-120行



Pone metum; nihil hic iterum iurabis amanti;[1]
promissam satis est te semel esse mihi.
Perlege. Discedat sic corpore languor ab isto,
quod meus est ulla parte dolere dolor.
5 Quid pudor ora subit? Nam, sicut in aede Dianae,
suspicor ingenuas erubuisse genas.
Coniugium pactamque fidem, non crimina posco;
debitus ut coniunx, non ut adulter amo.
Verba licet repetas, quae demptus ab arbore fetus
10 pertulit ad castas me iaciente manus;
invenies illic id te spondere quod opto[2]
te potius, virgo, quam meminisse deam.
Nunc quoque idem studeo; studium tamen acrius illud[3]
adsumpsit vires auctaque flamma mora est,
15 quique fuit numquam parvus, nunc tempore longo
et spe, quam dederas tu mihi, crevit amor.
Spem mihi tu dederas; meus hic tibi credidit ardor;
non potes hoc factum teste negare dea.
Affuit et, praesens, ut erant, tua verba notavit
20 et visa est mota dicta probasse coma.[4]
Deceptam dicas nostra te fraude licebit,
dum fraudis nostrae causa feratur amor.
Fraus mea quid petiit, nisi uti tibi iungerer uni?
id te, quod quereris, conciliare potest.
25 Non ego natura nec sum tam callidus usu;
sollertem tu me, crede, puella, facis.
Te mihi compositis, siquid tamen egimus, a me
astrinxit verbis ingeniosus Amor;
dictatis ab eo feci sponsalia verbis
30 consultoque fui iuris Amore vafer.
Sit fraus huic facto nomen dicarque dolosus,
si tamen est, quod ames, velle tenere dolus.
En, iterum scribo mittoque rogantia verba;
altera fraus haec est, quodque queraris habes.
35 Si noceo quod amo, fateor, sine fine nocebo
teque petam; caveas tu licet, usque petam.[5]
Per gladios alii placitas rapuere puellas;
scripta mihi caute littera crimen erit?[6]
Di faciant possim plures imponere nodos,
40 ut tua sit nulla libera parte fides.
Mille doli restant; clivo sudamus in imo;
ardor inexpertum nil sinet esse meus.
Sit dubium, possisne capi, captabere certe;
exitus in dis est, sed capiere tamen.
45 Ut partem effugias, non omnia retia falles,
quae tibi, quam credis, plura tetendit Amor.
Si non proficient artes, veniemus ad arma,
vique tui cupido rapta ferere sinu.[7]
Non sum, qui soleam Paridis reprehendere factum,
50 nec quemquam, qui vir, posset ut esse, fuit;
nos quoque—sed taceo. Mors huius poena rapinae
ut sit, erit, quam te non habuisse, minor.
Aut esses formosa minus, peterere modeste;[8]
audaces facie cogimur esse tua.
55 Tu facis hoc oculique tui, quibus ignea cedunt
sidera, qui flammae causa fuere meae;
hoc faciunt flavi crines et eburnea cervix,
quaeque, precor, veniant in mea colla manus,
et decor et vultus sine rusticitate pudentes,[9]
60 et, Thetidis qualis vix rear esse, pedes.
Cetera si possem laudare, beatior essem,
nec dubito totum quin sibi par sit opus.
Hac ego compulsus, non est mirabile, forma
si pignus volui vocis habere tuae.
65 Denique, dum captam tu te cogare fateri,
insidiis esto capta puella meis.
Invidiam patiar; passo sua praemia dentur.
Cur suus a tanto crimine fructus abest?
Hesionen Telamon, Briseida cepit Achilles;
70 utraque victorem nempe secuta virum.
Quamlibet accuses et sis irata licebit,
irata liceat dum mihi posse frui.
Idem, qui facimus, factam tenuabimus iram,
copia placandi sit modo parta tui.
75 Ante tuos liceat flentem consistere vultus[10]
et liceat lacrimis addere verba sua,
utque solent famuli, cum verbera saeva verentur,
tendere summissas ad tua crura manus.
Ignoras tua iura; voca. Cur arguor absens?
80 Iamdudum dominae more venire iube.
Ipsa meos scindas licet imperiosa capillos,
oraque sint digitis livida nostra tuis,
omnia perpetiar; tantum fortasse timebo
corpore laedatur ne manus ista meo.
85 Sed neque compedibus nec me compesce catenis;
servabor firmo vinctus amore tui.
Cum bene se quantumque volet satiaverit ira,
ipsa tibi dices: ‘Quam patienter amat!’
Ipsa tibi dices, ubi videris omnia ferre:
90 ‘Tam bene qui servit, serviat iste mihi!’
Nunc reus infelix absens agor, et mea, cum sit
optima, non ullo causa tuente perit.
Hoc quoque quamtumvis sit scriptum iniuria nostrum,[11]
quod de me solo nempe queraris, habes;
95 non meruit falli mecum quoque Delia; si non
vis mihi promissum reddere, redde deae.
Affuit et vidit, cum tu decepta rubebas
et vocem memori condidit aure tuam.
Omina re careant; nihil est violentius illa,
100 cum sua, quod nolim, numina laesa videt.
Testis erit Calydonis aper, sic saevus, ut illo
sit magis in natum saeva reperta parens;
testis et Actaeon, quondam fera creditus illis,
ipse dedit leto cum quibus ante feras,
105 quaeque superba parens saxo per corpus oborto
nunc quoque Mygdonia flebilis astat humo.
Ei mihi! Cydippe, timeo tibi dicere verum,
ne videar causa falsa monere mea;
dicendum tamen est. Hoc, tu, mihi crede, quod aegra[12]
110 ipso nubendi tempore saepe iaces.
Consulit ipsa tibi, neu sis periura laborat
et salvam salva te cupit esse fide.
Inde fit ut, quotiens exsistere perfida temptas,
peccatum totiens corrigat illa tuum.
115 Parce movere feros animosae virginis arcus;
mitis adhuc fieri, si patiare, potest;
parce, precor, teneros corrumpere febribus artus;
servetur facies ista fruenda mihi;
serventur vultus ad nostra incendia nati,
120 quique subest niveo levis in ore rubor.[13]
[1] 在少数抄本中,本诗最开头还有两行(Accipe, Cydippe, despecti nomen Aconti, / illius, in pomo qui tibi verba dedit),但研究者普遍认为,这两行不是奥维德写的。
[2] 在一些抄本中,这行后面还有两行(Ni tibi cum verbis excidit ilia fides. / Id metui, ut Divae diffusa est ira; decebat)。
[3] studeo=timeo
[4] probasse=tulisse
[5] usque=ipse=ipsa
[6] caute=astute
[7] vique=inque
[8] Aut=aut si
[9] vultus=motus
[10] flentem=flentes
[11] quamtumvis=quod tu vis
[12] Hoc, tu=hoc est
[13] levis=lenis

(阿孔提俄斯致库迪佩)[1]
 
别怕,你不会在信中再次向恋慕者发誓,[2]
你对我的承诺只需要说一次。
从头读到尾,愿病症离开你的身躯,
它感觉任何痛苦,我都会痛苦。
5 你为何害羞?正如在狄安娜神庙,我曾经
觉察你无邪的脸颊上泛起的红晕。
我所求与罪无涉,而是你确认的婚盟,
我以丈夫的身份爱,而非情人。
你如果回忆苹果上的文字(当我在那日
10 从树上摘取,掷进你纯洁的手里),
就会发现,少女,你所应许的乃是
我希望你而非狄安娜记住的事。
我仍然渴盼它能成,但我的渴盼已变得
更强烈,耽搁反而催旺了这团火。
15 我的情原本就炽热,如今,长久的酝酿、
你给我的希望更添了它的力量。
你确实赐予我希望,我滚烫的心信任你,
女神作证,你无法否认这事实。
她当时就在场,并亲耳听到你的话语,
20 摇动头发,她似乎表达了赞许。
你尽可声言你是被我的诡计欺骗,
只要你承认那诡计从爱发源。
我使诈的用意不就是与你一人成婚?
你抱怨之事却能让我俩更亲。
25 并非天性或习惯使得我如此狡猾,
相信我,姑娘,灵感是受你激发。
若说我有份,我不过刻写词句而已,
是聪明的小爱神将你我绑在一起;
婚约的文字都蒙他亲自向我传授,
30 我精通法律,全因他做了参谋。
就将这称作欺诳,就将我呼为骗子——
如果想拥有自己所爱是诡计。
你看,我又动笔了,又送来请求的话,
你又可抱怨,这是第二次欺诈。
35 如果爱是伤害,我承认,我会永远伤害你,
永远追逐你,任凭你如何躲避。
别人都依靠利剑抢走心仪的女孩,
我小心写信恳求倒成了大罪?
愿神保佑,我能系上更多的绳结,
40 让你绝对无法逃脱这承诺。
还有千条计策呢,我不过在山麓流汗,[3]
我的爱决心把每条都试验一遍。
我不知能否得到你,但绝对坚持到底,
结果由神定,但我最终会胜利。
45 你可以躲开一些,却不能骗过所有网——
丘比特布网之多,超过你想象。
如果奇谋不奏效,我还会诉诸武力,
被劫时你将与热切的胸膛偎依。
我可不喜欢谴责帕里斯所为,或批评
50 以丈夫手段成为丈夫的任何人,[4]
我也会——打住。即使我因为这种暴力
被处死,那也胜过不能拥有你。
倘若你没有这么美,我追你就会更温和;
我疯狂,是受你绝世容颜逼迫。
55 罪魁是你,还有你的眼——它们让星辰
逊色,也是我心中之火的肇因;
还有你金黄的发卷、象牙一般的脖子
和我渴望紧搂我颈项的手臂;
还有你的优雅,你羞涩却淡定的神情,
60 还有那双足(忒提斯也未必能胜)。[5]
我若能赞美其余部分,就是有福气,
我毫不怀疑,你全身一样美丽。
被这样的容貌迷住,如果我希望你亲口
说出嫁给我,有什么难以接受?
65 只要你被迫承认已被我俘虏,就请
证明你自己受困于我的陷阱。
我愿意忍受敌意,但最终该给我报偿——
如此的重罪怎可以白忙一场?
特拉蒙抢了赫西俄涅,阿喀琉斯抢了[6]
70 布里塞伊丝,征服者各有所得。
随便你如何生气,随便你如何诅咒,
只要愤怒的你仍归我享受。
恨意由我引发,也将由我来平息,
但请给我些许机会抚慰你,
75 允许我流着泪站在你的面前,允许
我为泪水添上恰当的言语,
让我像奴隶一样,害怕遭皮鞭猛抽,
趴在你脚下,伸出哀告的手。
你不知自己的权利。传唤我!何必缺席
80 审判?现在就拿出女主人的样子!
你可以如暴君一般撕扯我的头发,
用手指狠命掐青我的脸颊,
我都将默默忍受,或许我只会担心
你的手反而被我的身体弄疼。
85 但你不要用镣铐或锁链来把我禁锢,
我对你坚定的爱已经是束缚。
等你的怒气恣了意,已经发泄了十分,
你会自语道:“他的爱多么坚忍!”
当你目睹我经受这一切,你还会念叨:
90 “他真是好奴隶,我就让他伺候!”
如今我却很悲惨,被缺席审判,原本
占理,却败诉,因为没有辩护人。
还有,无论我写的那些话如何伤害你,
你都只有指责我一人的口实,
95 而不应同时辜负狄安娜;你如果不能
为了我守约,至少应尊重女神。
她在场,看见上当的你面露羞色,
也将你的话存进了不忘的耳朵。
愿凶兆不要应验!神威倘若遭藐视
100 (千万别如此),她就会狂暴无比。
卡吕冬野猪为证,它残忍,那位母亲[7]
对待自己的儿子却比它更残忍;
阿克泰昂也为证,曾与他一起屠戮[8]
野兽的猎犬却将他当作猎物;
105 还有高傲的尼俄柏,全身变成岩石,[9]
仍站在密格多尼亚的土地上哭泣。[10]
库迪佩,我怕告诉你真相,以免你认定
我是为自己的利益拿谎话吓唬人,
但我必须说。就是因为此事,相信我,
110 你才会在婚礼前夕经常病卧。
女神在意你,竭力阻止你违背誓言,
她希望你信用无伤,自己也平安。
所以,每当你试图犯下伪誓的大罪,
她都会将你从错误的轨道拉回。
115 千万别挑衅易怒处女神的残忍弓箭,[11]
只要你允许,她仍会对你心软。
我求你别再发烧,伤害你柔弱之身,
守护你的美,好让我将来细品;
守护你的容颜,它为我的欲望而生,
120 还有你雪白脸颊透出的红晕。


[1] 提洛岛上有一座狄安娜神庙,一位叫阿孔提俄斯(Acontius)的青年在那里看见参加敬拜的少女库迪佩(Cydippe),一见钟情,想向她求爱,却害怕遭拒,于是在一枚苹果上刻写两行诗——“Iuro tibi sanctae per mystica sacra Dianae / Me tibi venturam comitem, sponsamque futuram.”(我以神圣狄安娜的神圣仪式发誓 / 我将做你的同伴,与你相守一世)——然后将苹果扔到她前面,她捡起来大声读,便不自觉发了一个必须遵守的重誓。然而她父亲不知情,将她许配给另一位青年。婚礼即将举行之时,库迪佩得了一场重病。阿孔提俄斯听闻此事,给她写了这封信。
[2] 阿孔提俄斯保证在信中不会再玩让对方无意中发誓的把戏。
[3] “在山麓流汗”是古罗马的谚语,形容将要做的事极其艰巨。
[4] 奥维德在这行里玩了一个文字游戏,用了vir这个词的两个意思:“女子的丈夫”和“有男子气概,像大丈夫一样行事的人”。
[5] 忒提斯是佩琉斯之妻,阿喀琉斯之母,以美貌著称的海神。
[6] 赫西俄涅(Hesione)是拉俄墨冬的女儿,普里阿摩斯(Priamus)的妹妹,萨拉米斯(Salamis)国王特拉蒙的后妻。特拉蒙追随海格力斯攻陷了特洛伊,抢走了她。关于阿喀琉斯和布里塞伊丝,参考本书第3首诗。
 
[7] “母亲”指阿尔泰娅,她为两位兄弟复仇,忍痛害死了儿子墨勒阿格洛斯。参考本书第9首第156行的注释。
[8] 阿克泰昂(Actaeon)是忒拜国王卡德摩斯(Cadmus)外孙,奥托诺厄(Autonoe)之子,因为狩猎时偶然撞见沐浴的狄安娜,被女神变作一只鹿,被自己的猎犬活活咬死。详情见《变形记》(Metamorphoses)第三卷131-252行。
[9] 尼俄柏(Niobe)是坦塔罗斯之女,忒拜国王安菲翁之妻,生有七男七女,因为夸耀自己比拉托娜(Latona)幸福,所有孩子都被女神的儿女阿波罗和狄安娜杀死,丈夫自杀,她自己也变成石头。详情见《变形记》第六卷146-312行。
[10] 密格多尼亚(Mygdonia)是佛里吉亚的一个地区,居民以色雷斯人为主。
[11] “处女神”指狄安娜。