Sum rudis ad Veneris furtum, nullaque fidelem
(di mihi sunt testes) lusimus arte virum;
nunc quoque, quod tacito mando mea verba libello,
fungitur officio littera nostra novo.
145 Felices, quibus usus adest! Ego nescia rerum
difficilem culpae suspicor esse viam.
Ipse malo metus est; iam nunc confundor et omnes
in nostris oculos vultibus esse reor.
Nec reor hoc falso; sensi mala murmura vulgi,
150 et quasdam voces rettulit Aethra mihi.
At tu dissimula, nisi si desistere mavis.
Sed cur desistas? Dissimulare potes.
Lude, sed occulte. Maior, non maxima, nobis
est data libertas, quod Menelaus abest.
155 Ille quidem procul est, ita re cogente, profectus;
magna fuit subitae iustaque causa viae;
aut mihi sic visum est. Ego, cum dubitaret an iret:
‘Quam primum’ dixi ‘fac rediturus eas.’
Omine laetatus dedit oscula, ‘Resque domusque
160 et tibi sit curae Troicus hospes’ ait.
Vix tenui risum, quem dum compescere luctor,
nil illi potui dicere praeter ‘erit.’
Vela quidem Creten ventis dedit ille secundis,
sed tu non ideo cuncta licere puta.
165 Sic meus hinc vir abest, ut me custodiat absens.
An nescis longas regibus esse manus?
Fama quoque est oneri; nam quo constantius ore
laudamur vestro, iustius ille timet.
Quae iuvat, ut nunc est, eadem mihi gloria damno est,
170 et melius famae verba dedisse fuit.
Nec quod abest hic me tecum mirare relictam;[1]
moribus et vitae credidit ille meae.
De facie metuit, vitae confidit, et illum
securum probitas, forma timere facit.
175 Tempora ne pereant ultro data praecipis, utque
simplicis utamur commoditate viri.
Et libet et timeo, nec adhuc exacta voluntas
est satis; in dubio pectora nostra labant.[2]
Et vir abest nobis et tu sine coniuge dormis,
180 inque vicem tua me, te mea forma capit;
et longae noctes, et iam sermone coimus,
et tu, me miseram! Blandus, et una domus.
Ah! peream, si non invitant omnia culpam;
nescio quo tardor sed tamen ipsa metu.
185 Quod male persuades, utinam bene cogere posses!
Vi mea rusticitas excutienda fuit.
Utilis interdum est ipsis iniuria passis;
sic certe felix esse coacta forem.
Dum novus est, potius coepto pugnemus amori;
190 flamma recens parva sparsa resedit aqua.
Certus in hospitibus non est amor: errat, ut ipsi,
cumque nihil speres firmius esse, fugit.
Hypsipyle testis, testis Minoia virgo est,
in non exhibitis utraque lusa toris.[3]
195 Tu quoque dilectam multos, infide, per annos
diceris Oenonen destituisse tuam;
nec tamen ipse negas, et nobis omnia de te
quaerere, si nescis, maxima cura fuit.
Adde quod, ut cupias constans in amore manere,
200 non potes; expediunt iam tua vela Phryges.
Dum loqueris mecum, dum nox sperata paratur,
qui ferat in patriam iam tibi ventus erit.
Cursibus in mediis novitatis plena relinques
gaudia; cum ventis noster abibit amor.
205 An sequar, ut suades, laudataque Pergama visam
pronurus et magni Laomedontis ero?
Non ita contemno volucris praeconia famae,
ut probris terras impleat illa meis.
Quid de me poterit Sparte, quid Achaia tota,
210 quid gentes Asiae, quid tua Troia loqui?[4]
Quid Priamus de me, Priami quid sentiet uxor,
totque tui fratres Dardanidesque nurus?
Tu quoque qui poteris fore me sperare fidelem
et non exemplis anxius esse tuis?
215 Quicumque Iliacos intraverit advena portus,
is tibi solliciti causa timoris erit.
Ipse mihi quotiens iratus ‘adultera’ dices,
oblitus nostro crimen inesse tuum!
Delicti fies idem reprensor et auctor.
220 Terra, precor, vultus obruat ante meos!
At fruar Iliacis opibus cultuque beato
donaque promissis uberiora feram,
purpura nempe mihi pretiosaque texta dabuntur,
congestoque auri pondere dives ero.
225 Da veniam fassae. Non sunt tua munera tanti;
nescio quo tellus me tenet ipsa modo.
Quis mihi, si laedar, Phrygiis succurret in oris?
Unde petam fratres, unde parentis opem?
Omnia Medeae fallax promisit Iason;
230 pulsa est Aesonia num minus illa domo?
Non erat Aeetes, ad quem despecta rediret,
non Idyia parens Chalciopeque soror.
Tale nihil timeam, sed nec Medea timebat.[5]
Fallitur augurio spes bona saepe suo.
235 Omnibus invenies, quae nunc iactantur in alto,
navibus a portu lene fuisse fretum.
Fax quoque me terret, quam se peperisse cruentam
ante diem partus est tua visa parens,
et vatum timeo monitus, quos igne Pelasgo
240 Ilion arsurum praemonuisse ferunt.
Utque favet Cytherea tibi, quia vicit, habetque
parta per arbitrium bina tropaea tuum,
sic illas vereor, quae, si tua gloria vera est,
iudice te causam non tenuere duae.
245 Nec dubito quin, te si prosequar, arma parentur;
ibit per gladios, ei mihi, noster amor.
An fera Centauris indicere bella coegit
Atracis Haemonios Hippodamia viros?
Tu fore tam iusta lentum Menelaon in ira
250 et geminos fratres Tyndareumque putas?
Quod bene te iactes et fortia facta loquaris,
a verbis facies dissidet ista tuis;
apta magis Veneri, quam sunt tua corpora Marti.
Bella gerant fortes; tu Pari, semper ama.
255 Hectora, quem laudas, pro te pugnare iubeto;
militia est operis altera digna tuis.
His ego, si saperem pauloque audacior essem,
uterer; utetur, siqua puella sapit.
Ast ego deposito faciam fortasse pudore[6]
260 et dabo cunctatas tempore victa manus.
Quod petis, ut furtim praesentes ista loquamur,
scimus quid captes colloquiumque voces;
sed nimium properas et adhuc tua messis in herba est;
haec mora sit voto forsan amica tuo.
265 Hactenus arcanum furtiuae conscia mentis
littera iam lasso pollice sistat opus.
Cetera per socias Clymenen Aethramque loquamur,
quae mihi sunt comites consiliumque duae.
[1] relictam=relicta
[2] dubio=bivio
[3] lusa=insta=questa
[4] Asiae=aliae
[5] timeam=timeo
[6] Ast=aut
我沒有偷情的經驗,未曾用(諸神作證!)
任何手段欺誑忠誠的夫君;
即使現在,當我把話語託付給密信,
也是初次發現文字的新功能。
145 經驗豐富的人們多幸福!我不懂世故,
以為通姦的道路必定崎嶇。
這種恐懼太難受,我已經一片茫然,
感覺所有的眼睛都瞄準我的臉。
我並非毫無依據,我已經覺察到流言,
150 埃特拉曾經告訴我某些閑談。[1]
還是藏好這份愛吧,除非你更想放棄。
但為何放棄?你完全能夠掩飾。
遊戲吧,但別太露骨。墨涅拉俄斯不在,
我更自由了,但無法為所欲為。
155 他確實去了遠方,處理要緊的事務,
他突然離開,有充足正當的理據,
至少我認為如此。當他躊躇時我勸道:
“去吧,只要你儘快回來就好。”
他為我的話高興,與我吻別,叮嚀:[2]
160 “仔細照看家、財產和特洛伊客人。”
我幾乎沒忍住笑聲,當我竭力摁下,
除了“你放心”再沒說出其他話。
他確實乘着順風駛往遙遠的克里特,
但你別覺得因此什麼都可做。
165 我丈夫雖然不在身邊,卻時刻守着我。
國王的手臂很長,難道你沒聽說?[3]
名聲同樣是負擔,你們男人越經常
讚美我,他就越有理由恐慌。
我現在享有的榮耀何嘗不也是損失,
170 我寧願自己的容貌名不副實。
他走了,卻把我和你拋在此地,別驚訝,
他相信我的品格和人生都無瑕。
他為我的美害怕,卻信任我的德行;
忠誠讓他心寬,美讓他心驚。
175 你說,主動奉上的機會不應該虛擲,
要利用淳樸丈夫提供的便利。
我既高興又恐懼,直到此刻仍不能
做決定,猶豫的心沒有安寧。
我丈夫不在,你也沒與妻子同床睡,
180 你為我陶醉,我也陶醉於你的美;
長夜難熬,借書信我們已暗通款曲,
你蜜語相邀,而且在我家起居——
我的神啊,一切都在引誘我犯罪![4]
但某種莫名的害怕卻在阻礙。
185 勸說未成的那件事,多希望你強迫我做!
你本可用暴力擊碎我矜持的品格。[5]
受害者有時發現傷害中也有益處,
至少我願意在脅迫下接受幸福。
我們不如趁愛意剛萌發就與之搏鬥,
190 澆滅新生的火苗,少許水就夠。
異鄉人的愛不長久,像他們自己一樣
飄蕩,你開始奢望,它卻已逃亡。
許普西皮勒、阿里阿德涅都是見證,[6]
她們都被騙,都未能步入婚姻。
195 你也好不了多少,無信的人,據說
你拋棄了自己深愛多年的俄諾涅——[7]
別忙抵賴,你若不知道,告訴你,我一直
費盡心思打探着你的歷史。
而且,即使你真想永遠愛下去,也無法
200 實現,特洛伊同伴已準備出發。
等到你與我談話,期待共度良宵時,
送你回家鄉的風就會颳起。
航程的中途你恐怕已拋掉嶄新的樂趣,
對我的愛意也將隨風而去。
205 我該聽你勸,跟你拜謁著名的特洛伊,[8]
並且成為拉俄墨冬的孫媳?
我並非全然蔑視長着翅膀的流言,
任憑我的醜聞在世界傳遍。
斯巴達會如何議論我,還有整個希臘、
210 亞細亞各國和特洛伊會如何評價?
普里阿摩斯和王后赫庫芭將怎樣感覺,
那麼多兄弟和妯娌又怎樣看我?
還有你,怎麼能指望我始終忠誠於你,
不擔心別人效法你的先例?
215 無論哪位陌生人進入伊利昂的港口,
都會成為你焦慮、驚惶的理由。
因為我發火,你會多少次吼道“淫婦!”,
忘記了我的罪你也曾經參與!
策劃者倒將反過來譴責當初的過錯,
220 我祈求我的臉能先被黃土埋沒!
你說我將會享受特洛伊的奢侈與財富,
得到比你的承諾還豐厚的禮物,
我肯定會身披昂貴珍稀的紫色華服,
獲贈成堆的黃金,家產無數。
225 原諒我說實話,你的禮物並沒吸引我,
不知為什麼,斯巴達仍讓我難捨。
在你的家鄉,我若受傷害,誰可指望?
到哪裡去找兄弟和父親幫忙?
虛偽的伊阿宋什麼不曾答應美狄亞?[9]
230 不還是將她趕出自己的家?
當她遭鄙夷,埃厄忒斯、伊底伊阿[10]
和卡爾基俄佩都無法救她。[11]
我不怕這種事,但美狄亞開始也不害怕——
憧憬常被自己的兆像欺詐。
235 你會發現,每一艘在大海中掙扎的船
最初出港時水面都沒有波瀾。
你母親在你誕生前夕夢見她產下
帶血的火炬,這也讓我懼怕,
我還擔心那些先知的預言,他們說
240 伊利昂將在希臘的大火里焚滅。
雖然維納斯寵護你,因為借你的裁定,
她獲得雙重勝利,擊敗兩位神,
我卻畏懼後兩位(如果你並非吹噓),
她們因為你遭受了失敗和羞辱。[12]
245 而且我相信,如果追隨你,必引發戰爭,
你我的愛將在劍林中穿行。[13]
希波達米婭難道不曾迫使拉庇泰人
對半人馬宣戰,忍受殘酷與血腥?[14]
你以為墨涅拉俄斯、我的兄弟和父親[15]
250 有如此正當的理由,卻忍氣吞聲?
至於你所誇耀的那些“英勇”的事迹,
因為你的長相,我不能不懷疑。
你這具身板更適合做愛,而不是作戰——
讓勇者去打仗,讓你永遠去纏綿!
255 派你讚美的赫克托耳代替你拚鬥,
另一種戰事才值得你努力追求——
我若明智,並且大膽些,會享受你的
追求,明智的女人都會如此做。
但我也可能放下羞恥,不再猶豫,
260 最終被時間征服,向你認輸。
你希望我們能秘密會面,詳細討論,
我懂得“討論”的意思和你的用心,
可是你太急躁,你的莊稼離成熟尚遠,
這耽擱或許有益於你的慾念。
265 好了,泄露我心跡的文字到此打住,
手指已疲憊,秘密的任務該結束。
其餘的話就交給埃特拉和克呂墨涅,
她倆既侍奉我,也為我出謀劃策。
[1] 埃特拉(Aethra)是海倫的侍女。
[2] 奧維德在拉丁語原文中之所以用Omine(徵兆)這個詞指海倫的話,因為從墨涅拉俄斯的角度說,剛才海倫的話體現了她的忠誠,是其內心的外顯。
[3] “國王的手臂很長”是古希臘諺語,希羅多德就曾用過。
[4] 這行原文的peream, si non是拉丁語中表示強烈肯定語氣的說法,意為“如果我說的不是真的,就讓我死”。
[5] Drinkwater(2013)指出這一行既呼應本書第16首325-330行帕里斯的說法,也暗引了《愛的藝術》(Ars Amatoria 1.673)中“女孩喜歡某種暴力”的說法。
[6] 參考本書前面的第6首和第10首。
[7] 參考本書前面的第5首。
[8] “特洛伊”對應的拉丁文原詞是Pergama(佩爾加瑪)。
[9] 參考本書前面的第12首。
[10] 伊底伊阿(Idyia)是美狄亞的母親。
[11] 卡爾基俄佩(Chalciope)是美狄亞的姐姐。
[12] 朱諾和密涅瓦對特洛伊的仇恨的確源於她們在帕里斯這裡遭受的羞辱。
[13] 海倫對此事後果的理解遠比帕里斯成熟、準確。
[14] 關於半人馬族和拉庇泰族的大戰,參考本書第2首第71行的注釋。這行的原文用Atracis(阿特拉克斯人)形容希波達米婭,是因為阿特拉克斯(Atrax)是帖撒利亞的一個城鎮,而希波達米婭是帖撒利亞人。“拉庇泰人”對應的拉丁文原詞是Haemonios viros(海摩尼亞人)。
[15] “兄弟”對應的拉丁文原詞是geminos fratres(孿生兄弟),指卡斯托爾和珀魯克斯。但根據奧維德自己在《歲時記》(Fasti 5.709-710)的說法,卡斯托爾已經在與林叩斯的戰鬥中喪生,此時已不在人世。