《女傑書簡》第17首1-140行



Nunc oculos tua cum violarit epistula nostros,[1]
non rescribendi gloria visa levis.
Ausus es hospitii temeratis, advena, sacris
legitimam nuptae sollicitare fidem.
5 Scilicet idcirco ventosa per aequora vectum
excepit portu Taenaris ora suo,
nec tibi, diversa quamvis et gente venires,
oppositas habuit regia nostra fores,
esset ut officii merces iniuria tanti?
10 Qui sic intrabas, hospes an hostis eras?
Nec dubito quin haec, cum sit tam iusta, vocetur
rustica iudicio nostra querela tuo.
Rustica sim sane, dum non oblita pudoris,
dumque tenor vitae sit sine labe meae.
15 Si non est ficto tristis mihi vultus in ore
nec sedeo duris torva superciliis,
fama tamen clara est et adhuc sine crimine vixi[2]
et laudem de me nullus adulter habet.
Quo magis admiror quae sit fiducia coepti,
20 spemque tori dederit quae tibi causa mei.
An, quia vim nobis Neptunius attulit heros,
rapta semel videor bis quoque digna rapi?
Crimen erat nostrum, si delinita fuissem;
cum sim rapta, meum quid nisi nolle fuit?
25 Non tamen a facto fructum tulit ille petitum;
excepto redii passa timore nihil.
Oscula luctanti tantummodo pauca protervus
abstulit; ulterius nil habet ille mei.
Quae tua nequitia est, non his contenta fuisset;
30 di melius! Similis non fuit ille tui.
Reddidit intactam, minuitque modestia crimen,
et iuvenem facti paenituisse patet.
Thesea paenituit, Paris ut succederet illi,
ne quando nomen non sit in ore meum?
35 Nec tamen irascor (quis enim succenset amanti?)
si modo, quem praefers, non simulatur amor.
Hoc quoque enim dubito, non quod fiducia desit,[3]
aut mea sit facies non bene nota mihi,
sed quia credulitas damno solet esse puellis,
40 verbaque dicuntur vestra carere fide.
‘At peccant aliae matronaque rara pudica est.’
Quis prohibet raris nomen inesse meum?
Nam mea quod visa est tibi mater idonea cuius
exemplo flecti me quoque posse putes,
45 matris in admisso falsa sub imagine lusae
error inest; pluma tectus adulter erat;
nil ego, si peccem, possum nescisse, nec ullus
error, qui facti crimen obumbret, erit;
illa bene erravit vitiumque auctore redemit;
50 felix in culpa quo Iove dicar ego?
Et genus et proavos et regia nomina iactas.[4]
Clara satis domus haec nobilitate sua est.
Iuppiter ut soceri proauus taceatur et omne
Tantalidae Pelopis Tyndareique decus,[5]
55 dat mihi Leda Iovem cygno decepta parentem,
quae falsam gremio credula fovit avem.
I nunc et Phrygiae late primordia gentis
cumque suo Priamum Laomedonte refer.
Quos ego suspicio, sed qui tibi gloria magna est
60 quintus, is a nostro nomine primus erit.
Sceptra tuae quamvis rear esse potentia terrae,
non tamen haec illis esse minora puto.
Si iam divitiis locus hic numeroque virorum
vincitur, at certe barbara terra tua est.
65 Munera tanta quidem promittit epistula dives,
ut possint ipsas illa movere deas,
sed si iam vellem fines transire pudoris,
tu melior culpae causa futurus eras.
Aut ego perpetuo famam sine labe tenebo,
70 aut ego te potius quam tua dona sequar,
utque ea non sperno, sic acceptissima semper
munera sunt, auctor quae pretiosa facit.
Plus multo est quod amas, quod sum tibi causa laboris,
quod tam per longas spes tua venit aquas.
75 Illa quoque, apposita quae nunc facis, improbe, mensa,
quamvis experiar dissimulare, noto,
cum modo me spectas oculis, lascive, protervis,
quos vix instantes lumina nostra ferunt,
et modo suspiras, modo pocula proxima nobis
80 sumis, quaque bibi, tu quoque parte bibis.
A! Quotiens digitis, quotiens ego tecta notavi
signa supercilio paene loquente dari!
Et saepe extimui ne vir meus illa videret,
non satis occultis erubuique notis.
85 Saepe vel exiguo vel nullo murmure dixi:[6]
‘Nil pudet hunc’ nec vox haec mea falsa fuit.
Orbe quoque in mensae legi sub nomine nostro,
quod deducta mero littera fecit, AMO.
Credere me tamen hoc oculo renuente negavi.
90 Ei mihi! Iam didici sic ego posse loqui.
His ego blanditiis, si peccatura fuissem,
flecterer; his poterant pectora nostra capi.
Est quoque, confiteor, facies tibi rara, potestque
velle sub amplexus ire puella tuos;
95 altera vel potius felix sine crimine fiat,
quam cadat externo noster amore pudor.
Disce meo exemplo formosis posse carere;[7]
est virtus placitis abstinuisse bonis.
Quam multos credis iuvenes optare quod optas
100 qui sapiant? Oculos an Paris unus habes?
Non tu plus cernis sed plus temerarius audes,
nec tibi plus cordis sed magis oris adest.[8]
Tunc ego te vellem celeri venisse carina,
cum mea virginitas mille petita procis;
105 si te vidissem, primus de mille fuisses.
Iudicio veniam vir dabit ipse meo.
Ad possessa venis praeceptaque gaudia serus;[9]
spes tua lenta fuit; quod petis, alter habet.
Ut tamen optarem fieri tua Troica coniunx,
110 invitam sic me nec Menelaus habet.
Desine molle, precor, verbis convellere pectus
neve mihi, quam te dicis amare, noce,
me sine, quam tribuit sortem fortuna, tueri
nec spolium nostri turpe pudoris ave.[10]
115 At Venus hoc pacta est et in altae vallibus Idae
tres tibi se nudas exhibuere deae,
unaque cum regnum, belli daret altera laudem,
‘Tyndaridis coniunx’ tertia dixit ‘eris’?
Credere vix equidem caelestia corpora possum
120 arbitrio formam supposuisse tuo,
utque sit hoc verum, certe pars altera ficta est,
iudicii pretium qua data dicor ego.
Non est tanta mihi fiducia corporis ut me
maxima teste dea dona fuisse putem.
125 Contenta est oculis hominum mea forma probari;
laudatrix Venus est invidiosa mihi.
Sed nihil infirmo, faveo, quoque laudibus istis;
nam mea vox quare, quod cupit, esse neget?
Nec tu succense, nimium mihi creditus aegre;
130 tarda solet magnis rebus inesse fides.
Prima mea est igitur Veneri placuisse voluptas,
proxima me visam praemia summa tibi,
nec te Palladios nec te Iunonis honores
auditis Helenae praeposuisse bonis.
135 Ergo ego sum virtus, ego sum tibi nobile regnum?
Ferrea sim, si non hoc ego pectus amem.
Ferrea, crede mihi, non sum, sed amare repugno
illum, quem fieri vix puto posse meum.
Quid bibulum curvo proscindere litus aratro
140 spemque sequi coner, quam locus ipse negat?
[1] 在少數抄本中,本詩最開頭還有兩行(Si mihi quae legi, Pari, non legisse liceret, / servarem numeros, sicut et ante, probae),但研究者普遍認為,這兩行不是奧維德寫的。
[2] vixi=luxi
[3] quod=quo
[4] Et=sed=quod
[5] decus=genus
[6] nullo=longo
[7] meo=modo
[8] magis=minus
[9] praeceptaque=praereptaque
[10] ave=habe

(海倫致帕里斯)[1]
 
既然我這雙眼睛已被你的信玷污,
即使不回復也沒什麼可讚譽。
異鄉人,你竟敢違背賓主的神聖準則,
侵擾一位妻子的合法婚約!
5 難道是為這個緣故,斯巴達土地才向
穿越風浪的你敞開其海港?
雖然你來自另一個國度,我們的殿宇
卻沒有緊閉大門,不許你進入,[2]
你就以傷害來報答我們的百般殷勤?
10 如此行事,是客人還是敵人?
我毫不懷疑,雖然我這番斥責完全
正當,你卻會說我“沒見過世面”。
隨你怎麼說,只要我沒忘記貞節的規範,
只要我的人生沒沾染污點。
15 儘管我不曾裝出陰鬱冷漠的表情,
或橫眉蹙額而坐,寒氣凜凜,
我的名聲卻無瑕,也從無醜聞纏身,
沒有任何人誇耀與我偷情。
所以,我更詫異於你這謎一般的自信——
20 你到底憑什麼奢望我會應允?
就因為涅普頓之子曾經搶奪我,而一旦[3]
搶奪過一遍,我就該被搶奪兩遍?
倘若我是被誘騙,的確應該受譴責;
既然是被劫,我除了不願能奈何?
25 然而,他並未從中收穫期待的獎賞,
除了恐懼,我歸來毫髮無傷。
我竭力抵抗,衝動的他只強行吻了我
幾次,此外再沒有得到什麼。
邪惡如你,恐怕不會滿足於淺嘗。
30 眾神庇佑!他與你大不一樣。
他將我完璧歸還,剋制減輕了他的罪,
而且他也為自己的過錯懊悔。
忒修斯已經悔罪,帕里斯又接踵而至,
難道我的名永遠是世人的談資?
35 但我並沒有生氣(誰會生愛慕者的氣?),
只要你坦白的愛不是虛辭——
這一點我也懷疑,倒不是因為不自信,
或者對我的美貌過於陌生,
而是因為耳根軟的姑娘常承受傷痛,
40 你們男人據說總言不由衷。
“但出軌的婦女眾多,貞潔的妻子難尋。”[4]
誰禁止我加入“難尋”之人的陣營?
你覺得我母親似乎是一個合適的先例,
並據此認為我也能改變心意,
45 你錯了,我母親失足是被虛假的表象
欺騙,她不知淫棍在羽毛下隱藏;
而我既然知曉了一切,如果也犯錯,
就不能以受騙來掩飾自己的罪責。
她失身有理由,失身於朱庇特也不丟臉,
50 我犯錯,哪位朱庇特挽回我尊嚴?
你炫耀你的家族、祖先和王室的名字,
我的門庭同樣有顯赫的世系。
即使不提我公公的曾祖朱庇特,還有[5]
佩羅普斯和廷達瑞俄斯的榮耀,
55 化身天鵝的朱庇特借麗達也成了我父親
(她擁抱偽裝的大鳥,過於輕信)。
好吧,你且細數特洛伊的歷代祖宗,
誇讚普里阿摩斯和拉俄墨冬——
我敬重他們,可是其中最尊貴的那位
60 距你有五代,距我只有一代。[6]
我雖然相信你的國家實力很強大,
但也認為,斯巴達不會比它差。
如果說我們的財富和人口輸給你們,
至少你們逃不了蠻國的身份。[7]
65 你的信確實承諾了太多豐盛的禮物,
這誘惑即使諸女神都難以抵禦,
但如果我現在就肯逾越道德的關口,
你自己才是我失足的更好理由。
或者我永遠守住純潔美好的名譽,
70 或者追隨你,而不是你的禮物——
我並非鄙視它們,但最受歡迎的饋贈
永遠是因為饋贈者才被珍重。
我遠更在意你愛我,我是你苦戀的對象,
為了這希望,你可以遠渡重洋。
75 如今我也注意到(雖然我試圖遮掩),
你在酒席上的那些小動作,壞蛋:
有時你,流氓,用淫邪的目光死死盯着我,
我的眼睛幾乎受不了那壓迫;
有時你嘆氣,有時你端起我剛放下的
80 杯子,我從哪邊喝,你也從哪邊喝;
多少次我發現,你用手指或者眉毛
(幾乎會說話!)傳遞秘密的信號![8]
我經常擔心丈夫覺察到這樣的舉動,
你隱藏並不完美,我時常臉紅。
85 我經常低聲自語,甚至在心中默念:
“他毫無羞恥!”這話說你並不冤。
我也在圓桌上看見,我的名字下方
留着用酒描出的“我愛”的字樣。
可是我不信,並向你拋去否定的眼神。
90 天,我也已學會如此交談的本領!
如果我原本有意犯錯,我早已被你勾引,
這些誘惑早已俘虜我的心。
你的容貌,我承認,世所罕見,女孩
願意投懷送抱也沒什麼奇怪——
95 寧願讓另一位女子純潔地享受這福分,
也別叫我的貞節為異鄉人墮塵。
以我為榜樣,學習遠離美色而生活,
拒絕甜蜜的快樂是一種美德。
你相信有多少青年與你有相同的期盼
100 卻明白事理?難道只有你長着眼?
不是你所見更多,而是你更不懂收斂;
不是你情更深,而是你更不顧體面。
我更願意在那時——在我的童貞吸引
千人競逐時,你的快船到臨,[9]
105 那時我若看見你,千人中我必選你,
即使現在的丈夫也不會有異議。
你來時我已有主,快樂已被人搶佔,
你的夢做得太晚,你所求已無緣。
雖然我希望成為你的特洛伊妻子,
110 但我仍甘心跟隨墨涅拉俄斯。
求你別再用言辭蠱惑我柔弱的心,
也別傷害你聲稱愛戀的人,
允許我看護好我從命運領受的部分,
不要覬覦我謹守的貞潔之身。
115 可是你說維納斯已允諾,三位女神
在伊達山谷曾裸體向你顯形,
一位要給你王國,一位給戰爭的榮光,
另一位宣告“海倫將是你新娘”?
至少我很難相信你這樣的肉眼凡胎
120 有機會評判天界諸神的美,
即使這不假,另一部分也必是虛語,
我不可能成為裁判的賄賂。
再迷戀自己的身體,我也不至於相信
我是女神眼中最珍貴的禮品。
125 只要我的美被人間認可,我就已滿足,
維納斯的稱讚會給我招來嫉妒。
然而我並不拒絕她的稱讚——我喜歡!
我的聲音怎能否認它所願?
你也別生氣,儘管我遲遲不肯相信你,
130 聽到的消息越重要,人就越猶疑。
所以最讓我高興的是得到維納斯褒揚,
其次是你將我視作最高的獎賞,
聽到帕拉斯和朱諾的禮物仍不為所動,
自始至終認定海倫最貴重。
135 這麼說,我就是你的勇力和至尊王國?
不愛這樣的心,我的心就是鐵!
相信我,我不是鐵石心腸,我只是不肯
去愛我覺得無望擁有的男人。
何必嘗試用彎犁耕作潮濕的海岸,[10]
140 既然那地方已註定我不能如願?


[1] 這首詩的背景可參考本書第5首詩第一個注釋。Drinkwater(2013)認為,海倫是一位非常老道的勾引高手,她成功地實施了奧維德在《愛的藝術》(Ars Amatoria 3.477)中的策略:讓情人既期待又害怕。James(2008)指出,她最厲害的地方就是“讓自己的拒絕被理解為許可”。Jacobson(1968)和Drinkwater都發現,《女傑書簡》第16首和第17首受到了古羅馬詩人恩尼烏斯的影響。
[2] 根據修昔底德的說法,斯巴達有法律禁止異鄉人入城。
[3] “涅普頓之子”指忒修斯。
[4] 這是海倫想象的帕里斯的反駁之辭。
[5] “公公”指墨涅拉俄斯之父阿特柔斯,朱庇特和阿特柔斯之間隔了坦塔羅斯和佩洛普斯兩代,所以是阿特柔斯的曾祖。海倫名義上的父親廷達瑞俄斯是斯巴達國王。
[6] 按照通行神話版本的推算,特洛伊世系從朱庇特到帕里斯有七代:達爾達諾斯(Dardanus)、厄里克托尼俄斯(Ericthonius)、特洛斯(Tros)、伊盧斯(Ilus)、拉俄墨冬、普里阿摩斯、帕里斯。這裡奧維德說相距五代,或者文本有問題,或者他依據的神話版本不同。海倫是朱庇特和麗達的女兒,所以只相距一代。
[7] 體現了希臘人的蠻族觀念。
[8] 81-82行明顯借鑒了普羅佩提烏斯《哀歌集》(Elegiae 3.7.25-26)。
[9] “千人”無疑是誇張。按照阿波羅多若斯的說法,海倫的求婚者共有29位,包括尤利西斯、狄俄墨得斯、大小埃阿斯等著名人物。
[10] “在沙灘上耕地”是古希臘人常用的表示徒勞無益的說法。