《女杰书简》第17首1-140行



Nunc oculos tua cum violarit epistula nostros,[1]
non rescribendi gloria visa levis.
Ausus es hospitii temeratis, advena, sacris
legitimam nuptae sollicitare fidem.
5 Scilicet idcirco ventosa per aequora vectum
excepit portu Taenaris ora suo,
nec tibi, diversa quamvis et gente venires,
oppositas habuit regia nostra fores,
esset ut officii merces iniuria tanti?
10 Qui sic intrabas, hospes an hostis eras?
Nec dubito quin haec, cum sit tam iusta, vocetur
rustica iudicio nostra querela tuo.
Rustica sim sane, dum non oblita pudoris,
dumque tenor vitae sit sine labe meae.
15 Si non est ficto tristis mihi vultus in ore
nec sedeo duris torva superciliis,
fama tamen clara est et adhuc sine crimine vixi[2]
et laudem de me nullus adulter habet.
Quo magis admiror quae sit fiducia coepti,
20 spemque tori dederit quae tibi causa mei.
An, quia vim nobis Neptunius attulit heros,
rapta semel videor bis quoque digna rapi?
Crimen erat nostrum, si delinita fuissem;
cum sim rapta, meum quid nisi nolle fuit?
25 Non tamen a facto fructum tulit ille petitum;
excepto redii passa timore nihil.
Oscula luctanti tantummodo pauca protervus
abstulit; ulterius nil habet ille mei.
Quae tua nequitia est, non his contenta fuisset;
30 di melius! Similis non fuit ille tui.
Reddidit intactam, minuitque modestia crimen,
et iuvenem facti paenituisse patet.
Thesea paenituit, Paris ut succederet illi,
ne quando nomen non sit in ore meum?
35 Nec tamen irascor (quis enim succenset amanti?)
si modo, quem praefers, non simulatur amor.
Hoc quoque enim dubito, non quod fiducia desit,[3]
aut mea sit facies non bene nota mihi,
sed quia credulitas damno solet esse puellis,
40 verbaque dicuntur vestra carere fide.
‘At peccant aliae matronaque rara pudica est.’
Quis prohibet raris nomen inesse meum?
Nam mea quod visa est tibi mater idonea cuius
exemplo flecti me quoque posse putes,
45 matris in admisso falsa sub imagine lusae
error inest; pluma tectus adulter erat;
nil ego, si peccem, possum nescisse, nec ullus
error, qui facti crimen obumbret, erit;
illa bene erravit vitiumque auctore redemit;
50 felix in culpa quo Iove dicar ego?
Et genus et proavos et regia nomina iactas.[4]
Clara satis domus haec nobilitate sua est.
Iuppiter ut soceri proauus taceatur et omne
Tantalidae Pelopis Tyndareique decus,[5]
55 dat mihi Leda Iovem cygno decepta parentem,
quae falsam gremio credula fovit avem.
I nunc et Phrygiae late primordia gentis
cumque suo Priamum Laomedonte refer.
Quos ego suspicio, sed qui tibi gloria magna est
60 quintus, is a nostro nomine primus erit.
Sceptra tuae quamvis rear esse potentia terrae,
non tamen haec illis esse minora puto.
Si iam divitiis locus hic numeroque virorum
vincitur, at certe barbara terra tua est.
65 Munera tanta quidem promittit epistula dives,
ut possint ipsas illa movere deas,
sed si iam vellem fines transire pudoris,
tu melior culpae causa futurus eras.
Aut ego perpetuo famam sine labe tenebo,
70 aut ego te potius quam tua dona sequar,
utque ea non sperno, sic acceptissima semper
munera sunt, auctor quae pretiosa facit.
Plus multo est quod amas, quod sum tibi causa laboris,
quod tam per longas spes tua venit aquas.
75 Illa quoque, apposita quae nunc facis, improbe, mensa,
quamvis experiar dissimulare, noto,
cum modo me spectas oculis, lascive, protervis,
quos vix instantes lumina nostra ferunt,
et modo suspiras, modo pocula proxima nobis
80 sumis, quaque bibi, tu quoque parte bibis.
A! Quotiens digitis, quotiens ego tecta notavi
signa supercilio paene loquente dari!
Et saepe extimui ne vir meus illa videret,
non satis occultis erubuique notis.
85 Saepe vel exiguo vel nullo murmure dixi:[6]
‘Nil pudet hunc’ nec vox haec mea falsa fuit.
Orbe quoque in mensae legi sub nomine nostro,
quod deducta mero littera fecit, AMO.
Credere me tamen hoc oculo renuente negavi.
90 Ei mihi! Iam didici sic ego posse loqui.
His ego blanditiis, si peccatura fuissem,
flecterer; his poterant pectora nostra capi.
Est quoque, confiteor, facies tibi rara, potestque
velle sub amplexus ire puella tuos;
95 altera vel potius felix sine crimine fiat,
quam cadat externo noster amore pudor.
Disce meo exemplo formosis posse carere;[7]
est virtus placitis abstinuisse bonis.
Quam multos credis iuvenes optare quod optas
100 qui sapiant? Oculos an Paris unus habes?
Non tu plus cernis sed plus temerarius audes,
nec tibi plus cordis sed magis oris adest.[8]
Tunc ego te vellem celeri venisse carina,
cum mea virginitas mille petita procis;
105 si te vidissem, primus de mille fuisses.
Iudicio veniam vir dabit ipse meo.
Ad possessa venis praeceptaque gaudia serus;[9]
spes tua lenta fuit; quod petis, alter habet.
Ut tamen optarem fieri tua Troica coniunx,
110 invitam sic me nec Menelaus habet.
Desine molle, precor, verbis convellere pectus
neve mihi, quam te dicis amare, noce,
me sine, quam tribuit sortem fortuna, tueri
nec spolium nostri turpe pudoris ave.[10]
115 At Venus hoc pacta est et in altae vallibus Idae
tres tibi se nudas exhibuere deae,
unaque cum regnum, belli daret altera laudem,
‘Tyndaridis coniunx’ tertia dixit ‘eris’?
Credere vix equidem caelestia corpora possum
120 arbitrio formam supposuisse tuo,
utque sit hoc verum, certe pars altera ficta est,
iudicii pretium qua data dicor ego.
Non est tanta mihi fiducia corporis ut me
maxima teste dea dona fuisse putem.
125 Contenta est oculis hominum mea forma probari;
laudatrix Venus est invidiosa mihi.
Sed nihil infirmo, faveo, quoque laudibus istis;
nam mea vox quare, quod cupit, esse neget?
Nec tu succense, nimium mihi creditus aegre;
130 tarda solet magnis rebus inesse fides.
Prima mea est igitur Veneri placuisse voluptas,
proxima me visam praemia summa tibi,
nec te Palladios nec te Iunonis honores
auditis Helenae praeposuisse bonis.
135 Ergo ego sum virtus, ego sum tibi nobile regnum?
Ferrea sim, si non hoc ego pectus amem.
Ferrea, crede mihi, non sum, sed amare repugno
illum, quem fieri vix puto posse meum.
Quid bibulum curvo proscindere litus aratro
140 spemque sequi coner, quam locus ipse negat?
[1] 在少数抄本中,本诗最开头还有两行(Si mihi quae legi, Pari, non legisse liceret, / servarem numeros, sicut et ante, probae),但研究者普遍认为,这两行不是奥维德写的。
[2] vixi=luxi
[3] quod=quo
[4] Et=sed=quod
[5] decus=genus
[6] nullo=longo
[7] meo=modo
[8] magis=minus
[9] praeceptaque=praereptaque
[10] ave=habe

(海伦致帕里斯)[1]
 
既然我这双眼睛已被你的信玷污,
即使不回复也没什么可赞誉。
异乡人,你竟敢违背宾主的神圣准则,
侵扰一位妻子的合法婚约!
5 难道是为这个缘故,斯巴达土地才向
穿越风浪的你敞开其海港?
虽然你来自另一个国度,我们的殿宇
却没有紧闭大门,不许你进入,[2]
你就以伤害来报答我们的百般殷勤?
10 如此行事,是客人还是敌人?
我毫不怀疑,虽然我这番斥责完全
正当,你却会说我“没见过世面”。
随你怎么说,只要我没忘记贞节的规范,
只要我的人生没沾染污点。
15 尽管我不曾装出阴郁冷漠的表情,
或横眉蹙额而坐,寒气凛凛,
我的名声却无瑕,也从无丑闻缠身,
没有任何人夸耀与我偷情。
所以,我更诧异于你这谜一般的自信——
20 你到底凭什么奢望我会应允?
就因为涅普顿之子曾经抢夺我,而一旦[3]
抢夺过一遍,我就该被抢夺两遍?
倘若我是被诱骗,的确应该受谴责;
既然是被劫,我除了不愿能奈何?
25 然而,他并未从中收获期待的奖赏,
除了恐惧,我归来毫发无伤。
我竭力抵抗,冲动的他只强行吻了我
几次,此外再没有得到什么。
邪恶如你,恐怕不会满足于浅尝。
30 众神庇佑!他与你大不一样。
他将我完璧归还,克制减轻了他的罪,
而且他也为自己的过错懊悔。
忒修斯已经悔罪,帕里斯又接踵而至,
难道我的名永远是世人的谈资?
35 但我并没有生气(谁会生爱慕者的气?),
只要你坦白的爱不是虚辞——
这一点我也怀疑,倒不是因为不自信,
或者对我的美貌过于陌生,
而是因为耳根软的姑娘常承受伤痛,
40 你们男人据说总言不由衷。
“但出轨的妇女众多,贞洁的妻子难寻。”[4]
谁禁止我加入“难寻”之人的阵营?
你觉得我母亲似乎是一个合适的先例,
并据此认为我也能改变心意,
45 你错了,我母亲失足是被虚假的表象
欺骗,她不知淫棍在羽毛下隐藏;
而我既然知晓了一切,如果也犯错,
就不能以受骗来掩饰自己的罪责。
她失身有理由,失身于朱庇特也不丢脸,
50 我犯错,哪位朱庇特挽回我尊严?
你炫耀你的家族、祖先和王室的名字,
我的门庭同样有显赫的世系。
即使不提我公公的曾祖朱庇特,还有[5]
佩罗普斯和廷达瑞俄斯的荣耀,
55 化身天鹅的朱庇特借丽达也成了我父亲
(她拥抱伪装的大鸟,过于轻信)。
好吧,你且细数特洛伊的历代祖宗,
夸赞普里阿摩斯和拉俄墨冬——
我敬重他们,可是其中最尊贵的那位
60 距你有五代,距我只有一代。[6]
我虽然相信你的国家实力很强大,
但也认为,斯巴达不会比它差。
如果说我们的财富和人口输给你们,
至少你们逃不了蛮国的身份。[7]
65 你的信确实承诺了太多丰盛的礼物,
这诱惑即使诸女神都难以抵御,
但如果我现在就肯逾越道德的关口,
你自己才是我失足的更好理由。
或者我永远守住纯洁美好的名誉,
70 或者追随你,而不是你的礼物——
我并非鄙视它们,但最受欢迎的馈赠
永远是因为馈赠者才被珍重。
我远更在意你爱我,我是你苦恋的对象,
为了这希望,你可以远渡重洋。
75 如今我也注意到(虽然我试图遮掩),
你在酒席上的那些小动作,坏蛋:
有时你,流氓,用淫邪的目光死死盯着我,
我的眼睛几乎受不了那压迫;
有时你叹气,有时你端起我刚放下的
80 杯子,我从哪边喝,你也从哪边喝;
多少次我发现,你用手指或者眉毛
(几乎会说话!)传递秘密的信号![8]
我经常担心丈夫觉察到这样的举动,
你隐藏并不完美,我时常脸红。
85 我经常低声自语,甚至在心中默念:
“他毫无羞耻!”这话说你并不冤。
我也在圆桌上看见,我的名字下方
留着用酒描出的“我爱”的字样。
可是我不信,并向你抛去否定的眼神。
90 天,我也已学会如此交谈的本领!
如果我原本有意犯错,我早已被你勾引,
这些诱惑早已俘虏我的心。
你的容貌,我承认,世所罕见,女孩
愿意投怀送抱也没什么奇怪——
95 宁愿让另一位女子纯洁地享受这福分,
也别叫我的贞节为异乡人堕尘。
以我为榜样,学习远离美色而生活,
拒绝甜蜜的快乐是一种美德。
你相信有多少青年与你有相同的期盼
100 却明白事理?难道只有你长着眼?
不是你所见更多,而是你更不懂收敛;
不是你情更深,而是你更不顾体面。
我更愿意在那时——在我的童贞吸引
千人竞逐时,你的快船到临,[9]
105 那时我若看见你,千人中我必选你,
即使现在的丈夫也不会有异议。
你来时我已有主,快乐已被人抢占,
你的梦做得太晚,你所求已无缘。
虽然我希望成为你的特洛伊妻子,
110 但我仍甘心跟随墨涅拉俄斯。
求你别再用言辞蛊惑我柔弱的心,
也别伤害你声称爱恋的人,
允许我看护好我从命运领受的部分,
不要觊觎我谨守的贞洁之身。
115 可是你说维纳斯已允诺,三位女神
在伊达山谷曾裸体向你显形,
一位要给你王国,一位给战争的荣光,
另一位宣告“海伦将是你新娘”?
至少我很难相信你这样的肉眼凡胎
120 有机会评判天界诸神的美,
即使这不假,另一部分也必是虚语,
我不可能成为裁判的贿赂。
再迷恋自己的身体,我也不至于相信
我是女神眼中最珍贵的礼品。
125 只要我的美被人间认可,我就已满足,
维纳斯的称赞会给我招来嫉妒。
然而我并不拒绝她的称赞——我喜欢!
我的声音怎能否认它所愿?
你也别生气,尽管我迟迟不肯相信你,
130 听到的消息越重要,人就越犹疑。
所以最让我高兴的是得到维纳斯褒扬,
其次是你将我视作最高的奖赏,
听到帕拉斯和朱诺的礼物仍不为所动,
自始至终认定海伦最贵重。
135 这么说,我就是你的勇力和至尊王国?
不爱这样的心,我的心就是铁!
相信我,我不是铁石心肠,我只是不肯
去爱我觉得无望拥有的男人。
何必尝试用弯犁耕作潮湿的海岸,[10]
140 既然那地方已注定我不能如愿?


[1] 这首诗的背景可参考本书第5首诗第一个注释。Drinkwater(2013)认为,海伦是一位非常老道的勾引高手,她成功地实施了奥维德在《爱的艺术》(Ars Amatoria 3.477)中的策略:让情人既期待又害怕。James(2008)指出,她最厉害的地方就是“让自己的拒绝被理解为许可”。Jacobson(1968)和Drinkwater都发现,《女杰书简》第16首和第17首受到了古罗马诗人恩尼乌斯的影响。
[2] 根据修昔底德的说法,斯巴达有法律禁止异乡人入城。
[3] “涅普顿之子”指忒修斯。
[4] 这是海伦想象的帕里斯的反驳之辞。
[5] “公公”指墨涅拉俄斯之父阿特柔斯,朱庇特和阿特柔斯之间隔了坦塔罗斯和佩洛普斯两代,所以是阿特柔斯的曾祖。海伦名义上的父亲廷达瑞俄斯是斯巴达国王。
[6] 按照通行神话版本的推算,特洛伊世系从朱庇特到帕里斯有七代:达尔达诺斯(Dardanus)、厄里克托尼俄斯(Ericthonius)、特洛斯(Tros)、伊卢斯(Ilus)、拉俄墨冬、普里阿摩斯、帕里斯。这里奥维德说相距五代,或者文本有问题,或者他依据的神话版本不同。海伦是朱庇特和丽达的女儿,所以只相距一代。
[7] 体现了希腊人的蛮族观念。
[8] 81-82行明显借鉴了普罗佩提乌斯《哀歌集》(Elegiae 3.7.25-26)。
[9] “千人”无疑是夸张。按照阿波罗多若斯的说法,海伦的求婚者共有29位,包括尤利西斯、狄俄墨得斯、大小埃阿斯等著名人物。
[10] “在沙滩上耕地”是古希腊人常用的表示徒劳无益的说法。