《女杰书简》第2首



Hospita, Demophoon, tua te Rhodopeia Phyllis
ultra promissum tempus abesse queror.
Cornua cum lunae pleno semel orbe coissent,
litoribus nostris ancora pacta tua est.
5 Luna quater latuit, toto quater orbe recrevit,
nec vehit Actaeas Sithonis unda rates.
Tempora si numeres quae nos numeramus amantes,[1]
non venit ante suam nostra querela diem.
Spes quoque lenta fuit; tarde, quae credita laedunt,
10 credimus. Invita nunc et amante nocent.[2]
Saepe fui mendax pro te mihi, saepe putavi[3]
alba procellosos vela referre notos;
Thesea devovi, quia te dimittere nollet;
nec tenuit cursus forsitan ille tuos.
15 Interdum timui ne, dum vada tendis ad Hebri,
mersa foret cana naufraga puppis aqua.
Saepe deos supplex, ut tu, scelerate, valeres,
cum prece turicremis sum venerata sacris;
saepe, videns ventos caelo pelagoque faventes,[4]
20 ipsa mihi dixi, ‘Si valet ille, venit.’
Denique fidus amor quidquid properantibus obstat
finxit et ad causas ingeniosa fui.
At tu lentus abes, nec te iurata reducunt
numina, nec nostro motus amore redis.
25 Demophoon, ventis et verba et vela dedisti;
vela queror reditu, verba carere fide.
Dic mihi, quid feci, nisi non sapienter amavi?
Crimine te potui demeruisse meo.
Unum in me scelus est, quod te, scelerate, recepi,
30 sed scelus hoc meriti pondus et instar habet.
Iura, fides ubi nunc commissaque dextera dextrae,
quique erat in falso plurimus ore deus?
Promissus socios ubi nunc Hymenaeus in annos,
qui mihi coniugii sponsor et obses erat?
35 Per mare, quod totum ventis agitatur et undis,
per quod saepe ieras, per quod iturus eras,
perque tuum mihi iurasti, nisi fictus et ille est,
concita qui ventis aequora mulcet, avum,
per Venerem nimiumque mihi facientia tela,
40 altera tela arcus, altera tela faces,
Iunonemque, toris quae praesidet alma maritis,
et per taediferae mystica sacra deae.
Si de tot laesis sua numina quisque deorum
vindicet, in poenas non satis unus eris.
45 At laceras etiam puppes furiosa refeci,
ut, qua desererer, firma carina foret,
remigiumque dedi, quo me fugiturus abires.
Heu! Patior telis vulnera facta meis!
Credidimus blandis, quorum tibi copia, verbis,
50 credidimus generi nominibusque tuis,
credidimus lacrimis; an et hae simulare docentur
hae quoque habent artes quaque iubentur eunt?
Dis quoque credidimus. Quo iam tot pignora nobis?
Parte satis potui qualibet inde capi.
55 Nec moveor quod te iuvi portuque locoque.
Debuit haec meriti summa fuisse mei.
Turpiter hospitium lecto cumulasse iugali
paenitet et lateri conseruisse latus.
Quae fuit ante illam, mallem suprema fuisset
60 nox mihi, dum potui Phyllis honesta mori.
Speravi melius, quia me meruisse putavi;
quaecumque ex merito spes venit, aequa venit.
Fallere credentem non est operosa puellam
gloria; simplicitas digna favore fuit.
65 Sum decepta tuis et amans et femina verbis;
di faciant laudis summa sit ista tuae.
Inter et Aegidas media statuaris in urbe,
magnificus titulis stet pater ante suis.
Cum fuerit Sciron lectus torvusque Procrustes
70 et Sinis et tauri mixtaque forma viri
et domitae bello Thebae fusique bimembres
et pulsata nigri regia caeca dei,
hoc tua post illos titulo signetur imago:
‘Hic est, cuius amans hospita capta dolo est.’
75 De tanta rerum turba factisque parentis
sedit in ingenio Cressa relicta tuo;
quod solum excusat, solum miraris in illo;
heredem patriae, perfide, fraudis agis.
Illa (nec invideo) fruitur meliore marito
80 inque capistratis tigribus alta sedet.
At mea despecti fugiunt conubia Thraces,
quod ferar externum praeposuisse meis.
Atque aliquis ‘Iam nunc doctas eat’ inquit ‘Athenas;
armiferam Thracen qui regat, alter erit.
85 Exitus acta probat.’ Careat successibus, opto,
quisquis ab eventu facta notanda putat.
At si nostra tuo spumescant aequora remo
iam mihi, iam dicar consuluisse meis.
Sed neque consului, nec te mea regia tanget[5]
90 fessaque Bistonia membra lavabis aqua.
Illa meis oculis species abeuntis inhaeret,
cum premeret portus classis itura meos.
Ausus es amplecti colloque infusus amantis
oscula per longas iungere pressa moras
95 cumque tuis lacrimis lacrimas confundere nostras,
quodque foret velis aura secunda queri
et mihi discedens suprema dicere voce:
‘Phylli, fac exspectes Demophoonta tuum.’
Exspectem, qui me numquam visurus abisti?
100 Exspectem pelago vela negate meo?[6]
Et tamen exspecto. Redeas modo serus amanti,
ut tua sit solo tempore lapsa fides.
Quid precor infelix? Te iam tenet altera coniunx
forsitan et, nobis qui male favit, Amor
105 utque tibi excidimus, nullam, puto, Phyllida nosti.[7]
Ei mihi, si quae sim Phyllis et unde rogas,
quae tibi, Demophoon, longis erroribus acto
Threicios portus hospitiumque dedi,
cuius opes auxere meae, cui dives egenti
110 munera multa dedi, multa datura fui,
quae tibi subieci latissima regna Lycurgi,
nomine femineo vix satis apta regi,
qua patet umbrosum Rhodope glacialis ad Haemum,
et sacer admissas exigit Hebrus aquas,
115 cui mea virginitas avibus libata sinistris
castaque fallaci zona recincta manu.
Pronuba Tisiphone thalamis ululavit in illis
et cecinit maestum devia carmen avis.
Affuit Allecto brevibus torquata colubris,
120 suntque sepulcrali lumina mota face.
Maesta tamen scopulos fruticosaque litora calco
quaque patent oculis aequora lata meis.[8]
Sive die laxatur humus, seu frigida lucent
sidera, prospicio quis freta ventus agat,
125 et quaecumque procul venientia lintea vidi,
protinus illa meos auguror esse deos.
In freta procurro, vix me retinentibus undis,
mobile qua primas porrigit aequor aquas.
Quo magis accedunt, minus et minus utilis adsto:
130 linquor et ancillis excipienda cado.
Est sinus, adductos modice falcatus in arcus;
ultima praerupta cornua mole rigent;
hinc mihi suppositas immittere corpus in undas
mens fuit, et, quoniam fallere pergis, erit.
135 Ad tua me fluctus proiectam litora portent
occurramque oculis intumulata tuis.
Duritia ferrum ut superes adamantaque teque:
‘Non tibi sic’ dices ‘Phylli, sequendus eram.’
Saepe venenorum sitis est mihi, saepe cruenta
140 traiectam gladio morte perire iuvat;
colla quoque, infidis quia se nectenda lacertis
praebuerunt, laqueis implicuisse iuvat.
Stat nece matura tenerum pensare pudorem;
in necis electu parva futura mora est.
145 Inscribere meo causa invidiosa sepulcro;
aut hoc aut simili carmine notus eris:
‘Phyllida Demophoon leto dedit hospes amantem
ille necis causam praebuit, ipsa manum.’
[1] quae nos=bene quae
[2] invita=invite=invito; et=es; amante=amore; nocent=nocens=noces
[3] putavi=notavi
[4] faventes=laventes
[5] tanget=tangit
[6] negata meo=negante data
[7] utque=iamque
[8] aequora=litora

(菲丽丝致得摩丰)[1]
 
得摩丰,我,在罗多彼接待你的菲丽丝,[2]
埋怨你去太久,误了承诺的归期。
你答应过我,当月亮的双角合拢成圆,
你的锚就会停泊于我的海岸。
5 月亮的面容已四次亏隐,四次盈满,
色雷斯的波浪未载回阿提卡的船。[3]
如果像我们相思者一样,你也数日子,
就会知道我并没有提前责备你。
希望也滞留,人总是迟迟不信伤心事。
10 我深陷情网,仍难以面对打击:
常为你用谎言安慰自己,常虚幻地以为
狂暴的南风会将白帆送回来;
我诅咒忒修斯,因为他不肯放你返家——
或许,他其实并未阻止你出发?
15 我曾经害怕,你驶往赫布罗斯险滩时,[4]
船遭遇灾难,被如雪的湍流吞噬;
我时常祈求神,祝愿你这恶棍平安,
虔诚祷告,在香气萦绕的祭坛;
时常,当我看见天上和海上的好风,
20 会对自己说:“他若活着,必现身。”
总之,我忠诚的爱想象了各种阻碍
归程的理由,我是编借口的天才。
可你仍拖延,祈愿的神没能够将你
带回,你也不感动于我的爱意。
25 你把誓言和布帆都交给了风,得摩丰,
帆没有掉头,话没有兑现,我恨!
告诉我,我做了什么,除了痴恋你?因为
这宗罪,我倒该赢得你的心才对。
薄幸的人啊,我唯一的错就是接待你,
30 可如此的错难道算不上功绩?
责任、忠诚、执手的仪式如今在哪里,[5]
还有挂在你嘴边的神(伪誓!)?[6]
为相守岁月而承诺的许墨奈俄斯如今[7]
在哪里?他可是我未来婚姻的保证!
35 临行前,你曾以大海向我发过誓,你经常
穿越的大海(翻卷着无边的风浪!);
也曾唤祖父作证——除非他也是杜撰,[8]
那位神能平复狂飙激怒的水面;
你还提及维纳斯和轻易征服我的战具,
40 一件是弓,另一件则是火炬;[9]
还曾以掌管婚床的慈惠朱诺的名义[10]
和擎火女神的秘奥圣礼起誓。[11]
若每位遭冒犯的神都为自己复仇,
你这一条命受罚,就远远不够。
45 可疯狂的我竟修好了你残破的航船,
你借它抛弃我,我却让它更安全!
我配上新桨,只为你更快从身边逃离?
悲哀!我伤于亲手打造的武器!
我信了你那些永远说不完的甜言蜜语,
50 信了那些名字——你光荣的先祖,
信了眼泪——难道它们也学会了伪装,
有智巧,能被你操控,随意流淌?
也信了你的神。何必给我这么多诺言?
随便说什么,我都能被你欺骗。
55 我并不在意允许你进港,给了你住处,
但我的善心就应该到此止步。
我懊悔逾越了待客之道,像妻子一般
与你同床,又与你肢体相连。
真希望此前的晚上是我此生的最后
60 一夜,菲丽丝的名字能不蒙垢。
原想结局会好些,我觉得自己配得上;
与功劳相符的所有希望都正当。
玩弄轻信的少女怎算是辛苦换来的
光荣?你理应珍惜纯真的我。
65 我,恋爱的女子,被你的言辞欺瞒,
愿神只让你因薄幸被世人“颂赞”!
让你与埃勾斯家族的雕像矗立在雅典,[12]
镌刻着功勋的父亲站在你前面。
看完他屠灭凶残的普洛克鲁斯特斯、[13]
70 斯喀戎、辛尼斯和牛头人身的妖异,[14]
以战争驯服忒拜,击溃半人马氏族,[15]
闯进幽冥统治者的阴森王府,[16]
再让人在你的底座读到这样的铭文:
“他曾经欺骗收留自己的情人。”
75 你父亲一生留下无数辉煌的业绩,
唯抛弃克里特少女被你牢记;[17]
他只为此事开脱,你却只崇拜此事,
背信者,继承父亲诡诈的好儿子!
她如今(我并不羡慕)有了更好的新郎,[18]
80 高坐于猛虎负轭拉拽的华车上,[19]
我拒绝的色雷斯青年却不肯与我成婚,
认为我鄙夷同胞,青睐异乡人。
有人说:“现在就让她走开,去博学的雅典,
尚武的色雷斯会找到新人来掌权。
85 结果已说明一切。”愿所有凭结果判断
行为的家伙永远与成功无缘!
倘若你回航的桨叶正翻起浪花,他们
又会说我已经造福于自己和臣民。
但我失算了,你不会再踏入我的宅邸,
90 在此地的水中洗濯疲倦的身体。[20]
你离去那日的影像仍萦绕在我的眼边,
我的港口里布满将远行的舰船。
你竟敢抱住我,搂着爱你之人的脖颈,
印上久久流连的一个个深吻,
95 让你的泪水与我的泪水彼此交融,
又埋怨舟帆偏偏碰上了顺风。
离开我的时刻,你抛下最后的话音:
“菲丽丝,千万等着你的得摩丰!”
我该等一去便永远不再见我的你吗?
100 我该等被我的大海拒绝的帆吗?
然而我在等。虽然迟,惟愿你回到爱侣
身旁,这样你仅仅失信在过去。
苦命人为何祈祷?另一位妻子和一段
新情或许已绊住你——我的灾难!
105 一落出视线,我猜,你已不识菲丽丝。
可叹!你若问她是谁,是何方人氏,
我会说,是我向经年漂泊无定的得摩丰
献上了色雷斯的港口和款待的热忱;
我的财富增加了你的财富,奢华的我
110 给困乏的你以厚礼,还打算给更多;
我将吕库古的广袤国土交到你名下[21]
(它不太适合让一位女人管辖,
这里,冰封的罗多彼伸向葱茏的海摩斯,[22]
神圣的赫布罗斯河沛然奔驰);
115 阴郁的征兆下,我的童贞被你采摘,
纯洁的腰带被险诈的手扯开;
引婚的提西丰涅为我们的结合哀嚎,[23]
孤独的夜鸟也唱着凄凉的曲调;
阿列克托也在,众小蛇盘曲于头上,[24]
120 葬礼的火把摇晃出惨淡的光亮。
我却在巉岩和灌木丛生的水滨踱步,
还有一切海铺展于眼前之处。
无论昼暖催松了泥壤,还是寒星
闪烁,我都留意着驱浪的风,
125 只要我看见远处有帆影正在靠近,
立刻就揣测它们是神的回应。
我朝海奔去,波涛也难吓阻我,冲向
动荡渊面与陆地初接的地方——
帆离我越近,我越发不能站得安稳,
130 瘫倒在侍女怀里,失去了心魂。
有一处海湾,弧线温和似拉开的弓,
尽头矗立的崖峰棱角峥嵘,
我曾动念头,从这里纵身跃入波中,
既然你执意骗我,我只好执行。
135 让浪涛将我卷走,抛掷在你的海岸,
让我在落葬前看到你的双眼。
即使你比铁、精钢和自己还刚硬冷漠,
仍会说:“菲丽丝,你不该如此跟随我。”
我时常渴求各种毒药,时常盼望着
140 用利剑洞穿胸膛,留一滩血泊;
这颈项,因为曾投入虚情假意的拥抱,
如今我甘愿它被绳圈环绕。
我决意以早夭之命弥补受伤的荣誉,
不会在死亡的选择前长久踌躇。
145 你将作为可憎的死因刻在我坟上,
铭文无非是与此相似的诗行:
“痴情的菲丽丝被客人得摩丰送入死地,[25]
他毁了她的生趣,她杀了自己。”


[1] 得摩丰(Demophoon)是淮德拉和忒修斯的儿子,他从特洛伊战争回国时,因为受风暴影响,被迫在色雷斯海岸停留,当时统治色雷斯的是女王菲丽丝(Phyllis)。女王热情接待他,并与他成为情侣。听闻雅典国王去世的消息,为了夺回父亲失去的雅典统治权,他决定立即返国,并向菲丽丝保证在一个月内回到她身边。但他回到雅典之后,就将承诺忘得一干二净。他离开四个月后,菲丽丝写了这封信。
[2] 罗多彼(Rhodope)是色雷斯境内的一座山。
[3] “色雷斯”对应的拉丁文原词是Sithonis(西托尼伊人的),西托尼伊人是色雷斯的一个民族。“阿提卡”对应的拉丁文原词是Actaeas(阿克忒的),阿克忒(Acte)指雅典附近的阿提卡海岸。
[4] 赫布罗斯(Hebrus)是色雷斯境内的一条河。
[5] 右手握着右手是郑重宣誓的动作。
[6] 这里的神可能指丘比特。
[7] 许墨奈俄斯(Hymenaeus)也称许门(Hymen),是婚神。
[8] 一些评论者认为“祖父”指忒修斯之父埃勾斯(Aegeus),他投海自尽后变成了神。另外的评论者则认为“祖父”(avus)其实指得摩丰的曾祖父海神涅普顿。但在古代某些神话版本中(例如欧里庇得斯的《希波吕托斯》),忒修斯的父亲本来就是涅普顿,自然也是得摩丰的祖父。
[9] 弓和火炬都是丘比特的传统装备。
[10] 朱诺作为神后,也是掌管婚姻的女神,这个角色被称为Juno Pronuba(保佑婚姻的朱诺)。
[11] “擎火女神”指谷神刻瑞斯(Ceres),敬拜她的圣礼常在夜间举行,有火炬游行,纪念她在夜间寻找女儿珀耳塞福涅(Persephone)的事情。
[12] 埃勾斯和忒修斯父子都曾担任雅典国王。
[13] 菲丽丝开始列举忒修斯的著名功绩。普洛克鲁斯特斯(Procrustes)在阿提卡半岛的埃琉西斯(Eleusis)附近活动,他根据床的长度强行削短或拉长俘虏的身体,后被忒修斯杀死。
[14] 斯喀戎(Sciron)是墨伽拉附近的强盗,他坐在岩石上,强迫过路人给他洗脚,并将他们踢入大海,让一只乌龟吃掉。忒修斯以其人之道还治其人之身,除掉了他。辛尼斯(Sinis)是阿提卡强盗,常用松树将人弹射入高空,被忒修斯用铁棍打死。“牛头人身的妖异”指困于克里特迷宫的米诺陶(Minotaurus),他是王后帕西法厄与涅普顿赠送的公牛生下的怪物,后被忒修斯杀死。
[15] 忒修斯曾攻占忒拜城,杀死国王克瑞翁(Creon)。在好友庇里托俄斯(Pirithous)的婚礼上,半人马族企图夺走新娘希波达米娅(Hippodamia),忒修斯等人与拉庇泰族合作,击败了半人马族。
[16] 好友庇里托俄斯企图劫走冥后珀耳塞福涅为妻,忒修斯和他一起闯入地府,庇里托俄斯被冥犬杀死,忒修斯被囚禁,后来被海格力斯(Hercules)解救。
[17] “克里特少女”是克里特公主阿里阿德涅(Ariadne),她对忒修斯一见倾心,用线轴帮助后者走出迷宫,但与忒修斯私奔途中,被他抛弃在迪亚岛。
[18] “她”指阿里阿德涅,她后来与酒神巴克斯结婚。
[19] 酒神巴克斯出现时的典型场景。
[20] “此地的水”对应的拉丁文原词是Bistonia aqua(比斯托尼斯的水),比斯托尼斯(Bistonis)是色雷斯的一个湖。
[21] 吕库古(Lycurgus)是埃多尼(位于色雷斯)国王,因为反对酒神,巴克斯让他精神失常,杀死了儿子。
[22] 海摩斯(Haemus)是色雷斯境内的一座山。
[23] 提西丰涅(Tisiphone)是古希腊神话中三位复仇女神之一。
[24] 阿列克托(Alecto)是另一位复仇女神。
[25] 菲丽丝特别突出了一点:得摩丰违背了古代世界公认的主客伦理,忘恩负义。