audet et aut bibula sine vestibus errat harena,
aut, ubi lassata est, seductos nacta recessus
gurgitis, inclusa sua membra refrigerat unda.[1]
Ecce fretum scindens, alti novus incola ponti,[2]
905 nuper in Euboica versis Anthedone membris,
Glaucus adest visaeque cupidine virginis haeret
et, quaecumque putat fugientem posse morari,
verba refert; fugit illa tamen veloxque timore
pervenit in summum positi prope litora montis.
910 Ante fretum est ingens, apicem collectus in unum,
longa sub arboribus convexus in aequora vertex.
Constitit hic et tuta loco, monstrumne deusne
ille sit ignorans, admiraturque colorem[3]
caesariemque umeros subiectaque terga tegentem,
915 ultimaque excipiat quod tortilis inguina piscis.
Sensit et innitens, quae stabat proxima, moli:
“Non ego prodigium nec sum fera belua, virgo,
sed deus” inquit “aquae; nec maius in aequore Proteus
ius habet et Triton Athamantiadesque Palaemon.
920 Ante tamen mortalis eram, sed scilicet altis
deditus aequoribus, iam tum exercebar in illis.[4]
Nam modo ducebam ducentia retia pisces,[5]
nunc in mole sedens moderabar harundine linum.
Sunt viridi prato confinia litora, quorum
925 altera pars undis, pars altera cingitur herbis,
quas neque cornigerae morsu laesere iuvencae,
nec placidae carpsistis, oves hirtaeve capellae
non apis inde tulit collectos sedula flores,
non data sunt capiti genialia serta, neque umquam
930 falciferae secuere manus. Ego primus in illo
caespite consedi, dum lina madentia sicco,
utque recenserem, captivos ordine pisces
insuper exposui, quos aut in retia casus[6]
aut sua credulitas in aduncos egerat hamos.
935 Res similis fictae; sed quid mihi fingere prodest?
gramine contacto coepit mea praeda moveri
et mutare latus terraque ut in aequore niti;
dumque moror mirorque simul, fugit omnis in undas
turba suas dominumque novum litusque relinquunt.
940 Obstipui dubitoque diu causamque requiro,[7]
num deus hoc aliquis, num sucus fecerit herbae.
“Quae tamen has,” inquam “vires habet herba?” manuque
pabula decerpsi decerptaque dente momordi.
Vix bene combiberant ignotos guttura sucos,
945 cum subito trepidare intus praecordia sensi
alteriusque rapi naturae pectus amore.
Nec potui restare diu; “Repetenda” que “numquam[8]
terra, vale!” dixi corpusque sub aequora mersi.
Di maris exceptum socio dignantur honore,
950 utque mihi quaecumque feram mortalia, demant,
Oceanum Tethynque rogant; ego lustror ab illis
et, purgante nefas novies mihi carmine dicto,
pectora fluminibus iubeor supponere centum.
Nec mora, diversis lapsi de partibus amnis
955 totaque vertuntur supra caput aequora nostrum.
Hactenus acta tibi possum memoranda referre,
hactenus haec memini, nec mens mea cetera sensit.
Quae postquam rediit, alium me corpore toto
ac fueram nuper, neque eundem mente recepi.[9]
960 Hanc ego tum primum viridem ferrugine barbam
caesariemque meam, quam longa per aequora verro,
ingentesque umeros et caerula bracchia vidi
cruraque pinnigero curvata novissima pisce.
Quid tamen haec species, quid dis placuisse marinis,[10]
965 quid iuvat esse deum, si tu non tangeris istis?’
Talia dicentem, dicturum plura, reliquit
Scylla deum; furit ille irritatusque repulsa[11]
prodigiosa petit Titanidos atria Circes.[12]
[1] inclusa=inclusi
[2] fretum scindens=freto stridens
[3] ignorans, admiraturque=ignorans, admiratusque=ignorat admiraturque
[4] deditus=debitus
[5] ducebam=tendebam
[6] insuper exposui=diversos posui
[7] Obstipui dubitoque diu causamque requiro=dubiusque, fugae quae causa requiro
[8] diu=divi
[9] fueram=fuerat
[10] quid=quod; placuisse=placuisset
[11] furit=fuerit; ille=illa; repulsa=repusa
[12] prodigiosa=prodisa; atria=antra
所以或者赤身流連在濕潤的沙灘上,
或者在疲憊之時,覓一片幽靜的池塘,
將肢體沒入平和的柔波里,消除睏倦。
忽然,深海的一位新客劃破水面,
905 格勞科斯來了,他剛在安泰東變了形,[1]
看見這位少女,立刻動了心,不肯
離去,說盡了自以為可以挽留她的話。
但她仍然逃跑了,因為受到了驚嚇,
很快衝上了海岸附近的一處山巔。
910 石崖巨大,朝着波浪,頂部尖而險,
樹林蓋住的巉岩遠遠地凸向海中。
她站在這裡,受地形保護,不知他究竟
是怪物還是神,驚奇地端詳他的顏色、
他的長髮(雙肩和背部都被覆遮),
915 發現他的下腹部竟連着彎曲的魚尾。
對方意識到她在看,倚着一旁的石塊,
說道,“少女啊,我不是野獸,也非妖異,
而是水神。論海里的權力,普羅透斯、
特里同、阿塔瑪斯的兒子都不能超過我。[2]
920 然而我以前是凡人,但即便那時,我也
與深海有密切的緣分,整日與它為伍,
形影不離,時而拽着網,兜住游魚,
時而坐在礁石上,擺弄竹竿與釣繩。
我所在的那片海岸與青翠的草地相鄰,
925 一邊被水波包圍,一邊環繞着綠草,
從未有長角的母牛前來進食侵擾,
也沒有平和的綿羊和長毛蓬亂的山羊,
辛勤的蜜蜂不曾在那裡採花醞釀,
也無人編織節日的頭冠,也沒有手持
930 鐮刀的人來收割。我是第一個在那裡
歇息的人。當時我在晾曬濕漉漉的
釣繩和漁網,攤開細數捕來的收穫,
無論這些魚是被運氣趕進了網口,
還是因為輕信銜住了我的彎鉤。
935 此事彷彿是虛構,但杜撰於我有何益?
獵物一碰到青草,就開始恢復生機,
它們翻過身在地上挪動,彷彿在海中。
我正驚訝猶疑間,整群魚都已逃逸,
回到水裡,拋下海岸和它們的新主人。
940 我大為震撼,疑惑良久,揣摩着原因:
這是某位神的法術,還是草汁的效果?
‘可是什麼草有這種力量?’我對自己說,
伸手摘了些葉子,用牙齒細細咀嚼。
我的喉嚨還沒有咽下未知的漿液,
945 臟腑裡面就突然感覺到一陣悸動,
對另一種元素的渴望頓然充滿心胸。
我無法長久停留,‘陸地,永別了,我永遠
不會回來!’說完,我全身就扎入深淵。
海神接納我,賜給我與他們相當的榮耀,
950 並請求俄刻阿諾斯與忒堤斯,為我除掉
一切凡人的成分。我受到他們的祝福,
為祛除我的罪,他們施了九遍咒語,
然後吩咐我在百條河流之中沐浴。
眨眼間,諸河從各個方向的泉水湧出,
955 整座整座的海洋傾倒在我的頭頂。
到此為止我還能講述發生的事情,
還記得細節,但後來我就失去了覺知。
等到我恢復意識,發現全身已不是
片刻前的樣子,心靈的感受也劇烈改變。
960 我這才第一次看見自己的深綠色長髯
和拖曳着掃過遼闊水面的頭髮,看見
寬廣的肩膀、湛藍的雙臂,而我的腿尖
已經彎曲並變細,如一尾長鰭的魚。[3]
但化作此形、取悅海神有什麼用處,
965 做神有何益,若這一切不能打動你?”
他說了這些,還欲說更多,斯庫拉卻已
離開這位神。他因為被拒而惱怒萬分,
遂奔向太陽神女兒喀耳刻的奇異門庭。[4]
[1] 這行的原文中,安泰東(Anthedone)還有修飾語Euboica(歐卑亞的),由於譯文格律限制未譯。
[2] 特里同是涅普頓的兒子。“阿塔瑪斯的兒子”指帕萊蒙,參考本書第四卷512-542行。
[3] 格勞科斯變成了海神。
[4] “太陽神”對應的原文是Titanidos(提坦的),即“赫利俄斯的”。