audet et aut bibula sine vestibus errat harena,
aut, ubi lassata est, seductos nacta recessus
gurgitis, inclusa sua membra refrigerat unda.[1]
Ecce fretum scindens, alti novus incola ponti,[2]
905 nuper in Euboica versis Anthedone membris,
Glaucus adest visaeque cupidine virginis haeret
et, quaecumque putat fugientem posse morari,
verba refert; fugit illa tamen veloxque timore
pervenit in summum positi prope litora montis.
910 Ante fretum est ingens, apicem collectus in unum,
longa sub arboribus convexus in aequora vertex.
Constitit hic et tuta loco, monstrumne deusne
ille sit ignorans, admiraturque colorem[3]
caesariemque umeros subiectaque terga tegentem,
915 ultimaque excipiat quod tortilis inguina piscis.
Sensit et innitens, quae stabat proxima, moli:
“Non ego prodigium nec sum fera belua, virgo,
sed deus” inquit “aquae; nec maius in aequore Proteus
ius habet et Triton Athamantiadesque Palaemon.
920 Ante tamen mortalis eram, sed scilicet altis
deditus aequoribus, iam tum exercebar in illis.[4]
Nam modo ducebam ducentia retia pisces,[5]
nunc in mole sedens moderabar harundine linum.
Sunt viridi prato confinia litora, quorum
925 altera pars undis, pars altera cingitur herbis,
quas neque cornigerae morsu laesere iuvencae,
nec placidae carpsistis, oves hirtaeve capellae
non apis inde tulit collectos sedula flores,
non data sunt capiti genialia serta, neque umquam
930 falciferae secuere manus. Ego primus in illo
caespite consedi, dum lina madentia sicco,
utque recenserem, captivos ordine pisces
insuper exposui, quos aut in retia casus[6]
aut sua credulitas in aduncos egerat hamos.
935 Res similis fictae; sed quid mihi fingere prodest?
gramine contacto coepit mea praeda moveri
et mutare latus terraque ut in aequore niti;
dumque moror mirorque simul, fugit omnis in undas
turba suas dominumque novum litusque relinquunt.
940 Obstipui dubitoque diu causamque requiro,[7]
num deus hoc aliquis, num sucus fecerit herbae.
“Quae tamen has,” inquam “vires habet herba?” manuque
pabula decerpsi decerptaque dente momordi.
Vix bene combiberant ignotos guttura sucos,
945 cum subito trepidare intus praecordia sensi
alteriusque rapi naturae pectus amore.
Nec potui restare diu; “Repetenda” que “numquam[8]
terra, vale!” dixi corpusque sub aequora mersi.
Di maris exceptum socio dignantur honore,
950 utque mihi quaecumque feram mortalia, demant,
Oceanum Tethynque rogant; ego lustror ab illis
et, purgante nefas novies mihi carmine dicto,
pectora fluminibus iubeor supponere centum.
Nec mora, diversis lapsi de partibus amnis
955 totaque vertuntur supra caput aequora nostrum.
Hactenus acta tibi possum memoranda referre,
hactenus haec memini, nec mens mea cetera sensit.
Quae postquam rediit, alium me corpore toto
ac fueram nuper, neque eundem mente recepi.[9]
960 Hanc ego tum primum viridem ferrugine barbam
caesariemque meam, quam longa per aequora verro,
ingentesque umeros et caerula bracchia vidi
cruraque pinnigero curvata novissima pisce.
Quid tamen haec species, quid dis placuisse marinis,[10]
965 quid iuvat esse deum, si tu non tangeris istis?’
Talia dicentem, dicturum plura, reliquit
Scylla deum; furit ille irritatusque repulsa[11]
prodigiosa petit Titanidos atria Circes.[12]
[1] inclusa=inclusi
[2] fretum scindens=freto stridens
[3] ignorans, admiraturque=ignorans, admiratusque=ignorat admiraturque
[4] deditus=debitus
[5] ducebam=tendebam
[6] insuper exposui=diversos posui
[7] Obstipui dubitoque diu causamque requiro=dubiusque, fugae quae causa requiro
[8] diu=divi
[9] fueram=fuerat
[10] quid=quod; placuisse=placuisset
[11] furit=fuerit; ille=illa; repulsa=repusa
[12] prodigiosa=prodisa; atria=antra
所以或者赤身流连在湿润的沙滩上,
或者在疲惫之时,觅一片幽静的池塘,
将肢体没入平和的柔波里,消除困倦。
忽然,深海的一位新客划破水面,
905 格劳科斯来了,他刚在安泰东变了形,[1]
看见这位少女,立刻动了心,不肯
离去,说尽了自以为可以挽留她的话。
但她仍然逃跑了,因为受到了惊吓,
很快冲上了海岸附近的一处山巅。
910 石崖巨大,朝着波浪,顶部尖而险,
树林盖住的巉岩远远地凸向海中。
她站在这里,受地形保护,不知他究竟
是怪物还是神,惊奇地端详他的颜色、
他的长发(双肩和背部都被覆遮),
915 发现他的下腹部竟连着弯曲的鱼尾。
对方意识到她在看,倚着一旁的石块,
说道,“少女啊,我不是野兽,也非妖异,
而是水神。论海里的权力,普罗透斯、
特里同、阿塔玛斯的儿子都不能超过我。[2]
920 然而我以前是凡人,但即便那时,我也
与深海有密切的缘分,整日与它为伍,
形影不离,时而拽着网,兜住游鱼,
时而坐在礁石上,摆弄竹竿与钓绳。
我所在的那片海岸与青翠的草地相邻,
925 一边被水波包围,一边环绕着绿草,
从未有长角的母牛前来进食侵扰,
也没有平和的绵羊和长毛蓬乱的山羊,
辛勤的蜜蜂不曾在那里采花酝酿,
也无人编织节日的头冠,也没有手持
930 镰刀的人来收割。我是第一个在那里
歇息的人。当时我在晾晒湿漉漉的
钓绳和渔网,摊开细数捕来的收获,
无论这些鱼是被运气赶进了网口,
还是因为轻信衔住了我的弯钩。
935 此事仿佛是虚构,但杜撰于我有何益?
猎物一碰到青草,就开始恢复生机,
它们翻过身在地上挪动,仿佛在海中。
我正惊讶犹疑间,整群鱼都已逃逸,
回到水里,抛下海岸和它们的新主人。
940 我大为震撼,疑惑良久,揣摩着原因:
这是某位神的法术,还是草汁的效果?
‘可是什么草有这种力量?’我对自己说,
伸手摘了些叶子,用牙齿细细咀嚼。
我的喉咙还没有咽下未知的浆液,
945 脏腑里面就突然感觉到一阵悸动,
对另一种元素的渴望顿然充满心胸。
我无法长久停留,‘陆地,永别了,我永远
不会回来!’说完,我全身就扎入深渊。
海神接纳我,赐给我与他们相当的荣耀,
950 并请求俄刻阿诺斯与忒堤斯,为我除掉
一切凡人的成分。我受到他们的祝福,
为祛除我的罪,他们施了九遍咒语,
然后吩咐我在百条河流之中沐浴。
眨眼间,诸河从各个方向的泉水涌出,
955 整座整座的海洋倾倒在我的头顶。
到此为止我还能讲述发生的事情,
还记得细节,但后来我就失去了觉知。
等到我恢复意识,发现全身已不是
片刻前的样子,心灵的感受也剧烈改变。
960 我这才第一次看见自己的深绿色长髯
和拖曳着扫过辽阔水面的头发,看见
宽广的肩膀、湛蓝的双臂,而我的腿尖
已经弯曲并变细,如一尾长鳍的鱼。[3]
但化作此形、取悦海神有什么用处,
965 做神有何益,若这一切不能打动你?”
他说了这些,还欲说更多,斯库拉却已
离开这位神。他因为被拒而恼怒万分,
遂奔向太阳神女儿喀耳刻的奇异门庭。[4]
[1] 这行的原文中,安泰东(Anthedone)还有修饰语Euboica(欧卑亚的),由于译文格律限制未译。
[2] 特里同是涅普顿的儿子。“阿塔玛斯的儿子”指帕莱蒙,参考本书第四卷512-542行。
[3] 格劳科斯变成了海神。
[4] “太阳神”对应的原文是Titanidos(提坦的),即“赫利俄斯的”。