“Magnum” Caenis ait “facit haec iniuria votum,
tale pati iam posse nihil; da femina ne sim,
omnia praestiteris.” Graviore novissima dixit
verba sono poteratque viri vox illa videri,
205 sicut erat; nam iam voto deus aequoris alti
annuerat dederatque super, ne saucius ullis
vulneribus fieri ferrove occumbere posset.
Munere laetus abit studiisque virilibus aevum
exigit Atracides Peneiaque arva pererrat.
210 Duxerat Hippodamen audaci Ixione natus
nubigenasque feros positis ex ordine mensis
arboribus tecto discumbere iusserat antro.
Haemonii proceres aderant, aderamus et ipsi,
festaque confusa resonabat regia turba.
215 Ecce canunt Hymenaeon et ignibus atria fumant
cinctaque adest virgo matrum nuruumque caterva,
praesignis facie. Felicem diximus illa
coniuge Pirithoum, quod paene fefellimus omen.
Nam tibi saevorum saevissime Centaurorum,
220 Euryte, quam vino pectus tam virgine visa
ardet et ebrietas geminata libidine regnat.
Protinus eversae turbant convivia mensae
raptaturque comis per vim nova nupta prehensis.
Eurytus Hippodamen, alii, quam quisque probabant,
225 ut poterant, rapiunt; captaeque erat urbis imago.
Femineo clamore sonat domus; ocius omnes
surgimus et primus: “Quae te vecordia,” Theseus
“Euryte, pulsat,” ait “qui me vivente lacessas
Pirithoum violesque duos ignarus in uno?”
230 Neve ea magnanimus frustra memoraverit heros,[1]
summovet instantes raptamque furentibus aufert.
Ille nihil contra, neque enim defendere verbis
talia facta potest; sed vindicis ora protervis
insequitur manibus generosaque pectora pulsat.
235 Forte fuit iuxta signis extantibus asper
antiquus crater, quem surgens vastior ipse
sustulit Aegides adversaque misit in ora;
sanguinis ille globos pariter cerebrumque merumque
vulnere et ore vomens madida resupinus harena
240 calcitrat. Ardescunt germani caede bimembres
certatimque omnes uno ore “Arma, arma” loquuntur.
Vina dabant animos et prima pocula pugna
missa volant fragilesque cadi curvique lebetes,
res epulis quondam, tum bello et caedibus aptae.
245 Primus Ophionides Amycus penetralia donis
haud timuit spoliare suis et primus ab aede[2]
lampadibus densum rapuit funale coruscis
elatumque alte, veluti qui candida tauri
rumpere sacrifica molitur colla securi,
250 illisit fronti Lapithae Celadontis et ossa
non agnoscendo confusa reliquit in ore.
Exsiluere oculi disiectisque ossibus oris
acta retro naris medioque est fixa palato.
Hunc pede convulso mensae Pellaeus acernae
255 stravit humi Pelates, deiecto in pectora mento,
cumque atro mixtos sputantem sanguine dentes
vulnere Tartareas geminato mittit ad umbras.
Proximus ut steterat, spectans altaria vultu
fumida terribili, “Cur non” ait “utimur istis?”
260 Cumque suis Gryneus immanem sustulit aram
ignibus et medium Lapitharum iecit in agmen
depressitque duos, Brotean et Orion; Orio
mater erat Mycale, quam deduxisse canendo
saepe reluctantis constabat cornua lunae.
265 “Non impune feres, teli modo copia detur!”
Dixerat Exadius telique habet instar, in alta
quae fuerant pinu, votiui cornua cervi.
Figitur hinc duplici Gryneus in lumina ramo
eruiturque oculos, quorum pars cornibus haeret,
270 pars fluit in barbam concretaque sanguine pendet.
Ecce rapit mediis flagrantem Rhoetus ab aris
pruniceum torrem dextraque a parte Charaxi
tempora perstringit fulvo protecta capillo.
Correpti rapida, veluti seges arida, flamma
275 arserunt crines et vulnere sanguis inustus
terribilem stridore sonum dedit, ut dare ferrum
igne rubens plerumque solet, quod forcipe curva
cum faber eduxit, lacubus demittit; at illud
stridet et in tepida summersum sibilat unda.
280 Saucius hirsutis avidum de crinibus ignem
excutit inque umeros limen tellure revulsum
tollit, onus plaustri, quod ne permittat in hostem,
ipsa facit gravitas; socium quoque saxea moles
oppressit spatio stantem propiore Cometen.
285 Gaudia nec retinet Rhoetus: “Sic, comprecor,” inquit
“cetera sit fortis castrorum turba tuorum!”
Semicremoque novat repetitum stipite vulnus,
terque quaterque gravi iuncturas verticis ictu
rupit et in liquido sederunt ossa cerebro.
290 Victor ad Euagrum Corythumque Dryantaque transit,
e quibus ut prima tectus lanugine malas
procubuit Corythus, “Puero quae gloria fuso
parta tibi est?” Euagrus ait; nec dicere Rhoetus
plura sinit rutilasque ferox in aperta loquentis
295 condidit ora viri, perque os in pectora, flammas.
Te quoque, saeve Drya, circum caput igne rotato
insequitur; sed non in te quoque constitit idem
exitus; assiduae successu caedis ovantem,
qua iuncta est umero cervix, sude figis obusta.
300 Ingemuit duroque sudem vix osse revellit[3]
‘非同尋常的渴望因你的傷害而誕生,
為避免再次遭受欺侮,別讓我做女人!
我所求僅此一條。’吐出最後的話時,
她的聲音已變沉,彷彿男人的嗓子——
205 他已是男子,深海的神主不僅同意了
禱告,還另外贈給他一份厚禮,任何
武器都不能讓他受傷,不能讓他死。
帖撒利亞人興奮地離開,苦練武藝,[1]
如男子一般度日,在家鄉原野上浪遊。
210 庇里托俄斯已經與希波達墨牽手,[2] 半人馬之戰
在綠樹掩映的一處洞穴布置好酒桌,
邀請從雲中誕生的半人馬氏族做客。[3]
海摩尼亞的顯貴都在場,我也未缺席,
喜慶的宮殿里歡聲鼎沸,笑語四溢。
215 眾人唱着婚歌,廳堂里爐火興旺,
年長的女人和新嫁的少婦簇擁着新娘,
其容貌堪稱極品。我們都祝賀主人
幸運娶來了嬌妻,吉言卻險些未成真。
兇悍的半人馬之中最為兇悍的一位,
220 歐律托斯,既因為酒意,也因為她的美[4]
而燃起烈焰,被酩酊和情慾共同統治。
突然他掀翻一張張桌子,攪亂了宴席,
揪住新娘的頭髮,野蠻地將她拖走。
他劫奪希波達墨,其他人也不甘落後,
225 瘋搶中意的女子,情景如城市陷落,
到處回蕩着婦人的叫喊。我們即刻
躍起,忒修斯首先喝道,‘你犯什麼瘋,
歐律托斯?竟敢在我未死之時就挑釁
庇里托俄斯,豈知傷害他就是傷害我?’
230 勇敢的英雄不希望如此空洞地威脅,
推開憤怒阻攔的半人馬,奪回了新娘。
對方沒答話,這樣的行徑的確不可能
用言辭辯解,但是他揮起無恥的拳頭,
猛擊守護者的臉部,還有高貴的胸口。[5]
235 碰巧旁邊有一個古老的大酒缸,外面
刻着浮雕,忒修斯直起身,比它更巍然,[6]
奮力舉起它,迎面朝敵人頭部砸去。
血塊、腦漿和酒液同時從他的傷處
和嘴裡噴出,他仰面倒在潮濕的沙中,
240 雙腳抽搐。兄弟之死讓半人馬騷動,
異口同聲地嚷道,‘戰鬥!’爭着要動武。
酒壯膽量,在首輪攻擊中,紛紛扔出
杯盞和易碎的瓦罐,圓形的銅盆也亂飛,
為宴飲設計的器具卻用於廝殺和戕害。
245 俄菲翁的兒子第一個開始肆意毀壞[7]
宮殿的裝飾,率先從神龕扯下燭台
(上面還密密插着搖曳的燈火),高舉
空中,彷彿誰握着祭祀的斧頭,正集聚
力氣,即將擊碎公牛雪白的脖頸——
250 他猛砸拉庇泰人刻拉冬的前額,只剩
塌陷的頭顱和一張無法辨識的臉,
眼珠迸出,面部的骨頭崩裂成碎片,
鼻子向後擠壓,嵌在硬齶的中間。
佩拉人珀拉忒斯將楓木桌的腿扭斷,[8]
255 又將他擊倒在地,只見他下巴緊貼
胸膛,連同牙齒吐出一大口黑血,
因為這兩處重傷,沉入幽暗的冥國。
革律紐斯正站在旁邊,猙獰地盯着
冒煙的祭壇,喊道,‘這些為何不用?’
260 他立刻扛起巨大的祭壇,任火焰熊熊,
朝拉庇泰人的陣列擲去,玻若特阿斯
和奧里昂頓時被轟倒。後者的母親乃是
密卡勒,人們都說,她經常憑藉咒語
讓月亮沉落,它雖掙扎,卻無法抗拒。
265 ‘你逃脫不了懲罰,只要我抓到武器!’
埃克撒底俄斯大吼,他果真尋得武器:
一棵高松上懸掛着一對獻祭的鹿枝。[9]
他扎中革律紐斯的眼睛,然後猛力
扯出雙目,其中一部分黏在鹿角上,
270 一部分流到鬍鬚,變成凝血在搖蕩。
這時,羅厄托斯從祭壇中央操起
一根熊熊燃燒的李木,從右側攻擊,
砸到了卡拉克索斯覆著黃髮的鬢邊。
如同乾枯的莊稼遭遇暴烈的火焰,
275 頭髮在瞬間點亮,傷口的血被烹煮,
響起可怕的嗞嗞聲,正如鐵塊被煉爐
烤得已熾熱,又被工匠用彎曲的鉗子
夾出來,放入冷卻槽裡面,浸沒在水裡,
它一邊炙溫液體,一邊嘶嘶地鳴叫。
280 傷者從蓬亂的發間震落貪婪的焰苗,
拔掉門檻的大石,馱在自己的肩上,
然而它重如一輛馬車,他沒有力量
向敵人扔去。但站在近旁的科米忒斯
(卡拉克索斯的朋友)卻被它壓倒在地。
285 羅厄托斯忍不住喜悅:‘我祈求,’他高喊,
‘你們陣營的其他人都像你這般勇敢!’
他拿着燒過一半的木條繼續傷害,
三四次狠狠擊打對手頭頂的天靈蓋,
直到它塌陷,骨頭沉入流淌的腦漿里。
290 得勝者又轉向歐阿格羅斯、科律托斯
和德律阿斯。三人中雙頰剛長出茸毛的[10]
科律托斯最先倒下,歐阿格羅斯說:
“殺死小孩有什麼光榮?’羅厄托斯
不許他再言,趁着他張嘴斥責之機,
295 將赤紅的火焰從口間一直塞入胸腔。
殘忍的德律阿斯,他也追逐你,火棒
在頭顱周圍揮舞,但你的結局不一樣。
他正因為連續的殺戮而趾高氣揚,
你卻用過火的尖棍扎入其肩頸連接處。
300 他慘叫一聲,從堅硬的骨頭中費力拔出
[1] “帖撒利亞人”指凱尼絲變成的凱紐斯,對應的原文是Atracides(阿特拉克斯人),阿特拉克斯(Atrax)是帖撒利亞的一條河。
[2] “庇里托俄斯”對應的原文是audaci Ixione natus(膽大妄為的伊克西翁的兒子),他是拉庇泰人的國王。希波達墨(Hippodame)也叫希波達米婭(Hippodamia),阿德拉斯托斯(Adrastus)之女、庇里托俄斯之妻,不是另一位希波達米婭,後者是阿伽門農祖父佩洛普斯的妻子。Mader(2013)指出,在《伊利亞特》中,涅斯托耳講述半人馬之戰的故事是為了勸誡阿伽門農和阿喀琉斯不要為爭奪女人而內訌,《變形記》引入這個故事卻是為前文阿喀琉斯激戰的史詩場景提供一個扭曲、誇張、臃腫的鏡像。
[3] 參考本書第九卷第123行的注釋。
[4] 原文Euryte(歐律托斯)用的是呼格(第二人稱),在這裡翻譯效果不好,所以處理為第三人稱。這位歐律托斯既不是俄卡利亞國王(伊俄勒的父親),也不是參與阿爾戈號遠征的同名者,而是一位半人馬。
[5] “守護者”指忒修斯。
[6] “忒修斯”對應的原文是Aegides(埃勾斯之子)。
[7] 半人馬俄菲翁(Ophion)的兒子指阿穆科斯(Amycus)。
[8] 佩拉是馬其頓城市。
[9] 鹿枝經常用作獻給獵神狄安娜的祭品。
[10] 這位德律阿斯(Dryas)既不是色雷斯國王呂庫古的兒子,也不是參與卡呂冬狩獵的英雄,而是一位拉庇泰人。