“Magnum” Caenis ait “facit haec iniuria votum,
tale pati iam posse nihil; da femina ne sim,
omnia praestiteris.” Graviore novissima dixit
verba sono poteratque viri vox illa videri,
205 sicut erat; nam iam voto deus aequoris alti
annuerat dederatque super, ne saucius ullis
vulneribus fieri ferrove occumbere posset.
Munere laetus abit studiisque virilibus aevum
exigit Atracides Peneiaque arva pererrat.
210 Duxerat Hippodamen audaci Ixione natus
nubigenasque feros positis ex ordine mensis
arboribus tecto discumbere iusserat antro.
Haemonii proceres aderant, aderamus et ipsi,
festaque confusa resonabat regia turba.
215 Ecce canunt Hymenaeon et ignibus atria fumant
cinctaque adest virgo matrum nuruumque caterva,
praesignis facie. Felicem diximus illa
coniuge Pirithoum, quod paene fefellimus omen.
Nam tibi saevorum saevissime Centaurorum,
220 Euryte, quam vino pectus tam virgine visa
ardet et ebrietas geminata libidine regnat.
Protinus eversae turbant convivia mensae
raptaturque comis per vim nova nupta prehensis.
Eurytus Hippodamen, alii, quam quisque probabant,
225 ut poterant, rapiunt; captaeque erat urbis imago.
Femineo clamore sonat domus; ocius omnes
surgimus et primus: “Quae te vecordia,” Theseus
“Euryte, pulsat,” ait “qui me vivente lacessas
Pirithoum violesque duos ignarus in uno?”
230 Neve ea magnanimus frustra memoraverit heros,[1]
summovet instantes raptamque furentibus aufert.
Ille nihil contra, neque enim defendere verbis
talia facta potest; sed vindicis ora protervis
insequitur manibus generosaque pectora pulsat.
235 Forte fuit iuxta signis extantibus asper
antiquus crater, quem surgens vastior ipse
sustulit Aegides adversaque misit in ora;
sanguinis ille globos pariter cerebrumque merumque
vulnere et ore vomens madida resupinus harena
240 calcitrat. Ardescunt germani caede bimembres
certatimque omnes uno ore “Arma, arma” loquuntur.
Vina dabant animos et prima pocula pugna
missa volant fragilesque cadi curvique lebetes,
res epulis quondam, tum bello et caedibus aptae.
245 Primus Ophionides Amycus penetralia donis
haud timuit spoliare suis et primus ab aede[2]
lampadibus densum rapuit funale coruscis
elatumque alte, veluti qui candida tauri
rumpere sacrifica molitur colla securi,
250 illisit fronti Lapithae Celadontis et ossa
non agnoscendo confusa reliquit in ore.
Exsiluere oculi disiectisque ossibus oris
acta retro naris medioque est fixa palato.
Hunc pede convulso mensae Pellaeus acernae
255 stravit humi Pelates, deiecto in pectora mento,
cumque atro mixtos sputantem sanguine dentes
vulnere Tartareas geminato mittit ad umbras.
Proximus ut steterat, spectans altaria vultu
fumida terribili, “Cur non” ait “utimur istis?”
260 Cumque suis Gryneus immanem sustulit aram
ignibus et medium Lapitharum iecit in agmen
depressitque duos, Brotean et Orion; Orio
mater erat Mycale, quam deduxisse canendo
saepe reluctantis constabat cornua lunae.
265 “Non impune feres, teli modo copia detur!”
Dixerat Exadius telique habet instar, in alta
quae fuerant pinu, votiui cornua cervi.
Figitur hinc duplici Gryneus in lumina ramo
eruiturque oculos, quorum pars cornibus haeret,
270 pars fluit in barbam concretaque sanguine pendet.
Ecce rapit mediis flagrantem Rhoetus ab aris
pruniceum torrem dextraque a parte Charaxi
tempora perstringit fulvo protecta capillo.
Correpti rapida, veluti seges arida, flamma
275 arserunt crines et vulnere sanguis inustus
terribilem stridore sonum dedit, ut dare ferrum
igne rubens plerumque solet, quod forcipe curva
cum faber eduxit, lacubus demittit; at illud
stridet et in tepida summersum sibilat unda.
280 Saucius hirsutis avidum de crinibus ignem
excutit inque umeros limen tellure revulsum
tollit, onus plaustri, quod ne permittat in hostem,
ipsa facit gravitas; socium quoque saxea moles
oppressit spatio stantem propiore Cometen.
285 Gaudia nec retinet Rhoetus: “Sic, comprecor,” inquit
“cetera sit fortis castrorum turba tuorum!”
Semicremoque novat repetitum stipite vulnus,
terque quaterque gravi iuncturas verticis ictu
rupit et in liquido sederunt ossa cerebro.
290 Victor ad Euagrum Corythumque Dryantaque transit,
e quibus ut prima tectus lanugine malas
procubuit Corythus, “Puero quae gloria fuso
parta tibi est?” Euagrus ait; nec dicere Rhoetus
plura sinit rutilasque ferox in aperta loquentis
295 condidit ora viri, perque os in pectora, flammas.
Te quoque, saeve Drya, circum caput igne rotato
insequitur; sed non in te quoque constitit idem
exitus; assiduae successu caedis ovantem,
qua iuncta est umero cervix, sude figis obusta.
300 Ingemuit duroque sudem vix osse revellit[3]
‘非同寻常的渴望因你的伤害而诞生,
为避免再次遭受欺侮,别让我做女人!
我所求仅此一条。’吐出最后的话时,
她的声音已变沉,仿佛男人的嗓子——
205 他已是男子,深海的神主不仅同意了
祷告,还另外赠给他一份厚礼,任何
武器都不能让他受伤,不能让他死。
帖撒利亚人兴奋地离开,苦练武艺,[1]
如男子一般度日,在家乡原野上浪游。
210 庇里托俄斯已经与希波达墨牵手,[2] 半人马之战
在绿树掩映的一处洞穴布置好酒桌,
邀请从云中诞生的半人马氏族做客。[3]
海摩尼亚的显贵都在场,我也未缺席,
喜庆的宫殿里欢声鼎沸,笑语四溢。
215 众人唱着婚歌,厅堂里炉火兴旺,
年长的女人和新嫁的少妇簇拥着新娘,
其容貌堪称极品。我们都祝贺主人
幸运娶来了娇妻,吉言却险些未成真。
凶悍的半人马之中最为凶悍的一位,
220 欧律托斯,既因为酒意,也因为她的美[4]
而燃起烈焰,被酩酊和情欲共同统治。
突然他掀翻一张张桌子,搅乱了宴席,
揪住新娘的头发,野蛮地将她拖走。
他劫夺希波达墨,其他人也不甘落后,
225 疯抢中意的女子,情景如城市陷落,
到处回荡着妇人的叫喊。我们即刻
跃起,忒修斯首先喝道,‘你犯什么疯,
欧律托斯?竟敢在我未死之时就挑衅
庇里托俄斯,岂知伤害他就是伤害我?’
230 勇敢的英雄不希望如此空洞地威胁,
推开愤怒阻拦的半人马,夺回了新娘。
对方没答话,这样的行径的确不可能
用言辞辩解,但是他挥起无耻的拳头,
猛击守护者的脸部,还有高贵的胸口。[5]
235 碰巧旁边有一个古老的大酒缸,外面
刻着浮雕,忒修斯直起身,比它更巍然,[6]
奋力举起它,迎面朝敌人头部砸去。
血块、脑浆和酒液同时从他的伤处
和嘴里喷出,他仰面倒在潮湿的沙中,
240 双脚抽搐。兄弟之死让半人马骚动,
异口同声地嚷道,‘战斗!’争着要动武。
酒壮胆量,在首轮攻击中,纷纷扔出
杯盏和易碎的瓦罐,圆形的铜盆也乱飞,
为宴饮设计的器具却用于厮杀和戕害。
245 俄菲翁的儿子第一个开始肆意毁坏[7]
宫殿的装饰,率先从神龛扯下烛台
(上面还密密插着摇曳的灯火),高举
空中,仿佛谁握着祭祀的斧头,正集聚
力气,即将击碎公牛雪白的脖颈——
250 他猛砸拉庇泰人刻拉冬的前额,只剩
塌陷的头颅和一张无法辨识的脸,
眼珠迸出,面部的骨头崩裂成碎片,
鼻子向后挤压,嵌在硬腭的中间。
佩拉人珀拉忒斯将枫木桌的腿扭断,[8]
255 又将他击倒在地,只见他下巴紧贴
胸膛,连同牙齿吐出一大口黑血,
因为这两处重伤,沉入幽暗的冥国。
革律纽斯正站在旁边,狰狞地盯着
冒烟的祭坛,喊道,‘这些为何不用?’
260 他立刻扛起巨大的祭坛,任火焰熊熊,
朝拉庇泰人的阵列掷去,玻若特阿斯
和奥里昂顿时被轰倒。后者的母亲乃是
密卡勒,人们都说,她经常凭借咒语
让月亮沉落,它虽挣扎,却无法抗拒。
265 ‘你逃脱不了惩罚,只要我抓到武器!’
埃克撒底俄斯大吼,他果真寻得武器:
一棵高松上悬挂着一对献祭的鹿枝。[9]
他扎中革律纽斯的眼睛,然后猛力
扯出双目,其中一部分黏在鹿角上,
270 一部分流到胡须,变成凝血在摇荡。
这时,罗厄托斯从祭坛中央操起
一根熊熊燃烧的李木,从右侧攻击,
砸到了卡拉克索斯覆着黄发的鬓边。
如同干枯的庄稼遭遇暴烈的火焰,
275 头发在瞬间点亮,伤口的血被烹煮,
响起可怕的嗞嗞声,正如铁块被炼炉
烤得已炽热,又被工匠用弯曲的钳子
夹出来,放入冷却槽里面,浸没在水里,
它一边炙温液体,一边嘶嘶地鸣叫。
280 伤者从蓬乱的发间震落贪婪的焰苗,
拔掉门槛的大石,驮在自己的肩上,
然而它重如一辆马车,他没有力量
向敌人扔去。但站在近旁的科米忒斯
(卡拉克索斯的朋友)却被它压倒在地。
285 罗厄托斯忍不住喜悦:‘我祈求,’他高喊,
‘你们阵营的其他人都像你这般勇敢!’
他拿着烧过一半的木条继续伤害,
三四次狠狠击打对手头顶的天灵盖,
直到它塌陷,骨头沉入流淌的脑浆里。
290 得胜者又转向欧阿格罗斯、科律托斯
和德律阿斯。三人中双颊刚长出茸毛的[10]
科律托斯最先倒下,欧阿格罗斯说:
“杀死小孩有什么光荣?’罗厄托斯
不许他再言,趁着他张嘴斥责之机,
295 将赤红的火焰从口间一直塞入胸腔。
残忍的德律阿斯,他也追逐你,火棒
在头颅周围挥舞,但你的结局不一样。
他正因为连续的杀戮而趾高气扬,
你却用过火的尖棍扎入其肩颈连接处。
300 他惨叫一声,从坚硬的骨头中费力拔出
[1] “帖撒利亚人”指凯尼丝变成的凯纽斯,对应的原文是Atracides(阿特拉克斯人),阿特拉克斯(Atrax)是帖撒利亚的一条河。
[2] “庇里托俄斯”对应的原文是audaci Ixione natus(胆大妄为的伊克西翁的儿子),他是拉庇泰人的国王。希波达墨(Hippodame)也叫希波达米娅(Hippodamia),阿德拉斯托斯(Adrastus)之女、庇里托俄斯之妻,不是另一位希波达米娅,后者是阿伽门农祖父佩洛普斯的妻子。Mader(2013)指出,在《伊利亚特》中,涅斯托耳讲述半人马之战的故事是为了劝诫阿伽门农和阿喀琉斯不要为争夺女人而内讧,《变形记》引入这个故事却是为前文阿喀琉斯激战的史诗场景提供一个扭曲、夸张、臃肿的镜像。
[3] 参考本书第九卷第123行的注释。
[4] 原文Euryte(欧律托斯)用的是呼格(第二人称),在这里翻译效果不好,所以处理为第三人称。这位欧律托斯既不是俄卡利亚国王(伊俄勒的父亲),也不是参与阿尔戈号远征的同名者,而是一位半人马。
[5] “守护者”指忒修斯。
[6] “忒修斯”对应的原文是Aegides(埃勾斯之子)。
[7] 半人马俄菲翁(Ophion)的儿子指阿穆科斯(Amycus)。
[8] 佩拉是马其顿城市。
[9] 鹿枝经常用作献给猎神狄安娜的祭品。
[10] 这位德律阿斯(Dryas)既不是色雷斯国王吕库古的儿子,也不是参与卡吕冬狩猎的英雄,而是一位拉庇泰人。