《變形記》第11卷401-500行

accepit veniam. Sed enim revocatus ab acri[1]
caede lupus perstat dulcedine sanguinis asper,
donec inhaerentem lacerae cervice iuvencae
marmore mutavit; corpus praeterque colorem[2]
405 omnia servavit: lapidis color indicat illum
iam non esse lupum, iam non debere timeri.
Nec tamen hac profugum consistere Pelea terra
fata sinunt: Magnetas adit vagus exul et illic
sumit ab Haemonio purgamina caedis Acasto.
410 Interea fratrisque sui fratremque secutis
anxia prodigiis turbatus pectora Ceyx,
consulat ut sacras, hominum oblectamina, sortes,
ad Clarium parat ire deum; nam templa profanus
invia cum Phlegyis faciebat Delphica Phorbas.
415 Consilii tamen ante sui, fidissima, certam
te facit, Alcyone; cui protinus intima frigus
ossa receperunt buxoque simillimus ora
pallor obit, lacrimisque genae maduere profusis.
Ter conata loqui ter fletibus ora rigavit
420 singultuque pias interrumpente querellas
‘Quae mea culpa tuam’ dixit, ‘carissime, mentem[3]
vertit? Ubi est, quae cura mei prior esse solebat?[4]
Iam potes Alcyone securus abesse relicta?
Iam via longa placet? Iam sum tibi carior absens?
425 At, puto, per terras iter est, tantumque dolebo,
non etiam metuam, curaeque timore carebunt.
Aequora me terrent et ponti tristis imago;
et laceras nuper tabulas in litore vidi
et saepe in tumulis sine corpore nomina legi.
430 Neve tuum fallax animum fiducia tangat,
quod socer Hippotades tibi sit, qui carcere fortes
contineat ventos et, cum velit, aequora placet.[5]
Cum semel emissi tenuerunt aequora venti,
nil illis vetitum est, incommendataque tellus
435 omnis et omne fretum est; caeli quoque nubila vexant
excutiuntque feris rutilos concursibus ignes:[6]
quo magis hos novi (nam novi et saepe paterna
parva domo vidi), magis hos reor esse timendos.[7]
Quod tua si flecti precibus sententia nullis,[8]
440 care, potest, coniunx, nimiumque es certus eundi,
me quoque tolle simul. Certe iactabimur una,
nec, nisi quae patiar, metuam; pariterque feremus,
quidquid erit, pariter super aequora lata feremur.’
Talibus Aeolidis dictis lacrimisque movetur
445 sidereus coniunx; neque enim minor ignis in ipso est.
Sed neque propositos pelagi dimittere cursus
nec vult Alcyonen in partem adhibere pericli
multaque respondit timidum solantia pectus.
Non tamen idcirco causam probat; addidit illis[9]
450 hoc quoque lenimen, quo solo flexit amantem:
‘Longa quidem est nobis omnis mora, sed tibi iuro
per patrios ignes, si me modo fata remittant,
ante reversurum, quam luna bis inpleat orbem.’[10]
His ubi promissis spes est admota recursus,
455 protinus eductam navalibus aequore tingi[11]
aptarique suis pinum iubet armamentis.[12]
Qua rursus visa veluti praesaga futuri[13]
horruit Alcyone lacrimasque emisit obortas[14]
amplexusque dedit tristique miserrima tandem
460 ore ‘Vale’ dixit conlapsaque corpore toto est.
At iuvenes quaerente moras Ceyce reducunt[15]
ordinibus geminis ad fortia pectora remos
aequalique ictu scindunt freta. Sustulit illa
umentes oculos stantemque in puppe recurva[16]
465 concussaque manu dantem sibi signa maritum
prima videt redditque notas; ubi terra recessit
longius atque oculi nequeunt cognoscere vultus,
dum licet, insequitur fugientem lumine pinum.
haec quoque ut haud poterat spatio summota videri,[17]
470 vela tamen spectat summo fluitantia malo;
ut nec vela videt, vacuum petit anxia lectum
seque toro ponit: renovat lectusque locusque
Alcyonae lacrimas et quae pars admonet absit.[18]
Portibus exierant, et moverat aura rudentes:
475 obvertit lateri pendentes navita remos
cornuaque in summa locat arbore totaque malo
carbasa deducit venientesque accipit auras.
Aut minus aut certe medium non amplius aequor[19]
puppe secabatur, longeque erat utraque tellus,
480 cum mare sub noctem tumidis albescere coepit
fluctibus et praeceps spirare valentius eurus.
‘Ardua iamdudum demittite cornua’ rector[20]
clamat ‘et antemnis totum subnectite velum!’[21]
Hic iubet: inpediunt adversae iussa procellae,
485 nec sinit audiri vocem fragor aequoris ullam;
sponte tamen properant alii subducere remos,
pars munire latus, pars ventis vela negare.
Egerit hic fluctus aequorque refundit in aequor,
hic rapit antemnas; quae dum sine lege geruntur,[22]
490 aspera crescit hiems, omnique e parte feroces
bella gerunt venti fretaque indignantia miscent.
Ipse pavet nec se, qui sit status, ipse fatetur[23]
scire ratis rector nec quid iubeatve vetetve:[24]
tanta mali moles tantoque potentior arte est.
495 Quippe sonant clamore viri, stridore rudentes,
undarum incursu gravis unda, tonitribus aether;
fluctibus erigitur caelumque aequare videtur
pontus et inductas adspergine tangere nubes,
et modo, cum fulvas ex imo vertit harenas,
500 concolor est illis, Stygia modo nigrior unda,

[1] ab acri=ab agri=in agris
[2] praeterque=pariterque
[3] dixit=vertit
[4] vertit? Ubi est=est ubinam
[5] contineat ventos=ventos contineat; placet=placat
[6] feris=fere
[7] hos=hoc
[8] Quod=Quo
[9] illis=illi
[10] luna bis=bis luna
[11] eductam=adductam
[12] aptarique=aptari=armari
[13] rursus visa=visa rursus
[14] emisit=remisit
[15] At=Ast
[16] recurva=relicta
[17] spatio summota=spatiosum mota; videri=videre
[18] Alcyonae=Alcyones; absit=abstit=abstat
[19] Aut=Haud
[20] demittite=dimittite=demittere=dimittere
[21] subnectite=subnectere=demittite
[22] geruntur=reguntur
[23] qui=quis
[24] vetetve=velitve

獲得寬恕。但是,那隻狼並未停止
兇狠的屠殺,慾望被甜蜜的血腥磨礪,
直到它在咬緊一頭重傷的母牛頸項時,
被仙女變成大理石。除了顏色,它保持
405 所有的特徵。石頭的白色表明,這不復
是一隻惡狼,人們從此再無需恐懼。
然而,命運不允許流浪的佩琉斯安家
於此,漂泊的放逐者又逃往馬格尼西亞,[1]
在那裡被阿卡斯托斯洗凈了謀殺之罪。[2]
410 這時,刻宇克斯為弟弟的無妄之災
和後來的種種異事滿懷憂慮,決心
向神諭(凡人的慰藉)尋求指點,親身
去日神的居處,因為德爾斐神廟的通路
被福爾巴斯和弗勒古阿斯的擁躉盤踞。[3]
415 但他事先將自己的計劃告知了你,
忠誠的哈爾庫俄涅。瞬間,一股寒氣
透入了她的骨髓,慘白的顏色罩住了
她的臉,湧出的淚水也從雙頰滾落。
三次試圖說話,三次哭濕了面龐,
420 深情的怨訴不時被抽噎打斷,她這樣
阻攔愛人:“夫君,我有何錯,你竟已
改變心意?你以前對我的珍惜在哪裡?
你竟能放心地將哈爾庫俄涅獨自拋下?
寧願去遠行?我不在身邊你才會牽掛?
425 可是你如果選擇陸路,我只會憂鬱,
卻不會害怕,煩擾中不會夾雜恐懼;
然而,大海陰森的樣子讓我戰慄,
最近我剛在岸邊見過船隻的殘體,
也常讀到墓碑上的名字,墳中卻空蕩。[4]
430 你胸中不應懷着一種虛幻的希望,
希波塔斯之子是你的岳父,他能將[5]
強風關在牢獄中,能隨意平息巨浪——
一旦風已經釋放出來,控制了大海,
就無物可以阻遏,只能任它們主宰
435 每一片海陸,它們也攪動天上的雲團,
以猛烈的碰撞激起一道道赤色的閃電。
越了解它們(我的確了解它們,孩提時
在父親家中已見慣),我越覺應當警惕。
但如果沒有哀求能改變你的決定,
440 如果你執意開啟此行程,親愛的夫君,
就讓我同去!至少能一起在浪里顛簸,
我只需為自己的苦害怕,無論什麼
兩人都一起忍受,一起穿越闊海。”
埃俄洛斯女兒的眼淚和這番表白
445 令丈夫感動,他心中的愛也不遜於她。[6]
然而,他既不願意放棄遠航的計劃,
也不忍心讓哈爾庫俄涅冒險同行,
只好用許多話寬慰她那顆擔憂的心。
但她並不認可其理由,他又添加了
450 一句安撫的說辭,妻子才最後妥協:
“多久的分別對我們都太漫長,但我
以父親的光發誓,只要命運能許可,
我一定在月亮兩度滿盈前回到你身旁。”
這個承諾給了她丈夫速歸的希望,
455 他即刻下令從碼頭拖出一艘松木船,
放入海中,配上所需的纜繩與布帆。
看見它,哈爾庫俄涅彷彿看見未來的
徵兆,驚懼地顫抖,淚水不住地滾落,
抱住丈夫,失魂落魄,哀戚地說一聲
460 “再見”,然後就渾身癱軟,倒在地上。
刻宇克斯仍然想拖延,但年輕的水手
已排成兩列,槳柄抵住健碩的胸口,[7]
有節奏地揮動,劃開海水。她抬起一對
淚眼,看見丈夫正站在弧形的船尾
465 向自己揮手,發出最初的信號,也向他
揮手作答。當陸地已被船遠遠拋下,
眼睛已無法辨識刻宇克斯的容顏,
她依舊盡其所能,追蹤遠去的松木船;
當船駛向更遠處,與周遭混為一片,
470 她仍然凝視着桅杆頂端飄揚的布帆。
等到帆也望不見,她回到空蕩的床上,
落寞地躺下。這張床和身邊所見的景象
又讓她掉淚,提醒她生活缺了哪部分。
他們已經出了港,風搖動船上的纜繩,
475 水手轉動垂直的槳葉,收在身側,[8]
將帆桁固定在頂部,完全張開桅杆的
亞麻布帆,好接受正在升起的風。
船已經走了一小半、至少未過半旅程,
此時它與兩端的陸地距離都相當,
480 快入夜之際,海面突然翻起了巨浪,
白沫飛卷,強勁的東風越刮越猛。
“馬上降低帆桁,”船長高聲命令,
“縮起所有的布帆,全部緊貼桅杆!”
但是迎面衝來的風暴窒息了叫喊,
485 海浪的嘶吼淹沒了任何其他聲響。
然而有一些水手自發地收起了船槳,
一些封閉了槳孔,一些縮緊了布帆,
這位忙着舀水,將海水倒回海面,
那位迅速卸橫桁。眾人慌亂地應對,
490 風暴更加凌厲,狂飆從各方合圍,
發動猛烈的戰爭,攪起浪濤的怒火。
船長也驚恐,承認他已經毫無把握,
不知該命令什麼,該禁止什麼,災殃
如山壓頂,他的技藝遠不能抵抗。[9]
495 一片喧囂:水手的叫嚷、繩纜的嘶鳴、
龐然巨浪撞擊的轟響和天空的雷聲。
海拱起濤山,彷彿已經與蒼穹平齊,
低垂的黑雲似乎都已被泡沫濺濕。
當它從洋底捲起黃沙,顏色就渾黃;
500 轉眼又變黑,黑過斯堤克斯的波浪;

[1] 馬格尼西亞(Magnesia)是帖撒利亞的一個地區。
[2] 阿卡斯托斯(Acastus)是珀利阿斯之子,在趕走伊阿宋和美狄亞之後,繼任伊俄爾科斯國王。因為伊俄爾科斯在帖撒利亞,所以原文中還有Haemonio(海摩尼亞的)這個修飾語。佩琉斯的凈化其實分兩步,他殺了福科斯之後,先逃到普提亞(Phthia),那裡的國王歐律提昂(Eurytion)為他行了凈化禮,並將女兒安提戈涅嫁給他。一次打獵時,佩琉斯誤殺了岳父,被迫逃到馬格尼西亞(伊俄爾科斯所在的地區),阿卡斯托斯又為他凈化了殺歐律提昂的罪。奧維德在《歲時記》(Fasti 2.39-40)和這裡都把兩次凈化禮弄混了。故事的後半部分是,阿卡斯托斯的妻子引誘佩琉斯不成,誣告他非禮自己。阿卡斯托斯將佩琉斯赤手空拳騙到佩里昂山上,希望他被半人馬殺死,但喀戎或墨丘利幫助佩琉斯逃跑。佩琉斯和伊阿宋等人血洗了伊俄爾科斯,後來伊阿宋的兒子帖撒洛斯(Thessalus)成了新國王。
[3] 德爾斐神廟是離刻宇克斯最近的可以聆聽神諭的地方,但去往德爾斐的道路被拉庇泰人(Lapithae)阻斷。弗勒古阿斯(Phlegyas)是戰神馬爾斯的兒子、拉庇泰人的國王。福爾巴斯(Phorbas)也是拉庇泰人,以擅長摔跤,最後被阿波羅擊敗並殺死。
[4] 這種沒有屍骸的墳墓叫作kenotaphos,類似中國的衣冠冢。
[5] “希波塔斯之子”指埃俄洛斯,哈爾庫俄涅是他的女兒(按照通行的說法,她是這位埃俄洛斯的祖父埃俄洛斯的女兒)。
[6] 這行原文還有一個修飾語sidereus(星辰的),因為她丈夫是晨星之子。
[7] 說明刻宇克斯乘坐的是一艘有雙排槳的船(biremis)。
[8] 遇到強風,需要將槳收起來,以免風吹在槳葉上,增大阻力。
[9] 492-494行與奧維德《哀歌集》(Tristia 1.2.31-32)描寫海上風暴的措辭很相像。