Nata erat huic Chione, quae dotatissima forma[1]
mille procos habuit bis septem nubilis annis.
Forte revertentes Phoebus Maiaque creatus,
ille suis Delphis, hic vertice Cylleneo,
305 videre hanc pariter, pariter traxere calorem.
Spem Veneris differt in tempora noctis Apollo;
non fert ille moras virgaque movente soporem
virginis os tangit: tactu iacet illa potenti
vimque dei patitur; nox caelum sparserat astris:
310 Phoebus anum simulat praereptaque gaudia sumit.
Ut sua maturus conplevit tempora venter,
alipedis de stirpe dei versuta propago
nascitur Autolycus, furtum ingeniosus ad omne,
candida de nigris et de candentibus atra
315 qui facere adsuerat, patriae non degener artis,[2]
nascitur e Phoebo (namque est enixa gemellos)
carmine vocali clarus citharaque Philammon.
Quid peperisse duos et dis placuisse duobus
et forti genitore et progenitore Tonanti[3]
320 esse satam prodest? An obest quoque gloria multis?[4]
Obfuit huic certe! Quae se praeferre Dianae
sustinuit faciemque deae culpavit. At illi
ira ferox mota est “Factis” que “placebimus” inquit.
Nec mora, curvavit cornu nervoque sagittam
325 inpulit et meritam traiecit harundine linguam.
Lingua tacet, nec vox temptataque verba sequuntur,[5]
conantemque loqui cum sanguine vita reliquit.
Quam miser amplexans ego tum patrioque dolorem[6]
corde tuli fratrique pio solacia dixi!
330 Quae pater haud aliter quam cautes murmura ponti
accipit et natam delamentatur ademptam;
ut vero ardentem vidit, quater inpetus illi
in medios fuit ire rogos; quater inde repulsus
concita membra fugae mandat similisque iuvenco
335 spicula crabronum pressa cervice gerenti,[7]
qua via nulla, ruit. Iam tum mihi currere visus[8]
plus homine est, alasque pedes sumpsisse putares.[9]
Effugit ergo omnes veloxque cupidine leti
vertice Parnasi potitur; miseratus Apollo,
340 cum se Daedalion saxo misisset ab alto,
fecit avem et subitis pendentem sustulit alis
oraque adunca dedit, curvos dedit unguibus hamos,
virtutem antiquam, maiores corpore vires.[10]
Et nunc accipiter, nullis satis aequus, in omnes[11]
345 saevit aves aliisque dolens fit causa dolendi.’
Quae dum Lucifero genitus miracula narrat
de consorte suo, cursu festinus anhelo
advolat armenti custos Phoceus Onetor
et ‘Peleu, Peleu! Magnae tibi nuntius adsum
350 cladis’ ait. Quodcumque ferat, iubet edere Peleus;
pendet et ipse metu trepidi Trachinius oris.[12]
Ille refert: ‘Fessos ad litora curva iuvencos
adpuleram, medio cum Sol altissimus orbe
tantum respiceret, quantum superesse videret,
355 parsque boum fulvis genua inclinarat harenis
latarumque iacens campos spectabat aquarum,
pars gradibus tardis illuc errabat et illuc;
nant alii celsoque exstant super aequora collo.[13]
Templa mari subsunt nec marmore clara neque auro,
360 sed trabibus densis lucoque umbrosa vetusto:
Nereides Nereusque tenent; hos navita ponti
edidit esse deos, dum retia litore siccat.[14]
Iuncta palus huic est densis obsessa salictis,[15]
quam restagnantis fecit maris unda paludem.
365 Inde fragore gravi strepitu loca proxima terret[16]
belua vasta, lupus, silvisque palustribus exit[17]
oblitus et spumis et crasso sanguine rictus,[18]
fulmineus, rubra suffusus lumina flamma;[19]
qui quamquam saevit pariter rabieque fameque,
370 acrior est rabie. Neque enim ieiunia curat
caede boum diramque famem finire, sed omne
vulnerat armentum sternitque hostiliter omne;[20]
pars quoque de nobis funesto saucia morsu,
dum defensamus, leto est data. Sanguine litus
375 undaque prima rubet demugitaeque paludes.
Sed mora damnosa est, nec res dubitare remittit:
dum superest aliquid, cuncti coeamus et arma,
arma capessamus coniunctaque tela feramus.’
Dixerat agrestis, nec Pelea damna movebant,
380 sed memor admissi Nereida conligit orbam
damna sua inferias extincto mittere Phoco.[21]
Induere arma viros violentaque sumere tela
rex iubet Oetaeus; cum quis simul ipse parabat[22]
ire, sed Alcyone coniunx excita tumultu
385 prosilit et nondum totos ornata capillos[23]
disicit hos ipsos colloque infusa mariti,[24]
mittat ut auxilium sine se, verbisque precatur
et lacrimis, animasque duas ut servet in una.
Aeacides illi: ‘Pulchros, regina, piosque
390 pone metus! Plena est promissi gratia vestri.
Non placet arma mihi contra nova monstra moveri:[25]
numen adorandum pelagi est.’ Erat ardua turris,
arce focus summa, fessis loca grata carinis.[26]
Adscendunt illuc stratosque in litore tauros
395 cum gemitu adspiciunt vastatoremque cruento
ore ferum longos infectum sanguine villos.
Inde manus tendens in aperti litora ponti
caeruleam Peleus Psamathen, ut finiat iram,
orat, opemque ferat. Nec vocibus illa rogantis
400 flectitur Aeacidae: Thetis hanc pro coniuge supplex[27]
[1] quae dotatissima=quaedam notissima=quae laudatissima
[2] adsuerat=assuerat=assuevit
[3] Tonanti=tonante
[4] gloria multis?=gloria? Multis
[5] tacet=iacet
[6] miser amplexans=miseram amplexans=miseram plexans=miser amplexus=miser o pietas=misero pietas e; patrioque=patriumque=patrisque=patruique=patruoque
[7] crabronum=scrabonum; pressa=laesa
[8] ruit=fuit=fugit
[9] putares=putasses
[10] virtutem antiquam=virtute antiqua
[11] Et=Ut; nullis=nulli
[12] trepidi…oris=trepidat…heros
[13] exstant=instant
[14] siccat=sicco
[15] densis=raris
[16] gravi=gravis; strepitu=strepita=strepitans=strepitus=et strepitu=strepit et
[17] silvisque=niveisque=ulvisque=mucisque; palustribus=paludibus
[18] crasso=sparsus; rictus=rictos
[19] fulmineus=fulmineos
[20] omne=omnes
[21] sua=suo=sui
[22] Oetaeus=aethereus
[23] totos=tortos
[24] disicit=dissicit=dissecat=dissidit=discidit
[25] moveri=movere
[26] focus=loci=locus
[27] Aeacidae=Aeacidis=Aeacidos
喀俄涅是他的女兒,天生麗質,十四歲
待嫁之時,上千位求婚者渴望其青睞。
碰巧福玻斯離開德爾斐,邁婭之子[1]
也自庫萊內山巔返回,兩位神同時
305 看見這位少女,同時萌生了情慾。
阿波羅決定等夜幕降臨再享受雲雨,
墨丘利卻不肯耽擱,以催眠金杖觸碰
女孩的臉頰:強大的法力引發睡夢,
迷濛中她被神姦淫。夜空已綴滿星辰,
310 福玻斯喬裝老婦,收穫了遲到的歡欣。
當時日到來,喚醒子宮中成熟的果實,
從飛足之神的種子誕生了奧托呂科斯,[2]
他天性詭詐,擅長每一種偷盜的技巧,
總是能把黑變成白,把白變成黑,絲毫
315 不比父親的本事遜色。福玻斯也迎來[3]
一位兒子(因為喀俄涅產下了雙胞胎),
名叫腓蘭蒙,以優美的歌聲和琴藝聞名。[4]
可是生下了兩個孩子,取悅於兩位神,
有一位勇敢的父親,還有雷霆神做祖先,[5]
320 又如何?對於許多人,連榮耀都是災難,
至少對她是災難!她膽敢自視超過
狄安娜,挑剔女神的容貌。但女神怒火
中燒,說道,“我會用行動讓你滿意!”
無片刻遲疑,她彎起雕弓,羽箭迅疾
325 離弦,射穿那條罪有應得的舌頭。
舌頭沉默,嗓子喑啞,言語也沒有
跟隨,她試圖說話,血和生命已流散。
無助地抱着她,我心懷傷痛,如父親一般,
對舔犢情深的弟弟也用盡了安慰之詞!
330 但這些於他,就像海波聲之於礁石,
他只是不住地為驟然奪走的女兒哀慟。
可當他看見屍體燃燒,曾四次猛衝,
想撲進火葬的柴堆,四次都被攔回後,
他發瘋似的逃走,就彷彿一頭公牛
335 脖頸上被馬蜂的毒刺扎滿傷口,徑直
往無路之處狂奔。此時在我的眼裡,
他的速度已非人,腳似乎長了翼翅。
於是,他拋下所有人,因為一心求死,
飛快地登上帕納索斯峰頂。阿波羅
340 憐憫他,正當代達利昂要墜崖自絕,
讓他變成鳥,突然生出翅膀,懸停於
空中,賜給他曲喙,將彎爪裝上雙足,
勇敢仍如昔日,力量更超過身體。
現在他是一隻鷹,對誰都懷着敵意,
345 對百鳥兇狠,自己哀戚,也製造哀戚。”
正當晨星之子講述着弟弟的奇事, 普薩瑪忒的狼
來自福基斯的俄涅托耳(他負責看管
牛羊)氣喘吁吁地闖進來,一邊高喊:
“佩琉斯,佩琉斯!你有禍了,我來報信!”
350 後者命他,無論什麼事,都直接言明,
國王自己也表情驚恐,惴惴不安。
那人回憶說,“疲憊的牛群被我驅趕,
到了蜿蜒的海岸,這時天頂的太陽
正好在中點,往後往前路程都一樣長。
355 部分公牛已經在金黃的沙灘上屈膝,
趴卧着觀賞如原野的水面遼無涯際;
一些邁着舒緩的步子,四處徜徉,
另一些在游泳,高昂的頭浮在波浪上。
海邊有一座神廟,無黃金和大理石裝飾,
360 由結實的木頭建造,藏在古林的蔭涼里,
它屬於涅柔斯和他的女兒們,一位在岸濱
晾網的水手告訴我,是獻給這些海神。
附近是沼澤,裡面長着密密的柳樹,
滯留的海水無法回返,就積成潟湖。
365 忽然,震耳欲聾的吼聲讓周遭驚怖,
一頭巨獸,一隻狼,從沼澤叢林竄出,
迸出雷霆的大嘴覆蓋著白沫和已然
凝固的血塊,雙眼噴射赤紅的火焰。
儘管其狂暴同時發源於飢餓與憤恨,
370 憤恨卻更令它兇殘,它無意屠戮牛群
來消除飢餓,饜足可怕的胃口,而是
仇敵般傷害每頭牛,將它們掀翻在地。
我們也有人在保護牲畜時遭受致命的
撕咬,命喪當場。岸灘和最近的水波
375 都被血染紅,沼澤回蕩着牛群的哞聲。
但耽擱會造成巨大的損失,情勢已不容
猶豫,趁財產還沒全毀,所有人攜起手,
趕緊拿起武器,用武器共同戰鬥!”
那位牧人說。佩琉斯並不在意死牲畜,
380 而是想起他的罪,他認為喪子的仙女[6]
降這些災禍是向死去的福科斯獻祭。
埃塔的國王命手下穿戴盔甲,手執[7] 刻宇克斯與哈爾庫俄涅(一)
鋒利的武器,自己也打算與他們一同
前去。可是妻子哈爾庫俄涅被騷動
385 驚起,未及整理好頭髮就衝出房門,
一片凌亂,緊緊摟住丈夫的脖頸,
以言辭和淚水哀求,讓他只是派援軍,
別親身犯險,為了兩條命顧惜一條命。
埃阿科斯之子說:“王后,收起你真摯
390 動人的憂懼!你們的這份心讓我感激,
但怎能讓大家為了我與這新怪物搏殺?
我必須向海神禱告。”有一座高高的燈塔
在城堡頂部,總是給遇險的船隻以希望。
他們登臨此處,見牛的屍體在海灘上[8]
395 橫陳,殘酷的劫掠者嘴邊淌着血滴,
長毛被血污染紅,不禁一陣陣嘆息。
於是佩琉斯向空闊的海岸伸出手,乞求
湛藍的普薩瑪忒終結她心裡的怨仇,[9]
給自己幫助。但埃阿科斯之子的言語
400 沒能打動她。忒提斯為丈夫說情,終於
[1] “邁婭之子”即墨丘利。
[2] 這位奧托呂科斯(Autolycus)是大名鼎鼎的尤利西斯(Ulysses)的外祖父。
[3] 墨丘利擅長口才和偷盜。
[4] 阿波羅擅長音樂。腓蘭蒙(Philammon)據說創立了讚美阿波羅和狄安娜的聖歌傳統。
[5] “雷霆神”指朱庇特,他是晨星的父親、代達利昂的祖父和喀俄涅(Chione)的曾祖父。
[6] “喪子的仙女”指福科斯的母親普薩瑪忒。佩琉斯和特拉蒙的母親是恩德伊絲(Endeis)。三兄弟的父親都是埃阿科斯。
[7] “埃塔的國王”指刻宇克斯,因為他統治的特拉喀斯在埃塔山上。
[8] 古代燈塔頂部有可以打開的窗戶。
[9] 普薩瑪忒是海洋仙女。