《变形记》第11卷401-500行

accepit veniam. Sed enim revocatus ab acri[1]
caede lupus perstat dulcedine sanguinis asper,
donec inhaerentem lacerae cervice iuvencae
marmore mutavit; corpus praeterque colorem[2]
405 omnia servavit: lapidis color indicat illum
iam non esse lupum, iam non debere timeri.
Nec tamen hac profugum consistere Pelea terra
fata sinunt: Magnetas adit vagus exul et illic
sumit ab Haemonio purgamina caedis Acasto.
410 Interea fratrisque sui fratremque secutis
anxia prodigiis turbatus pectora Ceyx,
consulat ut sacras, hominum oblectamina, sortes,
ad Clarium parat ire deum; nam templa profanus
invia cum Phlegyis faciebat Delphica Phorbas.
415 Consilii tamen ante sui, fidissima, certam
te facit, Alcyone; cui protinus intima frigus
ossa receperunt buxoque simillimus ora
pallor obit, lacrimisque genae maduere profusis.
Ter conata loqui ter fletibus ora rigavit
420 singultuque pias interrumpente querellas
‘Quae mea culpa tuam’ dixit, ‘carissime, mentem[3]
vertit? Ubi est, quae cura mei prior esse solebat?[4]
Iam potes Alcyone securus abesse relicta?
Iam via longa placet? Iam sum tibi carior absens?
425 At, puto, per terras iter est, tantumque dolebo,
non etiam metuam, curaeque timore carebunt.
Aequora me terrent et ponti tristis imago;
et laceras nuper tabulas in litore vidi
et saepe in tumulis sine corpore nomina legi.
430 Neve tuum fallax animum fiducia tangat,
quod socer Hippotades tibi sit, qui carcere fortes
contineat ventos et, cum velit, aequora placet.[5]
Cum semel emissi tenuerunt aequora venti,
nil illis vetitum est, incommendataque tellus
435 omnis et omne fretum est; caeli quoque nubila vexant
excutiuntque feris rutilos concursibus ignes:[6]
quo magis hos novi (nam novi et saepe paterna
parva domo vidi), magis hos reor esse timendos.[7]
Quod tua si flecti precibus sententia nullis,[8]
440 care, potest, coniunx, nimiumque es certus eundi,
me quoque tolle simul. Certe iactabimur una,
nec, nisi quae patiar, metuam; pariterque feremus,
quidquid erit, pariter super aequora lata feremur.’
Talibus Aeolidis dictis lacrimisque movetur
445 sidereus coniunx; neque enim minor ignis in ipso est.
Sed neque propositos pelagi dimittere cursus
nec vult Alcyonen in partem adhibere pericli
multaque respondit timidum solantia pectus.
Non tamen idcirco causam probat; addidit illis[9]
450 hoc quoque lenimen, quo solo flexit amantem:
‘Longa quidem est nobis omnis mora, sed tibi iuro
per patrios ignes, si me modo fata remittant,
ante reversurum, quam luna bis inpleat orbem.’[10]
His ubi promissis spes est admota recursus,
455 protinus eductam navalibus aequore tingi[11]
aptarique suis pinum iubet armamentis.[12]
Qua rursus visa veluti praesaga futuri[13]
horruit Alcyone lacrimasque emisit obortas[14]
amplexusque dedit tristique miserrima tandem
460 ore ‘Vale’ dixit conlapsaque corpore toto est.
At iuvenes quaerente moras Ceyce reducunt[15]
ordinibus geminis ad fortia pectora remos
aequalique ictu scindunt freta. Sustulit illa
umentes oculos stantemque in puppe recurva[16]
465 concussaque manu dantem sibi signa maritum
prima videt redditque notas; ubi terra recessit
longius atque oculi nequeunt cognoscere vultus,
dum licet, insequitur fugientem lumine pinum.
haec quoque ut haud poterat spatio summota videri,[17]
470 vela tamen spectat summo fluitantia malo;
ut nec vela videt, vacuum petit anxia lectum
seque toro ponit: renovat lectusque locusque
Alcyonae lacrimas et quae pars admonet absit.[18]
Portibus exierant, et moverat aura rudentes:
475 obvertit lateri pendentes navita remos
cornuaque in summa locat arbore totaque malo
carbasa deducit venientesque accipit auras.
Aut minus aut certe medium non amplius aequor[19]
puppe secabatur, longeque erat utraque tellus,
480 cum mare sub noctem tumidis albescere coepit
fluctibus et praeceps spirare valentius eurus.
‘Ardua iamdudum demittite cornua’ rector[20]
clamat ‘et antemnis totum subnectite velum!’[21]
Hic iubet: inpediunt adversae iussa procellae,
485 nec sinit audiri vocem fragor aequoris ullam;
sponte tamen properant alii subducere remos,
pars munire latus, pars ventis vela negare.
Egerit hic fluctus aequorque refundit in aequor,
hic rapit antemnas; quae dum sine lege geruntur,[22]
490 aspera crescit hiems, omnique e parte feroces
bella gerunt venti fretaque indignantia miscent.
Ipse pavet nec se, qui sit status, ipse fatetur[23]
scire ratis rector nec quid iubeatve vetetve:[24]
tanta mali moles tantoque potentior arte est.
495 Quippe sonant clamore viri, stridore rudentes,
undarum incursu gravis unda, tonitribus aether;
fluctibus erigitur caelumque aequare videtur
pontus et inductas adspergine tangere nubes,
et modo, cum fulvas ex imo vertit harenas,
500 concolor est illis, Stygia modo nigrior unda,

[1] ab acri=ab agri=in agris
[2] praeterque=pariterque
[3] dixit=vertit
[4] vertit? Ubi est=est ubinam
[5] contineat ventos=ventos contineat; placet=placat
[6] feris=fere
[7] hos=hoc
[8] Quod=Quo
[9] illis=illi
[10] luna bis=bis luna
[11] eductam=adductam
[12] aptarique=aptari=armari
[13] rursus visa=visa rursus
[14] emisit=remisit
[15] At=Ast
[16] recurva=relicta
[17] spatio summota=spatiosum mota; videri=videre
[18] Alcyonae=Alcyones; absit=abstit=abstat
[19] Aut=Haud
[20] demittite=dimittite=demittere=dimittere
[21] subnectite=subnectere=demittite
[22] geruntur=reguntur
[23] qui=quis
[24] vetetve=velitve

获得宽恕。但是,那只狼并未停止
凶狠的屠杀,欲望被甜蜜的血腥磨砺,
直到它在咬紧一头重伤的母牛颈项时,
被仙女变成大理石。除了颜色,它保持
405 所有的特征。石头的白色表明,这不复
是一只恶狼,人们从此再无需恐惧。
然而,命运不允许流浪的佩琉斯安家
于此,漂泊的放逐者又逃往马格尼西亚,[1]
在那里被阿卡斯托斯洗净了谋杀之罪。[2]
410 这时,刻宇克斯为弟弟的无妄之灾
和后来的种种异事满怀忧虑,决心
向神谕(凡人的慰藉)寻求指点,亲身
去日神的居处,因为德尔斐神庙的通路
被福尔巴斯和弗勒古阿斯的拥趸盘踞。[3]
415 但他事先将自己的计划告知了你,
忠诚的哈尔库俄涅。瞬间,一股寒气
透入了她的骨髓,惨白的颜色罩住了
她的脸,涌出的泪水也从双颊滚落。
三次试图说话,三次哭湿了面庞,
420 深情的怨诉不时被抽噎打断,她这样
阻拦爱人:“夫君,我有何错,你竟已
改变心意?你以前对我的珍惜在哪里?
你竟能放心地将哈尔库俄涅独自抛下?
宁愿去远行?我不在身边你才会牵挂?
425 可是你如果选择陆路,我只会忧郁,
却不会害怕,烦扰中不会夹杂恐惧;
然而,大海阴森的样子让我战栗,
最近我刚在岸边见过船只的残体,
也常读到墓碑上的名字,坟中却空荡。[4]
430 你胸中不应怀着一种虚幻的希望,
希波塔斯之子是你的岳父,他能将[5]
强风关在牢狱中,能随意平息巨浪——
一旦风已经释放出来,控制了大海,
就无物可以阻遏,只能任它们主宰
435 每一片海陆,它们也搅动天上的云团,
以猛烈的碰撞激起一道道赤色的闪电。
越了解它们(我的确了解它们,孩提时
在父亲家中已见惯),我越觉应当警惕。
但如果没有哀求能改变你的决定,
440 如果你执意开启此行程,亲爱的夫君,
就让我同去!至少能一起在浪里颠簸,
我只需为自己的苦害怕,无论什么
两人都一起忍受,一起穿越阔海。”
埃俄洛斯女儿的眼泪和这番表白
445 令丈夫感动,他心中的爱也不逊于她。[6]
然而,他既不愿意放弃远航的计划,
也不忍心让哈尔库俄涅冒险同行,
只好用许多话宽慰她那颗担忧的心。
但她并不认可其理由,他又添加了
450 一句安抚的说辞,妻子才最后妥协:
“多久的分别对我们都太漫长,但我
以父亲的光发誓,只要命运能许可,
我一定在月亮两度满盈前回到你身旁。”
这个承诺给了她丈夫速归的希望,
455 他即刻下令从码头拖出一艘松木船,
放入海中,配上所需的缆绳与布帆。
看见它,哈尔库俄涅仿佛看见未来的
征兆,惊惧地颤抖,泪水不住地滚落,
抱住丈夫,失魂落魄,哀戚地说一声
460 “再见”,然后就浑身瘫软,倒在地上。
刻宇克斯仍然想拖延,但年轻的水手
已排成两列,桨柄抵住健硕的胸口,[7]
有节奏地挥动,划开海水。她抬起一对
泪眼,看见丈夫正站在弧形的船尾
465 向自己挥手,发出最初的信号,也向他
挥手作答。当陆地已被船远远抛下,
眼睛已无法辨识刻宇克斯的容颜,
她依旧尽其所能,追踪远去的松木船;
当船驶向更远处,与周遭混为一片,
470 她仍然凝视着桅杆顶端飘扬的布帆。
等到帆也望不见,她回到空荡的床上,
落寞地躺下。这张床和身边所见的景象
又让她掉泪,提醒她生活缺了哪部分。
他们已经出了港,风摇动船上的缆绳,
475 水手转动垂直的桨叶,收在身侧,[8]
将帆桁固定在顶部,完全张开桅杆的
亚麻布帆,好接受正在升起的风。
船已经走了一小半、至少未过半旅程,
此时它与两端的陆地距离都相当,
480 快入夜之际,海面突然翻起了巨浪,
白沫飞卷,强劲的东风越刮越猛。
“马上降低帆桁,”船长高声命令,
“缩起所有的布帆,全部紧贴桅杆!”
但是迎面冲来的风暴窒息了叫喊,
485 海浪的嘶吼淹没了任何其他声响。
然而有一些水手自发地收起了船桨,
一些封闭了桨孔,一些缩紧了布帆,
这位忙着舀水,将海水倒回海面,
那位迅速卸横桁。众人慌乱地应对,
490 风暴更加凌厉,狂飙从各方合围,
发动猛烈的战争,搅起浪涛的怒火。
船长也惊恐,承认他已经毫无把握,
不知该命令什么,该禁止什么,灾殃
如山压顶,他的技艺远不能抵抗。[9]
495 一片喧嚣:水手的叫嚷、绳缆的嘶鸣、
庞然巨浪撞击的轰响和天空的雷声。
海拱起涛山,仿佛已经与苍穹平齐,
低垂的黑云似乎都已被泡沫溅湿。
当它从洋底卷起黄沙,颜色就浑黄;
500 转眼又变黑,黑过斯堤克斯的波浪;

[1] 马格尼西亚(Magnesia)是帖撒利亚的一个地区。
[2] 阿卡斯托斯(Acastus)是珀利阿斯之子,在赶走伊阿宋和美狄亚之后,继任伊俄尔科斯国王。因为伊俄尔科斯在帖撒利亚,所以原文中还有Haemonio(海摩尼亚的)这个修饰语。佩琉斯的净化其实分两步,他杀了福科斯之后,先逃到普提亚(Phthia),那里的国王欧律提昂(Eurytion)为他行了净化礼,并将女儿安提戈涅嫁给他。一次打猎时,佩琉斯误杀了岳父,被迫逃到马格尼西亚(伊俄尔科斯所在的地区),阿卡斯托斯又为他净化了杀欧律提昂的罪。奥维德在《岁时记》(Fasti 2.39-40)和这里都把两次净化礼弄混了。故事的后半部分是,阿卡斯托斯的妻子引诱佩琉斯不成,诬告他非礼自己。阿卡斯托斯将佩琉斯赤手空拳骗到佩里昂山上,希望他被半人马杀死,但喀戎或墨丘利帮助佩琉斯逃跑。佩琉斯和伊阿宋等人血洗了伊俄尔科斯,后来伊阿宋的儿子帖撒洛斯(Thessalus)成了新国王。
[3] 德尔斐神庙是离刻宇克斯最近的可以聆听神谕的地方,但去往德尔斐的道路被拉庇泰人(Lapithae)阻断。弗勒古阿斯(Phlegyas)是战神马尔斯的儿子、拉庇泰人的国王。福尔巴斯(Phorbas)也是拉庇泰人,以擅长摔跤,最后被阿波罗击败并杀死。
[4] 这种没有尸骸的坟墓叫作kenotaphos,类似中国的衣冠冢。
[5] “希波塔斯之子”指埃俄洛斯,哈尔库俄涅是他的女儿(按照通行的说法,她是这位埃俄洛斯的祖父埃俄洛斯的女儿)。
[6] 这行原文还有一个修饰语sidereus(星辰的),因为她丈夫是晨星之子。
[7] 说明刻宇克斯乘坐的是一艘有双排桨的船(biremis)。
[8] 遇到强风,需要将桨收起来,以免风吹在桨叶上,增大阻力。
[9] 492-494行与奥维德《哀歌集》(Tristia 1.2.31-32)描写海上风暴的措辞很相像。