《變形記》第9卷501-600行

exigere humanos diversaque foedera tempto?
Aut nostro vetitus de corde fugabitur ardor
aut, hoc si nequeo, peream, precor, ante toroque[1]
mortua conponar, positaeque det oscula frater!
505 Et tamen arbitrium quaerit res ista duorum.
Finge placere mihi: scelus esse videbitur illi.
At non Aeolidae thalamos timuere sororum.[2]
Unde sed hos novi? Cur haec exempla paravi?[3]
Quo feror? Obscenae procul hinc discedite flammae,
510 nec nisi qua fas est germanae frater ametur.
Si tamen ipse mei captus prior esset amore,
forsitan illius possem indulgere furori.
Ergo ego, quae fueram non reiectura petentem,[4]
ipsa petam? Poterisne loqui? Poterisne fateri?
515 Coget amor, potero; vel, si pudor ora tenebit,
littera celatos arcana fatebitur ignes.’
Hoc placet, haec dubiam vicit sententia mentem;
in latus erigitur cubitoque innixa sinistro
‘Viderit: insanos’ inquit ‘fateamur amores.[5]
520 Ei mihi! quo labor? quem mens mea concipit ignem?’
Et meditata manu conponit verba trementi:[6]
dextra tenet ferrum, vacuam tenet altera ceram.
Incipit et dubitat; scribit damnatque tabellas;
et notat et delet; mutat culpatque probatque
525 inque vicem sumptas ponit positasque resumit.
Quid velit, ignorat; quidquid factura videtur,
displicet; in vultu est audacia mixta pudori.
Scripta ‘soror’ fuerat: visum est delere ‘sororem’
verbaque correptis incidere talia ceris:[7]
530 ‘Quam, nisi tu dederis, non est habitura salutem,
hanc tibi mittit amans; pudet, a, pudet edere nomen[8]
et si, quid cupiam, quaeris, sine nomine vellem
posset agi mea causa meo nec cognita Byblis
ante forem, quam spes votorum certa fuisset.
535 Esse quidem laesi poterat tibi pectoris index
et color et macies et vultus et umida saepe
lumina nec causa suspiria mota patenti[9]
et crebri amplexus et quae, si forte notasti,
oscula sentiri non esse sororia possent:
540 ipsa tamen, quamvis animi grave vulnus habebam,[10]
quamvis intus erat furor igneus, omnia feci[11]
(sunt mihi di testes), ut tandem sanior essem,
pugnavique diu violenta Cupidinis arma
effugere infelix et plus, quam ferre puellam
545 posse putes, ego dura tuli. Superata fateri
cogor opemque tuam timidis exposcere votis:
tu servare potes, tu perdere solus amantem.
Elige, utrum facias. Non hoc inimica precatur,
sed quae, cum tibi sit iunctissima, iunctior esse
550 expetit et vinclo tecum propiore ligari.
Iura senes norint et, quid liceatque nefasque
fasque sit, inquirant legumque examina servent:[12]
conveniens Venus est annis temeraria nostris![13]
Quid liceat, nescimus adhuc et cuncta licere
555 credimus et sequimur magnorum exempla deorum.
Nec nos aut durus pater aut reverentia famae
aut timor inpediet: tantum absit causa timendi![14]
Dulcia fraterno sub nomine furta tegemus:
est mihi libertas tecum secreta loquendi,
560 et damus amplexus et iungimus oscula coram.[15]
Quantum est, quod desit? Miserere fatentis amorem[16]
et non fassurae, nisi cogeret ultimus ardor,
neve merere meo subscribi causa sepulcro.’
Talia nequiquam perarantem plena reliquit
565 cera manum summusque in margine versus adhaesit.
Protinus inpressa signat sua crimina gemma,[17]
Quam tinxit lacrimis (linguam defecerat umor),
deque suis unum famulis pudibunda vocavit
et pavidum blandita ‘Fer has, fidissime, nostro’[18]
570 dixit et adiecit longo post tempore ‘fratri.’
Cum daret, elapsae manibus cecidere tabellae;
omine turbata est, misit tamen. Apta minister
tempora nactus adit traditque latentia verba.[19]
Attonitus subita iuvenis Maeandrius ira
575 proicit acceptas lecta sibi parte tabellas
vixque manus retinens trepidantis ab ore ministri,
‘Dum licet, o vetitae scelerate libidinis auctor,
effuge’ ait, ‘qui, si nostrum tua fata pudorem
non traherent tecum, poenas mihi morte dedisses.’
580 Ille fugit pavidus dominaeque ferocia Cauni
dicta refert. Palles audita, Bybli, repulsa,
et pavet obsessum glaciali frigore corpus;[20]
mens tamen ut rediit, pariter rediere furores,
linguaque vix tales icto dedit aere voces:[21]
585 ‘Et merito! Quid enim temeraria vulneris huius
indicium feci? Quid, quae celanda fuerunt,
tam cito commisi properatis verba tabellis?
Ante erat ambiguis animi sententia dictis
praetemptanda mihi. Ne non sequeretur euntem,
590 parte aliqua veli, qualis foret aura, notare
debueram tutoque mari decurrere, quae nunc[22]
non exploratis inplevi lintea ventis.
Auferor in scopulos igitur subversaque toto[23]
obruor oceano, neque habent mea vela recursus.
595 Quid, quod et ominibus certis prohibebar amori
indulgere meo, tum cum mihi ferre iubenti
excidit et fecit spes nostras cera caducas?
Nonne vel illa dies fuerat vel tota voluntas,[24]
sed potius mutanda dies? Deus ipse monebat
600 signaque certa dabat, si non male sana fuissem.

[1] precor=licet
[2] timuere=tenuere=renuere
[3] novi=movi
[4] reiectura=neglectura
[5] Viderit=Sedit et
[6] trementi=timenti
[7] correptis=correctis
[8] pudet, a, pudet edere nomen=pudet ad te credere nomen
[9] mota=nota; patenti=patente=petentis=potenti
[10] animi=animo=animum=memini=me iam
[11] feci=sensi
[12] legumque=rerumque
[13] annis=rebus
[14] tantum absit=tantum sit=tamen ut sit
[15] coram=contra=cara
[16] desit=defit
[17] criminal=nomina=carmina
[18] pavidum=paulum
[19] latentia=fatentia
[20] corpus=pectus
[21] vix=tunc; icto=secto
[22] tutoque=totoque
[23] Auferor=Nunc feror; subversaque=submersaque
[24] voluntas=voluptas

迥然不同的約法來衡量人世的習俗?
或者從我心裡驅逐這被禁的愛欲,
或者,我若做不到,祈求我能先殞沒,
當我在床上咽氣,弟弟能夠來吻我!
505 再說,此事需要雙方都情願才成——
倘若我喜歡,他卻覺得這是罪行?
但埃俄洛斯的兒子不忌諱姐妹的卧室。[1]
可我從哪裡得知?為何引這些先例?
我要去何方?淫邪的火焰,你們走開,
510 別讓弟弟被我愛,除非像姐姐那樣愛。
然而,如果他已經事先對我動了心,
或許我可以幫助他放縱一下熱情。
那麼,我去追求他(他若曾求我,我必定
不會拒絕)?你能說出口?你能坦承?
515 我能,愛會迫使我。如果羞恥心讓我
無法啟齒,密信會透露隱藏的火。”
她滿意這個想法,堅定了動搖的意志,
側躺在床上,用左肘撐着身體,暗思:
“他會讀到的,讓我表白瘋狂的愛戀。
520 可憐!我滑向哪裡?心燃起怎樣的烈焰?”
用顫抖的手,她準備寫下冥思的文字:
左手持着空白的蠟板,右手握鐵筆。[2]
動筆了,她又遲疑;寫了,又譴責所寫;
標記某處又抹去,修改、挑剔、認可;
525 一會兒放下蠟板,一會兒重新拿起。
自己要什麼,她不知;即將確定的措辭,
她總是憎厭;臉上混雜着衝動與愧怍。
“姐姐”已寫好,她又決定抹掉“姐姐”,
在劃掉字跡的蠟上刻鏤以下這些話:
530 “愛你的女人祝你安好——你若不給她,
她就將沒有安好。說出名字太羞恥!
你若問我的心愿——我希望匿名為自己
爭取機會,我不想以畢布利絲的身份
向你表白,除非先確知夢想能成真。
535 你可能已經發現我受傷之心的跡象:
膚色和面容蒼白而憔悴,眼睛時常
流淚,似乎總是無緣無故地嘆息,
反覆擁抱你,我的吻(你或許曾經留意)
感覺起來不會是姐姐給弟弟的問候。
540 然而我自己——儘管靈魂已經被傷透,
儘管裡面的火燃燒如狂,用盡了手段
(神靈作證),要讓自己不再瘋癲,
悲慘的我竭力想逃脫丘比特的殘酷
武器,我忍受的痛苦遠超你想象少女
545 能夠忍受的痛苦。但我終於被征服,
只能坦白,並忐忑地尋求你的幫助。
愛你的我唯有你一人能拯救或摧毀。
就這兩條路,你選吧。向你哀告的並非
敵人,而是與你太親近、卻希望更親近,
550 渴盼以更密切的紐帶與你相連的人。
讓老人去熟悉法律,去討論什麼可行,
什麼是禁忌,去探究區分繁瑣的條文,
我們的年齡更適合不計一切的愛情!
我們還不知什麼可行,所以相信
555 一切皆可行,追隨偉大神靈的做法。
沒有嚴厲的父親、名聲的顧忌和害怕
阻擋我們:只要去掉害怕的根源!
姐弟情可以掩護我們甜蜜的合歡,
而且我擁有與你私密交談的自由,
560 你和我甚至能在眾人前親吻緊摟。
所缺的只有一小點:憐憫向你坦白的
愛人!若非情不自禁,她絕不會訴說。
別讓你作為死因刻在我的墓碑上。”[3]
她用蠟板刻滿這些話,最後的一行
565 甚至貼着邊緣,然而卻註定失望。
即刻,她又為自己的罪證蓋好印章,
因為舌頭髮干,只好以淚水蘸潤,
然後羞慚地喚來一位侍從,滿心
忐忑,溫和地說,“忠僕,這封信請你
570 帶給我的”(停頓許久才添上)“弟弟。”
當她交託時,蠟板突然從手中墜地,
雖然被凶兆驚嚇,她並未罷休。信使
找到合適的機會,傳遞了秘密的文字。
邁安得洛斯的外孫又驚又怒,未及[4]
575 讀完,就憤然將收到的蠟板扔到一邊,
他幾乎想狠狠掐住驚恐僕人的喉管,
吼道:“你這不倫禁戀的皮條客,快滾,
趁你還能滾!若不是我的名聲也會因
你的死而敗壞,你早已經喪命於此。”
580 他倉皇逃走,向女主人報告卡烏諾斯
兇悍的威脅。畢布利絲,你聽聞被拒,
神色慘然驚恐,全身如冰寒封堵,
當你恢復意識,又陷入激烈的情緒,
舌頭艱難地向空氣傾訴這樣的話語:
585 “我活該!我為何非要如此莽撞地透露
傷心的秘密?為何如此急切地訴諸
文字,在信里坦白本該隱藏的東西?
我應當提前用一些曖昧的暗示去窺視
他真實的想法。為免他拒絕跟隨,只應
590 張開我部分的帆,仔細探測風究竟
如何刮,好安然在海上航行。可是如今,
我不曾試驗,就讓布帆鼓滿了勁風。
結果我撞上巨岩,我傾覆,被整個海洋
埋葬,我的船帆再沒有撤退的希望。
595 再說,我決定放縱情感,吩咐僕人
送信的時候,難道沒確定的徵兆示警?
蠟板跌落,不也讓我的希望墜地?
難道我不應改變日子或全部的心思,
當然最好是日子?某位神親自提醒,
600 給了我無誤的信號,只要我當時沒瘋。

[1] 這位埃俄洛斯是丟卡利昂之孫埃俄洛斯的外孫,海神涅普頓和阿爾涅的兒子,他讓自己的六個兒子與自己的六個女兒結婚。
[2] 這是典型的古羅馬書寫習慣,被奧維德移植到古希臘的神話時代。
[3] Westerhold(2018)詳細分析了這封信,因為它非常重要,是《變形記》中唯一以女性口吻書寫的完整段落,它明顯延續了奧維德早期以女性角度書寫的書信體詩歌《女傑書簡》(Heroides)的寫法。她認同Harvey(1992)對那部詩集的評價,相信這類寫作不能等價於真正的女性書寫,而是男性作家的一種“易裝腹語術”(transvestite ventriloquism)。Westerhold將這封信與古羅馬唯一現存的女詩人Sulcipia(關於這是否是一位女性的真名,學界有爭議)作品相比較,認為Sulcipia的詩代表了真實的女性聲音,而畢布利絲的作品(雖然嵌在史詩體裁中,其實屬於愛情哀歌體傳統)則體現了女性慾望與古羅馬女性美德定義(pudicitia)之間的衝突,證明了男性價值觀的侵入。
[4] “邁安得洛斯的外孫”指卡烏諾斯。