exigere humanos diversaque foedera tempto?
Aut nostro vetitus de corde fugabitur ardor
aut, hoc si nequeo, peream, precor, ante toroque[1]
mortua conponar, positaeque det oscula frater!
505 Et tamen arbitrium quaerit res ista duorum.
Finge placere mihi: scelus esse videbitur illi.
At non Aeolidae thalamos timuere sororum.[2]
Unde sed hos novi? Cur haec exempla paravi?[3]
Quo feror? Obscenae procul hinc discedite flammae,
510 nec nisi qua fas est germanae frater ametur.
Si tamen ipse mei captus prior esset amore,
forsitan illius possem indulgere furori.
Ergo ego, quae fueram non reiectura petentem,[4]
ipsa petam? Poterisne loqui? Poterisne fateri?
515 Coget amor, potero; vel, si pudor ora tenebit,
littera celatos arcana fatebitur ignes.’
Hoc placet, haec dubiam vicit sententia mentem;
in latus erigitur cubitoque innixa sinistro
‘Viderit: insanos’ inquit ‘fateamur amores.[5]
520 Ei mihi! quo labor? quem mens mea concipit ignem?’
Et meditata manu conponit verba trementi:[6]
dextra tenet ferrum, vacuam tenet altera ceram.
Incipit et dubitat; scribit damnatque tabellas;
et notat et delet; mutat culpatque probatque
525 inque vicem sumptas ponit positasque resumit.
Quid velit, ignorat; quidquid factura videtur,
displicet; in vultu est audacia mixta pudori.
Scripta ‘soror’ fuerat: visum est delere ‘sororem’
verbaque correptis incidere talia ceris:[7]
530 ‘Quam, nisi tu dederis, non est habitura salutem,
hanc tibi mittit amans; pudet, a, pudet edere nomen[8]
et si, quid cupiam, quaeris, sine nomine vellem
posset agi mea causa meo nec cognita Byblis
ante forem, quam spes votorum certa fuisset.
535 Esse quidem laesi poterat tibi pectoris index
et color et macies et vultus et umida saepe
lumina nec causa suspiria mota patenti[9]
et crebri amplexus et quae, si forte notasti,
oscula sentiri non esse sororia possent:
540 ipsa tamen, quamvis animi grave vulnus habebam,[10]
quamvis intus erat furor igneus, omnia feci[11]
(sunt mihi di testes), ut tandem sanior essem,
pugnavique diu violenta Cupidinis arma
effugere infelix et plus, quam ferre puellam
545 posse putes, ego dura tuli. Superata fateri
cogor opemque tuam timidis exposcere votis:
tu servare potes, tu perdere solus amantem.
Elige, utrum facias. Non hoc inimica precatur,
sed quae, cum tibi sit iunctissima, iunctior esse
550 expetit et vinclo tecum propiore ligari.
Iura senes norint et, quid liceatque nefasque
fasque sit, inquirant legumque examina servent:[12]
conveniens Venus est annis temeraria nostris![13]
Quid liceat, nescimus adhuc et cuncta licere
555 credimus et sequimur magnorum exempla deorum.
Nec nos aut durus pater aut reverentia famae
aut timor inpediet: tantum absit causa timendi![14]
Dulcia fraterno sub nomine furta tegemus:
est mihi libertas tecum secreta loquendi,
560 et damus amplexus et iungimus oscula coram.[15]
Quantum est, quod desit? Miserere fatentis amorem[16]
et non fassurae, nisi cogeret ultimus ardor,
neve merere meo subscribi causa sepulcro.’
Talia nequiquam perarantem plena reliquit
565 cera manum summusque in margine versus adhaesit.
Protinus inpressa signat sua crimina gemma,[17]
Quam tinxit lacrimis (linguam defecerat umor),
deque suis unum famulis pudibunda vocavit
et pavidum blandita ‘Fer has, fidissime, nostro’[18]
570 dixit et adiecit longo post tempore ‘fratri.’
Cum daret, elapsae manibus cecidere tabellae;
omine turbata est, misit tamen. Apta minister
tempora nactus adit traditque latentia verba.[19]
Attonitus subita iuvenis Maeandrius ira
575 proicit acceptas lecta sibi parte tabellas
vixque manus retinens trepidantis ab ore ministri,
‘Dum licet, o vetitae scelerate libidinis auctor,
effuge’ ait, ‘qui, si nostrum tua fata pudorem
non traherent tecum, poenas mihi morte dedisses.’
580 Ille fugit pavidus dominaeque ferocia Cauni
dicta refert. Palles audita, Bybli, repulsa,
et pavet obsessum glaciali frigore corpus;[20]
mens tamen ut rediit, pariter rediere furores,
linguaque vix tales icto dedit aere voces:[21]
585 ‘Et merito! Quid enim temeraria vulneris huius
indicium feci? Quid, quae celanda fuerunt,
tam cito commisi properatis verba tabellis?
Ante erat ambiguis animi sententia dictis
praetemptanda mihi. Ne non sequeretur euntem,
590 parte aliqua veli, qualis foret aura, notare
debueram tutoque mari decurrere, quae nunc[22]
non exploratis inplevi lintea ventis.
Auferor in scopulos igitur subversaque toto[23]
obruor oceano, neque habent mea vela recursus.
595 Quid, quod et ominibus certis prohibebar amori
indulgere meo, tum cum mihi ferre iubenti
excidit et fecit spes nostras cera caducas?
Nonne vel illa dies fuerat vel tota voluntas,[24]
sed potius mutanda dies? Deus ipse monebat
600 signaque certa dabat, si non male sana fuissem.
[1] precor=licet
[2] timuere=tenuere=renuere
[3] novi=movi
[4] reiectura=neglectura
[5] Viderit=Sedit et
[6] trementi=timenti
[7] correptis=correctis
[8] pudet, a, pudet edere nomen=pudet ad te credere nomen
[9] mota=nota; patenti=patente=petentis=potenti
[10] animi=animo=animum=memini=me iam
[11] feci=sensi
[12] legumque=rerumque
[13] annis=rebus
[14] tantum absit=tantum sit=tamen ut sit
[15] coram=contra=cara
[16] desit=defit
[17] criminal=nomina=carmina
[18] pavidum=paulum
[19] latentia=fatentia
[20] corpus=pectus
[21] vix=tunc; icto=secto
[22] tutoque=totoque
[23] Auferor=Nunc feror; subversaque=submersaque
[24] voluntas=voluptas
迥然不同的约法来衡量人世的习俗?
或者从我心里驱逐这被禁的爱欲,
或者,我若做不到,祈求我能先殒没,
当我在床上咽气,弟弟能够来吻我!
505 再说,此事需要双方都情愿才成——
倘若我喜欢,他却觉得这是罪行?
但埃俄洛斯的儿子不忌讳姐妹的卧室。[1]
可我从哪里得知?为何引这些先例?
我要去何方?淫邪的火焰,你们走开,
510 别让弟弟被我爱,除非像姐姐那样爱。
然而,如果他已经事先对我动了心,
或许我可以帮助他放纵一下热情。
那么,我去追求他(他若曾求我,我必定
不会拒绝)?你能说出口?你能坦承?
515 我能,爱会迫使我。如果羞耻心让我
无法启齿,密信会透露隐藏的火。”
她满意这个想法,坚定了动摇的意志,
侧躺在床上,用左肘撑着身体,暗思:
“他会读到的,让我表白疯狂的爱恋。
520 可怜!我滑向哪里?心燃起怎样的烈焰?”
用颤抖的手,她准备写下冥思的文字:
左手持着空白的蜡板,右手握铁笔。[2]
动笔了,她又迟疑;写了,又谴责所写;
标记某处又抹去,修改、挑剔、认可;
525 一会儿放下蜡板,一会儿重新拿起。
自己要什么,她不知;即将确定的措辞,
她总是憎厌;脸上混杂着冲动与愧怍。
“姐姐”已写好,她又决定抹掉“姐姐”,
在划掉字迹的蜡上刻镂以下这些话:
530 “爱你的女人祝你安好——你若不给她,
她就将没有安好。说出名字太羞耻!
你若问我的心愿——我希望匿名为自己
争取机会,我不想以毕布利丝的身份
向你表白,除非先确知梦想能成真。
535 你可能已经发现我受伤之心的迹象:
肤色和面容苍白而憔悴,眼睛时常
流泪,似乎总是无缘无故地叹息,
反复拥抱你,我的吻(你或许曾经留意)
感觉起来不会是姐姐给弟弟的问候。
540 然而我自己——尽管灵魂已经被伤透,
尽管里面的火燃烧如狂,用尽了手段
(神灵作证),要让自己不再疯癫,
悲惨的我竭力想逃脱丘比特的残酷
武器,我忍受的痛苦远超你想象少女
545 能够忍受的痛苦。但我终于被征服,
只能坦白,并忐忑地寻求你的帮助。
爱你的我唯有你一人能拯救或摧毁。
就这两条路,你选吧。向你哀告的并非
敌人,而是与你太亲近、却希望更亲近,
550 渴盼以更密切的纽带与你相连的人。
让老人去熟悉法律,去讨论什么可行,
什么是禁忌,去探究区分繁琐的条文,
我们的年龄更适合不计一切的爱情!
我们还不知什么可行,所以相信
555 一切皆可行,追随伟大神灵的做法。
没有严厉的父亲、名声的顾忌和害怕
阻挡我们:只要去掉害怕的根源!
姐弟情可以掩护我们甜蜜的合欢,
而且我拥有与你私密交谈的自由,
560 你和我甚至能在众人前亲吻紧搂。
所缺的只有一小点:怜悯向你坦白的
爱人!若非情不自禁,她绝不会诉说。
别让你作为死因刻在我的墓碑上。”[3]
她用蜡板刻满这些话,最后的一行
565 甚至贴着边缘,然而却注定失望。
即刻,她又为自己的罪证盖好印章,
因为舌头发干,只好以泪水蘸润,
然后羞惭地唤来一位侍从,满心
忐忑,温和地说,“忠仆,这封信请你
570 带给我的”(停顿许久才添上)“弟弟。”
当她交托时,蜡板突然从手中坠地,
虽然被凶兆惊吓,她并未罢休。信使
找到合适的机会,传递了秘密的文字。
迈安得洛斯的外孙又惊又怒,未及[4]
575 读完,就愤然将收到的蜡板扔到一边,
他几乎想狠狠掐住惊恐仆人的喉管,
吼道:“你这不伦禁恋的皮条客,快滚,
趁你还能滚!若不是我的名声也会因
你的死而败坏,你早已经丧命于此。”
580 他仓皇逃走,向女主人报告卡乌诺斯
凶悍的威胁。毕布利丝,你听闻被拒,
神色惨然惊恐,全身如冰寒封堵,
当你恢复意识,又陷入激烈的情绪,
舌头艰难地向空气倾诉这样的话语:
585 “我活该!我为何非要如此莽撞地透露
伤心的秘密?为何如此急切地诉诸
文字,在信里坦白本该隐藏的东西?
我应当提前用一些暧昧的暗示去窥视
他真实的想法。为免他拒绝跟随,只应
590 张开我部分的帆,仔细探测风究竟
如何刮,好安然在海上航行。可是如今,
我不曾试验,就让布帆鼓满了劲风。
结果我撞上巨岩,我倾覆,被整个海洋
埋葬,我的船帆再没有撤退的希望。
595 再说,我决定放纵情感,吩咐仆人
送信的时候,难道没确定的征兆示警?
蜡板跌落,不也让我的希望坠地?
难道我不应改变日子或全部的心思,
当然最好是日子?某位神亲自提醒,
600 给了我无误的信号,只要我当时没疯。
[1] 这位埃俄洛斯是丢卡利昂之孙埃俄洛斯的外孙,海神涅普顿和阿尔涅的儿子,他让自己的六个儿子与自己的六个女儿结婚。
[2] 这是典型的古罗马书写习惯,被奥维德移植到古希腊的神话时代。
[3] Westerhold(2018)详细分析了这封信,因为它非常重要,是《变形记》中唯一以女性口吻书写的完整段落,它明显延续了奥维德早期以女性角度书写的书信体诗歌《女杰书简》(Heroides)的写法。她认同Harvey(1992)对那部诗集的评价,相信这类写作不能等价于真正的女性书写,而是男性作家的一种“易装腹语术”(transvestite ventriloquism)。Westerhold将这封信与古罗马唯一现存的女诗人Sulcipia(关于这是否是一位女性的真名,学界有争议)作品相比较,认为Sulcipia的诗代表了真实的女性声音,而毕布利丝的作品(虽然嵌在史诗体裁中,其实属于爱情哀歌体传统)则体现了女性欲望与古罗马女性美德定义(pudicitia)之间的冲突,证明了男性价值观的侵入。
[4] “迈安得洛斯的外孙”指卡乌诺斯。