《变形记》第8卷801-884行

Hirtus erat crinis, cava lumina, pallor in ore,
labra incana situ, scabrae rubigine fauces,[1]
dura cutis, per quam spectari viscera possent;
ossa sub incurvis exstabant arida lumbis,
805 ventris erat pro ventre locus; pendere putares
pectus et a spinae tantummodo crate teneri;
auxerat articulos macies, genuumque tumebat
orbis, et inmodico prodibant tubere tali.[2]
Hanc procul ut vidit (neque enim est accedere iuxta
810 ausa), refert mandata deae paulumque morata,
quamquam aberat longe, quamquam modo venerat illuc,
visa tamen sensisse famem est, retroque dracones[3]
egit in Haemoniam versis sublimis habenis.
Dicta Fames Cereris, quamvis contraria semper
815 illius est operi, peragit perque aera vento[4]
ad iussam delata domum est et protinus intrat
sacrilegi thalamos altoque sopore solutum
(noctis enim tempus) geminis amplectitur ulnis[5]
seque viro inspirat faucesque et pectus et ora
820 adflat et in vacuis peragit ieiunia venis
functaque mandato fecundum deserit orbem
inque domos inopes adsueta revertitur antra.[6]
Lenis adhuc somnus placidis Erysichthona pennis
mulcebat: petit ille dapes sub imagine somni
825 oraque vana movet dentemque in dente fatigat
exercetque cibo delusum guttur inani[7]
proque epulis tenues nequiquam devorat auras;
ut vero est expulsa quies, furit ardor edendi
perque avidas fauces inmensaque viscera regnat.[8]
830 Nec mora, quod pontus, quod terra, quod educat aer,
poscit et adpositis queritur ieiunia mensis
inque epulis epulas quaerit, quodque urbibus esse
quodque satis poterat populo, non sufficit uni,
plusque cupit, quo plura suam demittit in alvum,
835 utque fretum recipit de tota flumina terra
nec satiatur aquis peregrinosque ebibit amnes,[9]
utque rapax ignis non umquam alimenta recusat
innumerasque faces cremat et, quo copia maior[10]
est data, plura petit turbaque voracior ipsa est,
840 sic epulas omnes Erysichthonis ora profani
accipiunt poscuntque simul: cibus omnis in illo
causa cibi est semperque locus fit inanis edendo.
Iamque fame patrias altaque voragine ventris[11]
attenuarat opes, sed inattenuata manebat
845 tum quoque dira fames inplacataeque vigebat
flamma gulae; tandem demisso in viscera censu
filia restabat non illo digna parente.
Hanc quoque vendit inops. Dominum generosa recusat
et vicina suas tendens super aequora palmas
850 “Eripe me domino, qui raptae praemia nobis
virginitatis habes” ait; haec Neptunus habebat.
Qui prece non spreta, quamvis modo visa sequenti
esset ero, formamque novat vultumque virilem
induit et cultus piscem capientibus aptos.[12]
855 Hanc dominus spectans “O qui pendentia parvo
aera cibo celas, moderator harundinis,” inquit
“sic mare compositum, sic sit tibi piscis in unda
credulus et nullus nisi fixus sentiat hamos:
quae modo cum vili turbatis veste capillis
860 litore in hoc steterat (nam stantem in litore vidi),
dic ubi sit; neque enim vestigia longius extant.”
Illa dei munus bene cedere sensit et a se
se quaeri gaudens his est resecuta rogantem:
“Quisquis es, ignoscas: in nullam lumina partem
865 gurgite ab hoc flexi studioque operatus inhaesi.[13]
Quoque minus dubites, sic has deus aequoris artes
adiuvet, ut nemo iamdudum litore in isto,
me tamen excepto, nec femina constitit ulla.”
Credidit et verso dominus pede pressit harenam
870 elususque abiit, illi sua reddita forma est.
Ast ubi habere suam transformia corpora sensit,
saepe pater dominis Triopeida tradit, at illa
nunc equa, nunc ales, modo bos, modo cervus abibat
praebebatque avido non iusta alimenta parenti.
875 Vis tamen illa mali postquam consumpserat omnem
materiam dederatque gravi nova pabula morbo,[14]
ipse suos artus lacero divellere morsu
coepit et infelix minuendo corpus alebat.
Quid moror externis? Etiam mihi saepe novandi est
880 corporis, o iuvenis, numero finita potestas.
Nam modo, qui nunc sum, videor, modo flector in anguem,
armenti modo dux vires in cornua sumo,
cornua, dum potui. Nunc pars caret altera telo[15]
frontis, ut ipse vides.’ Gemitus sunt verba secuti.

[1] incana=huic cana; scabrae…fauces=scabri…dentes
[2] tubere=tubera=vulnere
[3] sensisse=sevisse=sentire; retroque=maestosque
[4] vento=vecta
[5] ulnis=alis
[6] antra=arva
[7] delusum=desuetum
[8] inmensaque=incensaque
[9] satiatur=saturatur
[10] faces=cremans=trabes
[11] alta=altas; ventris=vestras
[12] cultus=vultus
[13] operatus=oneratus
[14] dederatque=deerantque; pabula=pocula
[15] potui=sumpsi

她头发蓬乱,眼窝凹陷,双颊苍白,
唇肮脏且无血色,嘴里堆聚着污秽,
皮肤干硬,透过它可以看到脏腑,
从弯曲的阴部下面突起枯干的髋骨,
805 没有肚子,只有肚子的位置。胸膛
几乎要掉落,勉强挂在脊柱的架子上。
羸瘦让关节显得夸张,膝盖如双球
向外鼓起,膨胀的脚踝仿佛是肿瘤。
俄瑞阿斯从远处望见她(因为不敢
810 靠近),传达完谷神命令就不再迁延。
虽然相距甚远,虽然只停留片刻,
她似乎已经觉得饿,赶紧掉转龙车,
在空中调整缰绳,向海摩尼亚回驰。
‘饥饿’遵从刻瑞斯的命令(虽然她总是
815 与她做对),乘风穿过天空,降落在
女神指定的家里,立刻潜入这位
渎神者的卧室,用枯槁手臂搂住深陷
睡眠的厄律西克同(当时正是夜晚),
将自己化作气息,吹他的喉咙、胸脯
820 和嘴唇,将饥饿注入空虚血管的各处。
执行完任务,她就离开丰饶的世界,
回到贫乏的住所和向来熟稔的洞穴。
温柔的睡眠仍在用宁谧的翅膀抚慰
厄律西克同:他在梦境中追逐美味,
825 上下颚徒然挪动,牙齿对牙齿空嚼,
用虚幻的佳肴欺骗、戏弄自己的食道,
腹中依然空空,只吞下缥缈的风。
可是当他醒来,食欲就变得疯狂,
统治着饕餮的嘴和无涯无底的胃肠。
830 他迫不及待地要求海陆空出产的各种
食物,餐桌已摆满,他仍旧抱怨饥饿,
在盛宴中渴望另外的盛宴。足以让众多
城市和整个民族吃饱的东西,一个人
却不够,他送进肚中越多,欲望越难忍。
835 正如海洋接纳陆地上所有的江河,
却从不满足,饮干遥远国度的水波,
又如掠夺成性的火焰永远不拒绝
燃料,吞噬无数的木块,喂它越多
薪柴,它的胃口就会变得越贪婪,
840 恶徒厄律西克同的大嘴也是这般
来者不拒,无休无止,一切食物
都是食物的诱因,他腹中始终空虚。
他已经因为饥饿和食欲的深渊耗尽
祖上的遗产,但可怕的怪病丝毫不曾
845 减弱,食道中无法熄灭的火焰也依然
炽烈。最终所有的家业都已败散,
只剩下一位女儿(他却不配做父亲)。
穷困中她也被卖掉。出身高贵,她不能
忍受做奴隶,伸出手向身旁大海祈求:
850 ‘让我摆脱主子吧,海神,是你夺走
我宝贵的贞操。’涅普顿曾经占有她,所以
没有拒绝其祷告。虽然追她的主子[1]
刚刚见过她,海神却将她变作男人,
并配上装备和服饰,与寻常渔夫相称。
855 主子盯着她,问道,‘将青铜钓钩藏在
诱饵里、手持长竿垂钓的渔夫,愿大海
风平浪静,愿水中的鱼儿都肯相信你,
愿你只在有收获的时候才觉察到钩子——[2]
我方才还见她穿着劣质衣服,披散着
860 头发站在这岸上(我看得分外真切),
告诉我,她在哪里?这儿不再有足印。’
她发现神的善意已生效,欣悦于此人
向自己问询自己,于是她答道:‘原谅我,
无论你是谁,我的目光从未离开过
865 这片水域,钓鱼占据了我全部心思。
你若不信,我就以海神的名义发誓
(愿他庇佑这个行当),这岸上除了我,
刚才没有任何男人或女人站着。’
主子受了骗,信了她的话,沿着沙砾
870 离开了,她又恢复了自己本来的样子。
可是当父亲发现她有可变化的身体,
就经常将女儿卖给其他奴隶主,她有时
变成马,有时变成鸟、牛或者鹿逃离,
给贪婪的父亲提供了一种欺诈的生计。
875 然而,狂暴的饥饿将所有财物都败光,
并且给沉重的顽疾添加了新的食粮,
他开始啃咬自己,撕裂自己的四肢,
悲惨地通过消耗身体来喂养身体。[3]
何必总是谈别人?我自己也有反复
880 变形的能力,只不过变化有限定的数目。
我有时是现在这般,有时化作蛇盘绕,
有时我领着一群牛,长出威武的双角——
我曾经有双角。如今一只角已经缺失,
如你所见。”说完他发出几声叹息。

[1] 指她的买主。
[2] 这种吉利的祷告是一种交换,好让对方帮忙。
[3] Otis(1970)认为,厄律西克同的故事和前面腓列蒙夫妇的故事在《变形记》的中间位置构成了关于神义论(theodicy)的对照情节:前者因为亵渎神灵受惩罚,后者因为虔敬受到奖赏。