《變形記》第8卷1-100行

Iam nitidum retegente diem noctisque fugante
tempora Lucifero cadit eurus, et umida surgunt
nubila: dant placidi cursum redeuntibus austri
Aeacidis Cephaloque, quibus feliciter acti
5 ante exspectatum portus tenuere petitos.[1]
Interea Minos Lelegeia litora vastat,
praetemptatque sui vires Mavortis in urbe
Alcathoe, quam Nisus habet, cui splendidus ostro
inter honoratos medioque in vertice canos[2]
10 crinis inhaerebat, magni fiducia regni.
Sexta resurgebant orientis cornua lunae,
et pendebat adhuc belli fortuna, diuque
inter utrumque volat dubiis Victoria pennis.
Regia turris erat vocalibus addita muris,[3]
15 in quibus auratam proles Letoia fertur
deposuisse lyram: saxo sonus eius inhaesit;
saepe illuc solita est adscendere filia Nisi
et petere exiguo resonantia saxa lapillo,
tum cum pax esset; bello quoque saepe solebat
20 spectare ex illa rigidi certamina Martis;
iamque mora belli procerum quoque nomina norat,
armaque equosque habitusque Cydonaeasque pharetras.
Noverat ante alios faciem ducis Europaei,
plus etiam, quam nosse sat est. Hac iudice Minos,
25 seu caput abdiderat cristata casside pennis,
in galea formosus erat; seu sumpserat aere[4]
fulgentem clipeum, clipeum sumpsisse decebat;
torserat adductis hastilia lenta lacertis:
laudabat virgo iunctam cum viribus artem;
30 inposito calamo patulos sinuaverat arcus:
sic Phoebum sumptis iurabat stare sagittis;
cum vero faciem dempto nudaverat aere
purpureusque albi stratis insignia pictis
terga premebat equi spumantiaque ora regebat,
35 vix sua, vix sanae virgo Niseia compos
mentis erat: felix iaculum, quod tangeret ille,
quaeque manu premeret, felicia frena vocabat.
Impetus est illi, liceat modo, ferre per agmen
virgineos hostile gradus, est impetus illi
40 turribus e summis in Gnosia mittere corpus
castra vel aeratas hosti recludere portas,
vel siquid Minos aliud velit. Utque sedebat
candida Dictaei spectans tentoria regis,
‘Laeter’ ait ‘doleamne geri lacrimabile bellum,[5]
45 in dubio est: doleo, quod Minos hostis amanti est;
sed nisi bella forent, numquam mihi cognitus esset.
Me tamen accepta poterat deponere bellum
obside: me comitem, me pacis pignus haberet.
Si quae te peperit, talis, pulcherrime regum,[6]
50 qualis es ipse, fuit, merito deus arsit in illa.
O ego ter felix, si pennis lapsa per auras
Gnosiaci possem castris insistere regis[7]
fassaque me flammasque meas qua dote rogarem
vellet emi! Tantum patrias ne posceret arces!
55 Nam pereant potius sperata cubilia, quam sim
proditione potens! Quamvis saepe utile vinci
victoris placidi fecit clementia multis.
Iusta gerit certe pro nato bella perempto
et causaque valet causamque tenentibus armis,[8]
60 et, puto, vincemur. Qui si manet exitus urbem,[9]
cur suus haec illi reseret mea moenia Mavors
et non noster amor? Melius sine caede moraque
inpensaque sui poterit superare cruoris.
Non metuam certe, ne quis tua pectora, Minos,
65 vulneret inprudens: qui si tam durus, ut in te
dirigere inmitem non inscius audeat hastam?[10]
Coepta placent et stat sententia tradere mecum
dotalem patriam finemque inponere bello.
Verum velle parum est! Aditus custodia servat,
70 Claustraque portarum genitor tenet; hunc ego solum
infelix timeo, solus mea vota moratur.[11]
Di facerent, sine patre forem! Sibi quisque profecto
est deus; ignavis precibus Fortuna repugnat.
Altera iamdudum succensa cupidine tanto
75 perdere gauderet, quodcumque obstaret amori.[12]
Et cur ulla foret me fortior? Ire per ignes
et gladios ausim! nec in hoc tamen ignibus ullis
aut gladiis opus est, opus est mihi crine paterno.
Illa mihi est auro pretiosior, illa beatam[13]
80 purpura me votique mei factura potentem.’
Talia dicenti, curarum maxima nutrix,
nox intervenit, tenebrisque audacia crevit.
Prima quies aderat, qua curis fessa diurnis
pectora somnus habet: thalamos taciturna paternos
85 intrat et (heu facinus!) fatali nata parentem[14]
crine suum spoliat praedaque potita nefanda
fert secum spolium sceleris progressaque porta[15]
per medios hostes (meriti fiducia tanta est)
pervenit ad regem; quem sic adfata paventem est:
90 ‘Suasit amor facinus: proles ego regia Nisi[16]
Scylla tibi trado patriaeque meosque penates.
Praemia nulla peto nisi te. Cape pignus amoris
purpureum crinem nec me nunc tradere crinem,
sed patrium tibi crede caput,’ scelerataque dextra
95 munera porrexit. Minos porrecta refugit
turbatusque novi respondit imagine facti:
‘Di te submoveant, o nostri infamia saecli,
orbe suo, tellusque tibi pontusque negetur![17]
Certe ego non patiar Iovis incunabula, Creten,
100 qui meus est orbis, tantum contingere monstrum.’

[1] exspectatum=spectatum=spectatos=conspectatum
[2] medioque in=medio sub=medio de
[3] vocalibus=regalibus=resonantibus
[4] aere=auro
[5] bellum=ferrum
[6] regum=rerum
[7] insistere=consistere
[8] tenentibus=tuentibus
[9] Qui si=Quis enim
[10] non inscius=nisi inscius=nisi nescius
[11] vota=fata
[12] perdere=pendere=prodere
[13] Illa=Ille
[14] fatali=vitali
[15] spolium=pretium=pignus
[16] regia=gloria=filia
[17] pontusque=caelumque

晨星已揭開明亮的白晝,驅散夜晚, 尼索斯與斯庫拉
東風的勢力逐漸消落,濕潤的雲團
升起,溫和的南風正好送刻帕羅斯[1]
和埃阿科斯的軍隊去雅典。好風助力,[2]
5 一路順遂,他們提前抵達了港灣。
這時米諾斯正蹂躪勒列克斯的海岸,[3]
此前他曾在尼索斯佔據的阿爾卡托埃[4]
試驗過自己的戰力。有一綹紫發格外[5]
醒目,在國王頭頂正中,附着於白如
10 霜雪的頭髮間,守護這個強大的國度。
升起的月亮第六次亮出它的彎鉤,
戰爭的結局仍充滿懸念,“勝利”長久[6]
盤旋在兩軍之間,扇着猶疑的翅膀。
有一座王家高塔,建在一些音樂牆
15 之上,據說勒托的兒子曾將里拉琴[7]
放於此處,聲音便在石頭中留存。
尼索斯的女兒時常登上這裡的塔頂,[8]
在和平時期,會用小石子敲擊石牆,
聆聽樂音。當戰爭降臨,她也經常
20 從這裡遠眺沙場上殘酷的刀光劍影。
因為戰事的綿延,她已經熟悉敵方
將領的名字、武器、坐騎、裝束和箭囊。[9]
她尤其熟悉歐羅巴之子的容貌,不只是[10]
熟悉,甚至是痴迷。在她看來,米諾斯
25 若戴着飾有長羽的頭盔,那麼戴頭盔
就最顯英俊;如果他碰巧手持寒輝
閃爍的銅盾,銅盾就是他最美的道具;
他手臂後引,擲出堅韌的標槍,少女
就稱讚他的技巧與力量完美融合;
30 他搭好羽箭,拉開闊弓,她就發誓說,
福玻斯也是如此站立,如此拿着箭。
但當他取下青銅的頭盔,露出那張臉,
身披紫袍,手按鋪彩繪鞍韉的馬背,
控制着流沫的銜鐵,騎着白馬奔來,
35 國王的女兒就全然不能自已,彷彿
心智癲狂。她說他觸碰的標槍太幸福,
他用手扼住的韁繩太幸福,諸如此類。
若可能,她真想踩着少女的腳步,沖開
敵軍的陣列,她真想就從這高塔之巔
40 將自己的身體拋入克里特隊伍的營盤,
或者向敵人敞開青銅加固的城門,
或者做米諾斯希望的任何一件事情。
她茫然呆坐,望着迪克特國王的帳篷,[11]
“不知道,”她說,“我該為這場悲慘的戰爭
45 高興還是傷心:傷心,因為所愛是仇敵;
但若沒有這場仗,我怎能與他相識?
然而讓我做人質,他或許能停止刀兵,
他可以娶我為伴侶,以我為和平的保證。
最美的國王,生你的女人如果容貌
50 與你相似,神的愛就理應為她燃燒。[12]
我會有三倍的幸福,倘若能乘着翅膀,
穿越空氣,降落在克里特國王的營帳,
吐露我熾烈的愛情,親口問他想要
怎樣的嫁妝!惟願別索求父親的城堡!
55 因為我寧可毀掉憧憬的姻緣,也不肯
以背叛達成心愿!雖然被仁慈的敵人
征服,對於許多人而言經常是好事。
為被殺的兒子而戰,他並不缺乏正義,[13]
他有強大的理由,更有強大的兵力。
60 我想,我們會戰敗。若結局註定如此,
為何是他的軍隊,而不是我的愛,打開
城牆?最好沒有屠殺和漫長的對壘,
他無需以自己流血為代價就能獲勝。
那樣我至少不用怕,米諾斯,誰在無意中
65 刺傷你胸膛!是啊,誰心腸如此堅硬,
敢將殘忍的長矛扎向你,若非不知情?
這個方案最好,就這樣,把祖國當作
嫁妝,和我一起交給他,結束戰火。
可光有想法還不夠!衛兵守着入口,
70 城門的鑰匙在父親手裡——這叫我發愁!
我唯獨害怕他,唯獨他擋住了我的願望。
眾神啊,讓我沒有父親!每個人事實上
都是他的神,運氣憎惡怯懦的禱告。
換一位女人,若心中有這樣的愛火燃燒,
75 無論什麼擋了道,早就會欣然毀滅!
為何我不能比別人更勇敢?我也能穿過
火陣劍林!但我不用面對火,面對劍,
眼前的事情只需要父親的一綹髮捲,
它在我心中比黃金還珍貴,紫色的寶藏
80 將給我幸福,將為我實現我的夢想!”
她說著這些,最有效力的解憂者夜晚
已經來臨,蔓延的黑暗為她壯了膽。
到了就寢的時間,心靈因白晝的煩慮
而倦怠,此時被睡眠佔據,她悄悄潛入
85 尼索斯的卧室(罪孽!),女兒竟奪走父親
護命的髮捲,並將霸佔的邪惡戰利品、
可恥的收穫帶在身上,從城門出去,
穿過敵人的陣列(她深信敵人會讚許),
徑直找國王。她向驚愕的米諾斯宣布,
90 “是愛讓我犯了罪。我乃尼索斯之女
斯庫拉,我將自己的國與家交到你手中,
不求報償,除了你。收下這愛的見證,
這綹紫發,別以為我給的僅僅是發綹,
它是我父親的性命!”她用瀆神的右手
95 遞出禮物,米諾斯卻拒絕接受,看見
如此悖逆人倫的場景,他不禁駭然。
“願眾神將你,”他喊道,“我們時代的恥辱,
逐出世界,願海陸都沒有你棲身之處!
至少我絕不會容忍像你這樣的怪物[14]
100 踏足克里特,朱庇特的搖籃,我的國度!”

[1] 埃吉娜在西南,雅典在東北。
[2] 這行原文中的redeuntibus(返回)一詞不太恰當,刻帕羅斯是回雅典,但埃阿科斯招募的軍隊是去支援雅典,所以我翻譯成“去雅典”。
[3] 即墨伽拉,尼索斯(Nisus)是它的國王。
[4] 墨伽拉的別名阿爾卡托埃(Alcathoe)取自它的重建者阿爾卡托俄斯(Alcathous)。
[5] “戰力”對應的原文是vires Mavortis(馬沃爾斯的力量)。
[6] “勝利”(Victoria)這裡以女神的形象出現。
[7] 勒托的兒子指阿波羅,傳說阿爾卡托俄斯重建墨伽拉時,得到過阿波羅的幫助。里拉琴是一種U形的彈奏樂器。
[8] 尼索斯的女兒叫斯庫拉(不是那位著名的女妖)。
[9] 這行原文的“箭囊”(pharetras)前有修飾語Cydonaeas,這個形容詞來自克里特城市名庫冬(Cydon)。
[10] “歐羅巴之子”指米諾斯。
[11] 迪克特代指克里特。
[12] “女人”和“神”分別指歐羅巴和朱庇特。
[13] 參考本書第七卷第458行的注釋。
[14] Boyd(2006)指出,下文斯庫拉的話(132-133行)表明這是謊言,米諾斯在自己統治的克里特島上就容忍了“怪物”的存在。