《变形记》第7卷501-600行

Postquam congressus primi sua verba tulerunt,[1]
Cecropidae Cephalus peragit mandata rogatque
auxilium foedusque refert et iura parentum
imperiumque peti totius Achaidos addit.[2]
505 Sic ubi mandatam iuvit facundia causam,
Aeacus in capulo sceptri nitente sinistra[3]
‘Ne petite auxilium, sed sumite,’ dixit, ‘Athenae,
nec dubie vires, quas haec habet insula, vestras
dicite, et omnia, quae rerum status iste mearum.
510 Robora non desunt: superat mihi miles et hosti.[4]
Gratia dis, felix et inexcusabile tempus.’
‘Immo ita sit,’ Cephalus ‘crescat tua civibus opto
urbs’ ait; ‘adveniens equidem modo gaudia cepi,[5]
cum tam pulchra mihi, tam par aetate iuventus
515 obvia processit; multos tamen inde requiro,
quos quondam vidi vestra prius urbe receptus.’
Aeacus ingemuit tristique ita voce locutus:
‘Flebile principium melior fortuna secuta est:
hanc utinam possem vobis memorare sine illo!
520 Ordine nunc repetam, neu longa ambage morer vos:
ossa cinisque iacent, memori quos mente requiris;
et quota pars illi rerum periere mearum!
Dira lues ira populis Iunonis iniquae
incidit exosae dictas a paelice terras.
525 Dum visum mortale malum tantaeque latebat
causa nocens cladis, pugnatum est arte medendi;[6]
exitium superabat opem, quae victa iacebat.
Principio caelum spissa caligine terras
pressit et ignavos inclusit nubibus aestus,
530 dumque quater iunctis explevit cornibus orbem[7]
luna, quater plenum tenuata retexuit orbem,
Letiferis calidi spirarunt aestibus austri.[8]
Constat et in fontes vitium venisse lacusque,
miliaque incultos serpentum multa per agros[9]
535 errasse atque suis fluvios temerasse venenis.
Strage canum primo volucrumque oviumque boumque[10]
inque feris subiti deprensa potentia morbi.
Concidere infelix validos miratur arator
inter opus tauros medioque recumbere sulco;
540 lanigeris gregibus balatus dantibus aegros
sponte sua lanaeque cadunt et corpora tabent;
acer equus quondam magnaeque in pulvere famae
degenerat palmas veterumque oblitus honorum
ad praesepe gemit leto moriturus inerti;[11]
545 non aper irasci meminit, non fidere cursu
cerva nec armentis incurrere fortibus ursi.
Omnia languor habet: silvisque agrisque viisque[12]
corpora foeda iacent, vitiantur odoribus aurae.[13]
Mira loquar: non illa canes avidaeque volucres,
550 non cani tetigere lupi; dilapsa liquescunt,
adflatuque nocent et agunt contagia late.
Pervenit ad miseros damno graviore colonos
pestis et in magnae dominatur moenibus urbis.
Viscera torrentur primo, flammaeque latentis[14]
555 indicium rubor est et ductus anhelitus; igni[15]
aspera lingua tumet, tepidisque arentia ventis[16]
ora patent, auraeque graves captantur hiatu.
Non stratum, non ulla pati velamina possunt,
dura sed in terra ponunt praecordia, nec fit[17]
560 corpus humo gelidum, sed humus de corpore fervet,
nec moderator adest, inque ipsos saeva medentes
erumpit clades, obsuntque auctoribus artes.
Quo propior quisque est servitque fidelius aegro,
in partem leti citius venit, utque salutis[18]
565 spes abiit finemque vident in funere morbi,
indulgent animis et nulla, quid utile, cura est:
utile enim nihil est. Passim positoque pudore
fontibus et fluviis puteisque capacibus haerent,
nec sitis est extincta prius quam vita bibendo;
570 inde graves multi nequeunt consurgere et ipsis[19]
inmoriuntur aquis; aliquis tamen haurit et illas.
Tantaque sunt miseris invisi taedia lecti:
prosiliunt aut, si prohibent consistere vires,[20]
corpora devoluunt in humum fugiuntque penates
575 quisque suos, sua cuique domus funesta videtur
et, quia causa latet, locus est in crimine parvus.[21]
Semianimes errare viis, dum stare valebant,
adspiceres, flentes alios terraque iacentes
lassaque versantes supremo lumina motu
580 membraque pendentis tendunt ad sidera caeli,[22]
hic illic, ubi mors deprenderat, exhalantes.
Quid mihi tunc animi fuit? an, quod debuit esse,
ut vitam odissem et cuperem pars esse meorum?[23]
Quo se cumque acies oculorum flexerat, illic
585 vulgus erat stratum, veluti cum putria motis
poma cadunt ramis agitataque ilice glandes.
Templa vides contra gradibus sublimia longis
(Iuppiter illa tenet): quis non altaribus illis
inrita tura dedit? Quotiens pro coniuge coniunx,[24]
590 pro gnato genitor, dum verba precantia dicit,
non exoratis animam finivit in aris,
inque manu turis pars inconsumpta reperta est![25]
Admoti quotiens templis, dum vota sacerdos[26]
concipit et fundit purum inter cornua vinum,
595 haud exspectato ceciderunt vulnere tauri![27]
Ipse ego sacra Iovi pro me patriaque tribusque
cum facerem natis, mugitus victima diros
edidit et subito conlapsa sine ictibus ullis
exiguo tinxit subiectos sanguine cultros.[28]
600 Exta quoque aegra notas veri monitusque deorum[29]

[1] tulerunt=dederunt
[2] peti=pati
[3] sceptri=regni
[4] hosti=hostis=hoc est
[5] urbs=res
[6] medendi=medenti
[7] iunctis=plenis; explevit=complevit=implevit
[8] aestibus=flatibus
[9] multa=mille
[10] oviumque=aviumque
[11] leto=longo=morbo
[12] languor=plangor
[13] aurae=herbae
[14] flammaeque latentis=flammaque faceque=flammisque fatiscunt
[15] igni=igne=ris=aegre
[16] tepidisque=trepidis; ventis=venis=flammis
[17] dura=nuda
[18] utque=atque=hincque
[19] multi=morbo
[20] consistere=consurgere
[21] in crimine parvus=in crimine notis=in crimine parvos
[22] pendentis=perdentis; tendunt ad sidera=tendentia sidere=tendentes sidera=tendentes ad sidera; caeli=laeti=leti
[23] ut=ni; vitam odissem=vita ut movissem; pars=par
[24] dedit=tulit
[25] inconsumpta=inconcussa
[26] Admoti=Admoniti
[27] exspectato=inspectato
[28] exiguo tinxit subiectos=exiguo tinguit subiectos=latos haud tangit subiectos=tingit subiectos exiguo=tingit subiectos effuso
[29] Exta=Fibra

在开始的各种寒暄之后,刻帕罗斯
转达了雅典民族的讯息,请求支持,
并援引双方的条约,重申祖辈的联盟,
强调米诺斯征服整个亚该亚的野心。
505 他以雄辩的演说来襄助肩负的任务,
埃阿科斯左手拄着权杖柄,答复:
“雅典人,不必求援助,直接拿去就是,
毫无疑问,这个岛的所有资源,都可以
当作你们的,还有我的国能提供的用度。
510 我不缺战力,自保和御敌都绰绰有余。
感谢神,这是繁荣的时代,没理由拒绝。”
“那就如此办,”刻帕罗斯说,“祝愿你的国
人丁兴旺!事实上,我刚来就非常高兴,
因为迎候我的全都是英俊的后生。
515 不过,我也很想念许多没来的故人,
我记得上次到这座城市时见过他们。”
国王哀叹了一声,用伤感的语调说道: 埃吉娜的瘟疫
“此事有悲惨的开头,幸亏结局尚好。
我真希望可以不用从最初讲起!
520 但还是按顺序来吧,我就坦白告诉你:
你记得并寻觅的人都已是骨骸和灰烬,
和他们一起死去的还有我多少的臣民!
因这里以她的情敌命名,朱诺就疯狂[1]
报复,将可怕的瘟疫降在民众身上。
525 我们以为如此的惨祸仍源于自然,[2]
只是查不到原因,就以医术来对战,
但它太强大,一切努力最终都告负。
开始的时候,天空以浓重的毒氲盖住
大地,将迟滞沉闷的热气困在云间,
530 月亮四次将两只弯角连成一片,
四次从圆轮逐渐亏耗,消散光芒,
灼热的南风一直吹送致命的气浪。
显而易见,污染也进入了山泉和湖泊,
数不清的蛇在无人耕种的土地上出没,
535 游荡,用它们的毒液败坏各处的江河。
疫病的威力最先表现为动物的亡殁,
犬、鸟、绵羊、牛群、野兽纷纷丧命。
不幸的农夫惊诧地看见,正在翻耕
土地时,强壮的牛暴死在犁沟之中;
540 聚在一起的绵羊发出虚弱的咩声,
毛自动掉落,它们的身体也逐渐销蚀;
曾充满生机、在赛场赢得大名的良骥
也失去争胜的能力,忘记旧日的荣誉,
躲在马厩里呻吟,终将在屈辱中死去;
545 野猪没心思发怒,母鹿也不再信任
自己的速度,熊也不侵犯健硕的牲畜。
倦怠统治了一切,林间、地里、路上
可憎的尸体横陈,臭气弥漫在空中。
奇怪的现象是,狗、灰狼和掠食的禽鸟
550 都不肯触碰它们,肉身就如此烂掉,
通过有害的气息将毒素扩散到远方。
瘟疫传到可怜的农夫身上时,力量
更猛烈,宏伟的城墙之内都被它掌控。
最开始脏腑如焚,病人的皮肤发红,
555 呼吸艰难,表明体内有热火;舌头
粗糙,因火而肿胀,被呼吸炙烤的口
大张着,靠喘息竭力吸入沉闷的空气。
他们不能忍受床和任何的衣物蔽体,
而是用变硬的胸脯紧贴大地,即便
560 如此,身体也不会变凉,反煨热地面。
无人能控制瘟疫,残忍的疾病同样
侵袭了医生,技艺却是自己的致命伤:
谁离病人越近,照顾他们越尽心,
就越早滑向死亡。当治愈的希望散尽,
565 看见坟墓是疾病的确定终点,人们
就自暴自弃,什么有用,已不再关心——
的确没什么有用。顾不得羞耻,男男
女女都躺在泉水、河流和宽井旁边,
然而在生命终结前,饮水浇不灭干渴。
570 许多人病势太重,再也站不起,直接
死在池中,别人却继续喝那里的水。
这些可怜人是如此憎厌床铺,他们会
决然跳下来,如果体力不足以站立,
就在地面滚动身体,每个人都各自
575 逃离自己的住所,仿佛家就是坟墓,
病因既不可知,这个小地方就遭咒诅。
你会看见半死的人们在路边徘徊
(只要还有力气站),其他人哭着躺在
地上,在临死之际翻动疲惫的眼珠。
580 也有人朝着悬垂天空的星辰伸出
手臂,在死神抓住他们的地方断气。
我那时的感受如何?难道不应该如此,
痛恨生命,只求和朋友在阴间相伴?
我无论将目光转向哪里,哪里都一片
585 枕藉的尸体,就像熟透的苹果或者
橡实,当枝条剧烈摇晃,便纷纷坠落。
你对面的神庙高立在长长的台阶之上
(朱庇特圣殿):谁不曾在祭坛敬献乳香,
可是有何用?多少次丈夫为妻子祈求,
590 父亲为儿子祷告,在他说话的时候,
生命就终结在无法被人打动的祭坛前,
甚至手中都还有部分乳香没有燃完!
多少次公牛被带到神庙,当祭司颂念
祝语,把纯粹的葡萄酒浇在它们角间,
595 还未等斧头砍来,它们就轰然倒地!
当我为自己、为国家、为三个儿子
向朱庇特祷告,牺牲发出不祥的叫声,
没遭到任何攻击就突然瘫倒,撞上
下面的刀,扎破身体,只沾上一点血。
600 染病的肠子也无法呈现预言的线索

[1] “情敌”指埃阿科斯的母亲埃吉娜。
[2] 奥维德这段瘟疫描写明显模仿了卢克莱修《物性论》(De Rerum Natura 6.1138-1286)中对雅典瘟疫的记述。