《變形記》第7卷1-100行

Iamque fretum Minyae Pagasaea puppe secabant,[1]
perpetuaque trahens inopem sub nocte senectam
Phineus visus erat, iuvenesque Aquilone creati
virgineas volucres miseri senis ore fugarant,
5 multaque perpessi claro sub Iasone tandem
contigerant rapidas limosi Phasidos undas;[2]
dumque adeunt regem Phrixeaque vellera poscunt
lexque datur Minyis magnorum horrenda laborum,[3]
concipit interea validos Aeetias ignes
10 et luctata diu, postquam ratione furorem
vincere non poterat, ‘Frustra, Medea, repugnas:
nescio quis deus obstat’ ait ‘mirumque quid hoc est,[4]
aut aliquid certe simile huic, quod amare vocatur.
Nam cur iussa patris nimium mihi dura videntur?
15 Sunt quoque dura nimis! Cur, quem modo denique vidi,
Ne pereat, timeo? Quae tanti causa timoris?[5]
Excute virgineo conceptas pectore flammas,
si potes, infelix. Si possem, sanior essem;
sed trahit invitam nova vis, aliudque cupido,[6]
20 mens aliud suadet: video meliora proboque,
deteriora sequor! Quid in hospite, regia virgo,
ureris et thalamos alieni concipis orbis?
Haec quoque terra potest, quod ames, dare. Vivat an ille
occidat, in dis est; vivat tamen! idque precari
25 vel sine amore licet; quid enim commisit Iason?
Quem nisi crudelem non tangat Iasonis aetas
et genus et virtus? Quem non, ut cetera desint,
ore movere potest? Certe mea pectora movit.[7]
At nisi opem tulero, taurorum adflabitur ore[8]
30 concurretque suae segetis tellure creatis[9]
hostibus aut avido dabitur fera praeda draconi.[10]
Hoc ego si patiar, tum me de tigride natam,
tum ferrum et scopulos gestare in corde fatebor.
Cur non et specto pereuntem oculosque videndo[11]
35 conscelero? Cur non tauros exhortor in illum
terrigenasque feros insopitumque draconem?
Di meliora velint. Quamquam non ista precanda,
sed facienda mihi. Prodamne ego regna parentis,[12]
atque ope nescio quis servabitur advena nostra,
40 ut per me sospes sine me det lintea ventis
virque sit alterius, poenae Medea relinquar?
Si facere hoc aliamve potest praeponere nobis,
occidat ingratus! Sed non is vultus in illo,
non ea nobilitas animo est, ea gratia formae,
45 ut timeam fraudem meritique oblivia nostri.
Et dabit ante fidem cogamque in foedera testes
esse deos. Quid tuta times? Accingere et omnem[13]
pelle moram! Tibi se semper debebit Iason,
te face sollemni iunget sibi, perque Pelasgas
50 servatrix urbes matrum celebrabere turba.
Ergo ego germanam fratremque patremque deosque
et natale solum ventis ablata relinquam?
Nempe pater saevus, nempe est mea barbara tellus,
frater adhuc infans. Stant mecum vota sororis,
55 maximus intra me deus est. Non magna relinquam,
magna sequar: titulum servatae pubis Achivae[14]
notitiamque loci melioris et oppida, quorum[15]
hic quoque fama viget, cultusque artesque locorum,
quemque ego cum rebus, quas totus possidet orbis,
60 Aesoniden mutasse velim, quo coniuge felix
et dis cara ferar et vertice sidera tangam.
Quid quod nescio qui mediis occurrere in undis
dicuntur montes ratibusque inimica Charybdis
nunc sorbere fretum, nunc reddere, cinctaque saevis[16]
65 Scylla rapax canibus Siculo latrare profundo?
Nempe tenens, quod amo, gremioque in Iasonis haerens
per freta longa ferar: nihil illum amplexa verebor,[17]
aut, siquid metuam, metuam de coniuge solo.
Coniugiumne putas speciosaque nomina culpae[18]
70 inponis, Medea, tuae?—quin adspice, quantum[19]
adgrediare nefas, et, dum licet, effuge crimen.’
Dixit, et ante oculos rectum pietasque pudorque
constiterant, et victa dabat iam terga Cupido.
Ibat ad antiquas Hecates Perseidos aras,
75 quas nemus umbrosum secretaque silva tegebat,
et iam fortis erat, pulsusque resederat ardor,[20]
cum videt Aesoniden, extinctaque flamma reluxit.
Erubuere genae, totoque recanduit ore, [21]
utque solet ventis alimenta adsumere, quaeque
80 parva sub inducta latuit scintilla favilla,[22]
crescere et in veteres agitata resurgere vires,
sic iam lenis amor, iam quem languere putares,[23]
ut vidit iuvenem, specie praesentis inarsit,
et casu solito formosior Aesone natus[24]
85 Illa luce fuit: posses ignoscere amanti.[25]
Spectat et in vultu veluti tum denique viso
lumina fixa tenet nec se mortalia demens
ora videre putat nec se declinat ab illo.
Ut vero coepitque loqui dextramque prehendit
90 hospes et auxilium submissa voce rogavit
promisitque torum, lacrimis ait illa profusis:
‘Quid faciam, video, nec me ignorantia veri[26]
decipiet, sed amor. Servabere munere nostro:
servatus promissa dato!’ Per sacra triformis
95 ille deae, lucoque foret quod numen in illo,
perque patrem soceri cernentem cuncta futuri[27]
eventusque suos et tanta pericula iurat;
creditus accepit cantatas protinus herbas
edidicitque usum laetusque in tecta recessit.
100 Postera depulerat stellas aurora micantes:

[1] Pagasaea=Pegasaea
[2] limosi=limosae; Phasidos=Phasidis
[3] lexque datur Minyis=visque datur numeris; laborum=malorum
[4] obstat=obstet=optat; quid=nisi
[5] timoris=doloris=furoris
[6] trahit=gravat
[7] ore=forma
[8] ore=igne
[9] segetis=segeti
[10] fera=mera
[11] non et specto=et non specto=non exspecto
[12] Prodamne ego=Prodam nego
[13] Quid=Quin
[14] pubis=pupis=puppis
[15] loci=soli
[16] cinctaque=cunctaque
[17] verebor=timebo
[18] putas=vocas
[19] inponis=praeponis
[20] fortis=fractus; resederat= residerat=recesserat=quieverat
[21] recanduit=excanduit
[22] latuit=patuit=patimur
[23] lenis=lentus ex
[24] solito=subito
[25] posses ignoscere=ignosci possit
[26] nec me=non
[27] futuri=futura

帖撒利亞人正乘着帕加塞松木船穿越[1] 美狄亞與伊阿宋
大海。他們已見過菲紐斯,在漫漫黑夜[2]
苟延虛弱的殘年。北風神的孿生青年
幫可憐的老者擺脫了哈耳庇埃的糾纏。[3]
5 在著名的伊阿宋帶領下忍受眾多困厄,[4]
大家終於抵達混濁湍急的帕西斯河。[5]
當他們向國王索要佛里克索斯的寶物,[6]
對方規定了可怕的條件、艱巨的任務。[7]
埃厄忒斯之女卻燃起熾烈的愛欲,[8]
10 她掙扎良久,卻發現無法用理智征服
這種瘋病。“美狄亞,你的反抗有何益?
不知哪位神在做對,”她自語,“這若不是
所謂愛或與愛相近的東西,就難以理解。
我為何覺得父親的命令太過嚴苛?
15 但它真的太嚴苛!我不過剛剛見到他,
為何擔心他會死?為何要如此害怕?
震落這些在少女心中孕育的火焰,
盡你所能,可憐蟲!我若能,就不痴癲。
可陌生的力量強行拽着我,這邊是慾望,
20 那邊是理智。我明明贊同正確的一方,
卻追隨錯誤的一方!你身為公主,為何
迷戀異鄉人,夢想遙遠異域的婚約?
這片土地也能賜給你愛人。他是活,
還是死,都在神手裡。還是活吧!拋卻
25 愛情,我仍可以禱告。伊阿宋犯了何罪?
除非天性殘忍,誰不會被他的年歲、
門第和勇氣打動?即使這些都欠缺,誰能
不傾慕他俊美的容貌?至少我已經動心。
然而我若不幫他,他就會遭火牛噴身,
30 並且與自己種下、從地里萌生的敵人
搏鬥,或成為貪婪巨龍的血腥戰利品。
如果我允許這一切發生,就必須承認,
我是母虎的孩子,心中塞滿了鐵石。[9]
為何我不幹脆看他死,用這樣的景緻
35 玷污我的眼?為何不慫恿牛向他進攻,
還有地生的猛士和永遠不眠的大龍?
願神有更好的旨意。但禱告求不來善果,
我必須行動。但真要背叛父親的王國,
幫助和拯救一個不知底細的陌生人,
40 他一旦脫險,就可能拋下我,揚帆返程,
成為別人的丈夫,只留下美狄亞受罰?
如果他負心,將我置於另一人之下,
就讓他死吧!可是不!他那誠摯的表情,
他那高貴的靈魂,他那優雅的身形,
45 告訴我,他不會欺騙,不會忘記我的恩。
而且,他會先發誓,我會讓眾神見證
我們的盟約。何必無端擔心?別遲疑,
立刻行動!伊阿宋一定會永遠感激你,
在莊嚴婚禮中娶你為妻,在希臘全境,[10]
50 婦女們將雲集,讚美你的拯救之功。
難道就這樣乘船遠去,離開姐姐、[11]
弟弟、父親、神祇和生我養我的故國?[12]
我父親的確殘暴,我家鄉的確野蠻,[13]
弟弟仍然是孩子,姐姐站在我一邊,
55 最強大的神在我心裡。我並非拋下
而是追求偉大的東西:成為亞該亞
青年光榮的拯救者,見識更好的世界,
目睹在這裡都聞名的城市,領略那裡的
文化藝術,陪伴伊阿宋——為了他我甘願
60 用天下的一切去交換,有了與他的姻緣,
我就是諸神的寵兒,我的頭會觸到星星!
為何說我不知曉什麼山在大海深心[14]
升起,還有威脅舟船的卡律布狄斯[15]
(時而吸入、時而又吐出海水),以及
65 腰纏凶犬的斯庫拉(在西西里海中吠叫)?[16]
只要擁着我所愛,偎依在伊阿宋懷抱,
我就能漂洋過海:摟着他我無所畏懼,
如果我害怕什麼,也只是為了我丈夫。
可是,這真是婚姻?真給你的罪添一個
70 誘人的名字,美狄亞?想想吧,你要做的
是多麼悖逆!趁你還能夠,遠離邪行!”
此時矗立在她眼前的是美德、親情
和羞恥心,丘比特已被擊敗,準備逃竄。
她正前往赫卡忒的一處古老祭壇,
75 它藏在濃密樹蔭和隱秘森林的深處,
決心已下定,愛欲已被遏制,已平復,
但當她看見伊阿宋,熄滅的火焰又重燃,
雙頰泛起了紅暈,面容剎那變燦爛。
正如經常從風中吸收助力的火花,
80 原本奄奄一息,藏在覆蓋的灰燼下,
轉眼就生長,蘇醒,如原來一般昂揚,
她已經衰退、已經癱軟的愛情也這樣,
剛瞥見青年,就為其容顏再次燃燒。
偏偏就在這一天,埃宋之子的美貌
85 更勝過平日,所以應當原諒她動情。
她凝視着他,目不轉睛,彷彿是初逢,
越看越魂不守舍,甚至覺得那並非
凡人的面容,無法扭頭,無法離開。
可是當異鄉人開始說話,握住她右手,
90 謙卑地請求她給予幫助,並承諾相守
終生的時候,她眼淚奪眶而出,對他說:
“我知道自己怎麼做。不是對真相的疑惑,
而是愛睏住了我。我一定會設法救你,
但你要兌現諾言!”他以三形神的名義[17]
95 發下重誓,還加上那片叢林的神靈、
俯瞰一切的太陽(未來岳父的父親)、[18]
他自己的未來和即將經歷的巨大危險。
獲得信任後,他立刻接過魔葯(已事先
加咒),學會了用法,欣悅地回到住地。
100 翌日的黎明已驅散所有閃耀的星子,

[1] “帖撒利亞人”對應的原文是Minyae(閔亞斯人),這裡特指乘坐“阿爾戈”號去黑海之濱國度科爾基斯尋找金羊毛的眾英雄,他們並非全部來自帖撒利亞,但領頭人伊阿宋是帖撒利亞人,船也在帖撒利亞的佩里昂山製造,並從帖撒利亞的港口帕加塞(Pagasae)出發。
[2] 菲紐斯(Phineus)是色雷斯(一說阿卡迪亞)的一位國王,“阿爾戈”號上的盲人先知。
[3] 菲紐斯的兩個兒子都是前妻所生,在後妻的欺騙下,他弄瞎了他們的眼睛。為了懲罰他,朱諾派出鳥身女神哈耳庇埃(Harpyiae)去污染他的食物,“北風神的孿生青年”——卡萊斯和澤特斯幫助他擺脫了糾纏。
[4] 伊阿宋(Iason)是埃宋之子,受到伊俄爾科斯(Iolcos)國王、叔父珀利阿斯(Pelias)迫害,後來成為半人馬喀戎的學生和“阿爾戈”號遠征的召集人。
[5] 帕西斯河在科爾基斯境內。
[6] “佛里克索斯的寶物”即是金羊毛。
[7] 伊阿宋必須完成三項任務:一是迫使火牛耕田,二是在地里播撒龍牙種子,三是打敗看守金羊毛的巨龍。
[8] “埃厄忒斯之女”指美狄亞(Medea),埃厄忒斯(Aeetes)是科爾基斯的國王,其名字源於古希臘語aietos(鷹)。
[9] 這是古代西方形容人殘忍的典型說法。
[10] “希臘”對應的原文是Pelasgas,這個形容詞源於珀拉斯吉亞(Pelasgia),是伯羅奔尼撒半島的古稱,因為據說希臘最早的居民是珀拉斯吉人(Pelasgi)。這個詞常用來指代整個希臘。
[11] 美狄亞的姐姐是卡爾基俄佩(Chalciope),她和逃到科爾基斯的佛里克索斯結了婚。
[12] 美狄亞的弟弟是阿布緒托斯(Absyrtus),他後來被美狄亞殺死並分屍,參考奧維德《哀歌集》(Tristia 3.9)。
[13] 這是從希臘人的角度說的,在希臘人眼中,所有非希臘人都是野蠻人。
[14] 這些山指辛普列加達(Symplegadae,在古希臘語中意為“碰撞到一起”),是黑海入口的兩處相對的巨岩,傳說會移動位置,擠碎經過的船隻。
[15] 卡律布狄斯(Charybdis)是古希臘神話中的海妖,據說一天三次吸入再吐出大量海水,無數水手葬身她口中。理性的解釋是,這是一個漩渦。
[16] 斯庫拉(Scylla)是西西里海域的六頭長頸食人女妖,小腹長着一圈吠叫的狗,參考《奧德賽》(Odyssey 12.73-126),也可參考本書第十四卷55-74行。
[17] “三形神”指赫卡忒,因為她同時是天上的盧娜(Luna,月神)、地上的狄安娜(Diana,獵神、林神、婦女的守護神)和地府的赫卡忒(Hecate,魔法神)。
[18] 埃厄忒斯的父親是太陽神赫利俄斯。