《变形记》第7卷1-100行

Iamque fretum Minyae Pagasaea puppe secabant,[1]
perpetuaque trahens inopem sub nocte senectam
Phineus visus erat, iuvenesque Aquilone creati
virgineas volucres miseri senis ore fugarant,
5 multaque perpessi claro sub Iasone tandem
contigerant rapidas limosi Phasidos undas;[2]
dumque adeunt regem Phrixeaque vellera poscunt
lexque datur Minyis magnorum horrenda laborum,[3]
concipit interea validos Aeetias ignes
10 et luctata diu, postquam ratione furorem
vincere non poterat, ‘Frustra, Medea, repugnas:
nescio quis deus obstat’ ait ‘mirumque quid hoc est,[4]
aut aliquid certe simile huic, quod amare vocatur.
Nam cur iussa patris nimium mihi dura videntur?
15 Sunt quoque dura nimis! Cur, quem modo denique vidi,
Ne pereat, timeo? Quae tanti causa timoris?[5]
Excute virgineo conceptas pectore flammas,
si potes, infelix. Si possem, sanior essem;
sed trahit invitam nova vis, aliudque cupido,[6]
20 mens aliud suadet: video meliora proboque,
deteriora sequor! Quid in hospite, regia virgo,
ureris et thalamos alieni concipis orbis?
Haec quoque terra potest, quod ames, dare. Vivat an ille
occidat, in dis est; vivat tamen! idque precari
25 vel sine amore licet; quid enim commisit Iason?
Quem nisi crudelem non tangat Iasonis aetas
et genus et virtus? Quem non, ut cetera desint,
ore movere potest? Certe mea pectora movit.[7]
At nisi opem tulero, taurorum adflabitur ore[8]
30 concurretque suae segetis tellure creatis[9]
hostibus aut avido dabitur fera praeda draconi.[10]
Hoc ego si patiar, tum me de tigride natam,
tum ferrum et scopulos gestare in corde fatebor.
Cur non et specto pereuntem oculosque videndo[11]
35 conscelero? Cur non tauros exhortor in illum
terrigenasque feros insopitumque draconem?
Di meliora velint. Quamquam non ista precanda,
sed facienda mihi. Prodamne ego regna parentis,[12]
atque ope nescio quis servabitur advena nostra,
40 ut per me sospes sine me det lintea ventis
virque sit alterius, poenae Medea relinquar?
Si facere hoc aliamve potest praeponere nobis,
occidat ingratus! Sed non is vultus in illo,
non ea nobilitas animo est, ea gratia formae,
45 ut timeam fraudem meritique oblivia nostri.
Et dabit ante fidem cogamque in foedera testes
esse deos. Quid tuta times? Accingere et omnem[13]
pelle moram! Tibi se semper debebit Iason,
te face sollemni iunget sibi, perque Pelasgas
50 servatrix urbes matrum celebrabere turba.
Ergo ego germanam fratremque patremque deosque
et natale solum ventis ablata relinquam?
Nempe pater saevus, nempe est mea barbara tellus,
frater adhuc infans. Stant mecum vota sororis,
55 maximus intra me deus est. Non magna relinquam,
magna sequar: titulum servatae pubis Achivae[14]
notitiamque loci melioris et oppida, quorum[15]
hic quoque fama viget, cultusque artesque locorum,
quemque ego cum rebus, quas totus possidet orbis,
60 Aesoniden mutasse velim, quo coniuge felix
et dis cara ferar et vertice sidera tangam.
Quid quod nescio qui mediis occurrere in undis
dicuntur montes ratibusque inimica Charybdis
nunc sorbere fretum, nunc reddere, cinctaque saevis[16]
65 Scylla rapax canibus Siculo latrare profundo?
Nempe tenens, quod amo, gremioque in Iasonis haerens
per freta longa ferar: nihil illum amplexa verebor,[17]
aut, siquid metuam, metuam de coniuge solo.
Coniugiumne putas speciosaque nomina culpae[18]
70 inponis, Medea, tuae?—quin adspice, quantum[19]
adgrediare nefas, et, dum licet, effuge crimen.’
Dixit, et ante oculos rectum pietasque pudorque
constiterant, et victa dabat iam terga Cupido.
Ibat ad antiquas Hecates Perseidos aras,
75 quas nemus umbrosum secretaque silva tegebat,
et iam fortis erat, pulsusque resederat ardor,[20]
cum videt Aesoniden, extinctaque flamma reluxit.
Erubuere genae, totoque recanduit ore, [21]
utque solet ventis alimenta adsumere, quaeque
80 parva sub inducta latuit scintilla favilla,[22]
crescere et in veteres agitata resurgere vires,
sic iam lenis amor, iam quem languere putares,[23]
ut vidit iuvenem, specie praesentis inarsit,
et casu solito formosior Aesone natus[24]
85 Illa luce fuit: posses ignoscere amanti.[25]
Spectat et in vultu veluti tum denique viso
lumina fixa tenet nec se mortalia demens
ora videre putat nec se declinat ab illo.
Ut vero coepitque loqui dextramque prehendit
90 hospes et auxilium submissa voce rogavit
promisitque torum, lacrimis ait illa profusis:
‘Quid faciam, video, nec me ignorantia veri[26]
decipiet, sed amor. Servabere munere nostro:
servatus promissa dato!’ Per sacra triformis
95 ille deae, lucoque foret quod numen in illo,
perque patrem soceri cernentem cuncta futuri[27]
eventusque suos et tanta pericula iurat;
creditus accepit cantatas protinus herbas
edidicitque usum laetusque in tecta recessit.
100 Postera depulerat stellas aurora micantes:

[1] Pagasaea=Pegasaea
[2] limosi=limosae; Phasidos=Phasidis
[3] lexque datur Minyis=visque datur numeris; laborum=malorum
[4] obstat=obstet=optat; quid=nisi
[5] timoris=doloris=furoris
[6] trahit=gravat
[7] ore=forma
[8] ore=igne
[9] segetis=segeti
[10] fera=mera
[11] non et specto=et non specto=non exspecto
[12] Prodamne ego=Prodam nego
[13] Quid=Quin
[14] pubis=pupis=puppis
[15] loci=soli
[16] cinctaque=cunctaque
[17] verebor=timebo
[18] putas=vocas
[19] inponis=praeponis
[20] fortis=fractus; resederat= residerat=recesserat=quieverat
[21] recanduit=excanduit
[22] latuit=patuit=patimur
[23] lenis=lentus ex
[24] solito=subito
[25] posses ignoscere=ignosci possit
[26] nec me=non
[27] futuri=futura

帖撒利亚人正乘着帕加塞松木船穿越[1] 美狄亚与伊阿宋
大海。他们已见过菲纽斯,在漫漫黑夜[2]
苟延虚弱的残年。北风神的孪生青年
帮可怜的老者摆脱了哈耳庇埃的纠缠。[3]
5 在著名的伊阿宋带领下忍受众多困厄,[4]
大家终于抵达混浊湍急的帕西斯河。[5]
当他们向国王索要佛里克索斯的宝物,[6]
对方规定了可怕的条件、艰巨的任务。[7]
埃厄忒斯之女却燃起炽烈的爱欲,[8]
10 她挣扎良久,却发现无法用理智征服
这种疯病。“美狄亚,你的反抗有何益?
不知哪位神在做对,”她自语,“这若不是
所谓爱或与爱相近的东西,就难以理解。
我为何觉得父亲的命令太过严苛?
15 但它真的太严苛!我不过刚刚见到他,
为何担心他会死?为何要如此害怕?
震落这些在少女心中孕育的火焰,
尽你所能,可怜虫!我若能,就不痴癫。
可陌生的力量强行拽着我,这边是欲望,
20 那边是理智。我明明赞同正确的一方,
却追随错误的一方!你身为公主,为何
迷恋异乡人,梦想遥远异域的婚约?
这片土地也能赐给你爱人。他是活,
还是死,都在神手里。还是活吧!抛却
25 爱情,我仍可以祷告。伊阿宋犯了何罪?
除非天性残忍,谁不会被他的年岁、
门第和勇气打动?即使这些都欠缺,谁能
不倾慕他俊美的容貌?至少我已经动心。
然而我若不帮他,他就会遭火牛喷身,
30 并且与自己种下、从地里萌生的敌人
搏斗,或成为贪婪巨龙的血腥战利品。
如果我允许这一切发生,就必须承认,
我是母虎的孩子,心中塞满了铁石。[9]
为何我不干脆看他死,用这样的景致
35 玷污我的眼?为何不怂恿牛向他进攻,
还有地生的猛士和永远不眠的大龙?
愿神有更好的旨意。但祷告求不来善果,
我必须行动。但真要背叛父亲的王国,
帮助和拯救一个不知底细的陌生人,
40 他一旦脱险,就可能抛下我,扬帆返程,
成为别人的丈夫,只留下美狄亚受罚?
如果他负心,将我置于另一人之下,
就让他死吧!可是不!他那诚挚的表情,
他那高贵的灵魂,他那优雅的身形,
45 告诉我,他不会欺骗,不会忘记我的恩。
而且,他会先发誓,我会让众神见证
我们的盟约。何必无端担心?别迟疑,
立刻行动!伊阿宋一定会永远感激你,
在庄严婚礼中娶你为妻,在希腊全境,[10]
50 妇女们将云集,赞美你的拯救之功。
难道就这样乘船远去,离开姐姐、[11]
弟弟、父亲、神祇和生我养我的故国?[12]
我父亲的确残暴,我家乡的确野蛮,[13]
弟弟仍然是孩子,姐姐站在我一边,
55 最强大的神在我心里。我并非抛下
而是追求伟大的东西:成为亚该亚
青年光荣的拯救者,见识更好的世界,
目睹在这里都闻名的城市,领略那里的
文化艺术,陪伴伊阿宋——为了他我甘愿
60 用天下的一切去交换,有了与他的姻缘,
我就是诸神的宠儿,我的头会触到星星!
为何说我不知晓什么山在大海深心[14]
升起,还有威胁舟船的卡律布狄斯[15]
(时而吸入、时而又吐出海水),以及
65 腰缠凶犬的斯库拉(在西西里海中吠叫)?[16]
只要拥着我所爱,偎依在伊阿宋怀抱,
我就能漂洋过海:搂着他我无所畏惧,
如果我害怕什么,也只是为了我丈夫。
可是,这真是婚姻?真给你的罪添一个
70 诱人的名字,美狄亚?想想吧,你要做的
是多么悖逆!趁你还能够,远离邪行!”
此时矗立在她眼前的是美德、亲情
和羞耻心,丘比特已被击败,准备逃窜。
她正前往赫卡忒的一处古老祭坛,
75 它藏在浓密树荫和隐秘森林的深处,
决心已下定,爱欲已被遏制,已平复,
但当她看见伊阿宋,熄灭的火焰又重燃,
双颊泛起了红晕,面容刹那变灿烂。
正如经常从风中吸收助力的火花,
80 原本奄奄一息,藏在覆盖的灰烬下,
转眼就生长,苏醒,如原来一般昂扬,
她已经衰退、已经瘫软的爱情也这样,
刚瞥见青年,就为其容颜再次燃烧。
偏偏就在这一天,埃宋之子的美貌
85 更胜过平日,所以应当原谅她动情。
她凝视着他,目不转睛,仿佛是初逢,
越看越魂不守舍,甚至觉得那并非
凡人的面容,无法扭头,无法离开。
可是当异乡人开始说话,握住她右手,
90 谦卑地请求她给予帮助,并承诺相守
终生的时候,她眼泪夺眶而出,对他说:
“我知道自己怎么做。不是对真相的疑惑,
而是爱困住了我。我一定会设法救你,
但你要兑现诺言!”他以三形神的名义[17]
95 发下重誓,还加上那片丛林的神灵、
俯瞰一切的太阳(未来岳父的父亲)、[18]
他自己的未来和即将经历的巨大危险。
获得信任后,他立刻接过魔药(已事先
加咒),学会了用法,欣悦地回到住地。
100 翌日的黎明已驱散所有闪耀的星子,

[1] “帖撒利亚人”对应的原文是Minyae(闵亚斯人),这里特指乘坐“阿尔戈”号去黑海之滨国度科尔基斯寻找金羊毛的众英雄,他们并非全部来自帖撒利亚,但领头人伊阿宋是帖撒利亚人,船也在帖撒利亚的佩里昂山制造,并从帖撒利亚的港口帕加塞(Pagasae)出发。
[2] 菲纽斯(Phineus)是色雷斯(一说阿卡迪亚)的一位国王,“阿尔戈”号上的盲人先知。
[3] 菲纽斯的两个儿子都是前妻所生,在后妻的欺骗下,他弄瞎了他们的眼睛。为了惩罚他,朱诺派出鸟身女神哈耳庇埃(Harpyiae)去污染他的食物,“北风神的孪生青年”——卡莱斯和泽特斯帮助他摆脱了纠缠。
[4] 伊阿宋(Iason)是埃宋之子,受到伊俄尔科斯(Iolcos)国王、叔父珀利阿斯(Pelias)迫害,后来成为半人马喀戎的学生和“阿尔戈”号远征的召集人。
[5] 帕西斯河在科尔基斯境内。
[6] “佛里克索斯的宝物”即是金羊毛。
[7] 伊阿宋必须完成三项任务:一是迫使火牛耕田,二是在地里播撒龙牙种子,三是打败看守金羊毛的巨龙。
[8] “埃厄忒斯之女”指美狄亚(Medea),埃厄忒斯(Aeetes)是科尔基斯的国王,其名字源于古希腊语aietos(鹰)。
[9] 这是古代西方形容人残忍的典型说法。
[10] “希腊”对应的原文是Pelasgas,这个形容词源于珀拉斯吉亚(Pelasgia),是伯罗奔尼撒半岛的古称,因为据说希腊最早的居民是珀拉斯吉人(Pelasgi)。这个词常用来指代整个希腊。
[11] 美狄亚的姐姐是卡尔基俄佩(Chalciope),她和逃到科尔基斯的佛里克索斯结了婚。
[12] 美狄亚的弟弟是阿布绪托斯(Absyrtus),他后来被美狄亚杀死并分尸,参考奥维德《哀歌集》(Tristia 3.9)。
[13] 这是从希腊人的角度说的,在希腊人眼中,所有非希腊人都是野蛮人。
[14] 这些山指辛普列加达(Symplegadae,在古希腊语中意为“碰撞到一起”),是黑海入口的两处相对的巨岩,传说会移动位置,挤碎经过的船只。
[15] 卡律布狄斯(Charybdis)是古希腊神话中的海妖,据说一天三次吸入再吐出大量海水,无数水手葬身她口中。理性的解释是,这是一个漩涡。
[16] 斯库拉(Scylla)是西西里海域的六头长颈食人女妖,小腹长着一圈吠叫的狗,参考《奥德赛》(Odyssey 12.73-126),也可参考本书第十四卷55-74行。
[17] “三形神”指赫卡忒,因为她同时是天上的卢娜(Luna,月神)、地上的狄安娜(Diana,猎神、林神、妇女的守护神)和地府的赫卡忒(Hecate,魔法神)。
[18] 埃厄忒斯的父亲是太阳神赫利俄斯。