Ite satis propere sacris laurumque capillis[1]
ponite.’ Deponunt et sacra infecta relinquunt,
quodque licet, tacito venerantur murmure numen.
Indignata dea est summoque in vertice Cynthi
205 talibus est dictis gemina cum prole locuta:
‘En ego, vestra parens, vobis animosa creatis[2]
et nisi Iunoni nulli cessura dearum,
an dea sim, dubitor perque omnia saecula cultis[3]
arceor, o nati, nisi vos succurritis, aris.
210 Nec dolor hic solus: diro convicia facto
Tantalis adiecit vosque est postponere natis
ausa suis et me, quod in ipsam reccidat, orbam[4]
dixit et exhibuit linguam scelerata paternam.’
Adiectura preces erat his Latona relatis:
215 ‘Desine’ Phoebus ait, ‘poenae mora longa querella est.’
Dixit idem Phoebe celerique per aera lapsu
contigerant tecti Cadmeida nubibus arcem.
Planus erat lateque patens prope moenia campus,
adsiduis pulsatus equis, ubi turba rotarum
220 duraque mollierat subiectas ungula glaebas.[5]
Pars ibi de septem genitis Amphione fortes[6]
conscendunt in equos Tyrioque rubentia suco[7]
terga premunt auroque graves moderantur habenas.[8]
E quibus Ismenus, qui matri sarcina quondam
225 prima suae fuerat, dum certum flectit in orbem
quadripedis cursus spumantiaque ora coercet;
‘Ei mihi!’ conclamat medioque in pectore fixa[9]
tela gerit frenisque manu moriente remissis
in latus a dextro paulatim defluit armo.
230 Proximus audito sonitu per inane pharetrae
frena dabat Sipylus, veluti cum praescius imbris[10]
nube fugit visa pendentiaque undique rector
carbasa deducit, ne qua levis effluat aura;[11]
frena tamen dantem non evitabile telum[12]
235 consequitur summaque tremens cervice sagitta
haesit et exstabat nudum de gutture ferrum.[13]
Ille, ut erat pronus, per crura admissa iubasque[14]
voluitur et calido tellurem sanguine foedat.
Phaedimus infelix et aviti nominis heres
240 Tantalus, ut solito finem inposuere labori,
transierant ad opus nitidae iuvenale palaestrae[15]
et iam contulerant arto luctantia nexu
pectora pectoribus; contento concita nervo,[16]
sicut erant iuncti, traiecit utrumque sagitta.
245 Ingemuere simul, simul incurvata dolore
membra solo posuere, simul suprema iacentes[17]
lumina versarunt, animam simul exhalarunt.
Adspicit Alphenor laniataque pectora plangens
advolat, ut gelidos complexibus adlevet artus,[18]
250 inque pio cadit officio; nam Delius illi
intima fatifero rupit praecordia ferro.[19]
Quod simul eductum est, pars est pulmonis in hamis[20]
eruta cumque anima cruor est effusus in auras.
At non intonsum simplex Damasichthona vulnus[21]
255 adficit: ictus erat, qua crus esse incipit et qua
mollia nervosus facit internodia poples,[22]
dumque manu temptat trahere exitiabile telum,
altera per iugulum pennis tenus acta sagitta est;
expulit hanc sanguis seque eiaculatus in altum[23]
260 emicat et longe terebrata prosilit aura.[24]
Ultimus Ilioneus non profectura precando[25]
bracchia sustulerat ‘di’ que ‘o communiter omnes’
dixerat ignarus non omnes esse rogandos,
‘parcite!’ motus erat, cum iam revocabile telum
265 non fuit, arquitenens: minimo tamen occidit ille
vulnere, non alte percusso corde sagitta.
Fama mali populique dolor lacrimaeque suorum[26]
tam subitae matrem certam fecere ruinae
mirantem potuisse irascentemque, quod ausi
270 hoc essent superi, quod tantum iuris haberent;
nam pater Amphion ferro per pectus adacto
finierat moriens pariter cum luce dolorem.[27]
Heu quantum haec Niobe Niobe distabat ab illa,
quae modo Latois populum submoverat aris
275 et mediam tulerat gressus resupina per urbem,
invidiosa suis, at nunc miseranda vel hosti.
Corporibus gelidis incumbit et ordine nullo
oscula dispensat natos suprema per omnes;
a quibus ad caelum liventia bracchia tollens
280 ‘Pascere, crudelis, nostro, Latona, dolore,[28]
Pascere’ ait ‘satiaque meo tua pectora luctu
corque ferum satia!’ dixit; ‘per funera septem
efferor. Exsulta victrixque inimica triumpha!
Cur autem victrix? Miserae mihi plura supersunt
285 quam tibi felici: post tot quoque funera vinco.’
Dixerat et sonuit contento nervus ab arcu,
qui praeter Nioben unam conterruit omnes:
illa malo est audax. Stabant cum vestibus atris
ante toros fratrum demisso crine sorores.[29]
290 E quibus una trahens haerentia viscere tela[30]
inposito fratri moribunda relanguit ore;
altera solari miseram conata parentem
conticuit subito duplicataque vulnere caeco est.[31]
[Oraque compressit, nisi postquam spiritus ibat][32]
295 Haec frustra fugiens collabitur, illa sorori
inmoritur; latet haec, illam trepidare videres;
sexque datis leto diversaque vulnera passis
ultima restabat: quam toto corpore mater,
tota veste tegens ‘Unam minimamque relinque!
300 De multis minimam posco’ clamavit ‘et unam.’[33]

[1] satis propere sacris=sat est propere
[2] creatis=creatrix
[3] dubitor=dubito
[4] reccidat=recidat=decidat
[5] mollierat=mollierant
[6] ibi=ubi
[7] suco=fuco
[8] auroque graves…habenas=auro gravidis…habenis=auro gravidas…habenas
[9] conclamat=cum clamat
[10] frena=terga; imbris=imbres
[11] deducit=diducit; effluat=effluit
[12] tamen dantem=tamen tandem=tamen dantem hunc=dabat tamen hunc
[13] nudum=nudo; gutture=pectore
[14] crura=colla
[15] transierant=transierunt
[16] contento=contorto=cum tento
[17] iacentes=gementes
[18] advolat=evolat
[19] ferro=telo
[20] eductum=evulsum; est=et
[21] intonsum=infossum
[22] nervosus=nodosus
[23] seque eiaculatus=seque iaculatus=se qui iaculatus
[24] terebrata=tenebrata
[25] non profectura=inprofectura=non prefectura
[26] mali=malum
[27] luce=voce
[28] dolore=cruore
[29] toros=rogos
[30] viscere tela=viscera telo
[31] caeco=toto=tota
[32] nisi=sibi; ibat=exit
[33] clamavit et unam=clamaverat unam