Dumque ea Cephenum medio Danaeius heros
agmine commemorat, fremida regalia turba[1]
atria conplentur, nec coniugialia festa[2]
qui canat est clamor, sed qui fera nuntiet arma,
5 inque repentinos convivia versa tumultus
adsimilare freto possis, quod saeva quietum
ventorum rabies motis exasperat undis.
Primus in his Phineus, belli temerarius auctor,
fraxineam quatiens aeratae cuspidis hastam,
10 ‘En’ ait ‘en adsum praereptae coniugis ultor,
nec mihi te pennae nec falsum versus in aurum
Iuppiter eripiet.’ Conanti mittere Cepheus
‘Quid facis?’ exclamat ‘Quae te, germane, furentem
mens agit in facinus? Meritisne haec gratia tantis
15 redditur? Hac vitam servatae dote rependis?[3]
Quam tibi non Perseus, verum si quaeris, ademit,
sed grave Nereidum numen, sed corniger Ammon,
sed quae visceribus veniebat belua ponti
exsaturanda meis. Illo tibi tempore rapta est,
20 Quo peritura fuit, nisi si crudelis id ipsum
exigis, ut pereat, luctuque levabere nostro.
Scilicet haud satis est, quod te spectante revincta est
et nullam quod opem patruus sponsusve tulisti:
insuper, a quoquam quod sit servata, dolebis
25 praemiaque eripies? Quae si tibi magna videntur,
ex illis scopulis, ubi erant adfixa, petisses.[4]
Nunc sine, qui petiit, per quem haec non orba senectus,
ferre, quod et meritis et voce est pactus, eumque
non tibi, sed certae praelatum intellege morti.’
30 Ille nihil contra, sed et hunc et Persea vultu
alterno spectans petat hunc ignorat an illum
cunctatusque brevi contortam viribus hastam,
quantas ira dabat, nequiquam in Persea misit.
Ut stetit illa toro, stratis tum denique Perseus
35 exsiluit teloque ferox inimica remisso
pectora rupisset, nisi post altaria Phineus
isset: et (indignum) scelerato profuit ara.
Fronte tamen Rhoeti non inrita cuspis adhaesit;
qui postquam cecidit ferrumque ex osse revulsum est,
40 calcitrat et positas adspergit sanguine mensas.[5]
Tum vero indomitas ardescit vulgus in iras
telaque coniciunt et sunt, qui Cephea dicunt
cum genero debere mori; sed limine tecti
exierat Cepheus testatus iusque fidemque
45 hospitiique deos ea se prohibente moveri.
Bellica Pallas adest et protegit aegide fratrem
datque animos. Erat Indus Athis, quem flumine Gange
edita Limnaee vitreis peperisse sub undis[6]
creditur, egregius forma, quam divite cultu
50 augebat bis adhuc octonis integer annis,
indutus chlamydem Tyriam, quam limbus obibat
aureus; ornabant aurata monilia collum
et madidos murra curvum crinale capillos;[7]
ille quidem iaculo quamvis distantia misso
55 figere doctus erat, sed tendere doctior arcus.
Tum quoque lenta manu flectentem cornua Perseus
stipite, qui media positus fumabat in ara,
perculit et fractis confudit in ossibus ora.
Hunc ubi laudatos iactantem in sanguine vultus[8]
60 Assyrius vidit Lycabas, iunctissimus illi
et comes et veri non dissimulator amoris,
postquam exhalantem sub acerbo vulnere vitam[9]
deploravit Athin, quos ille tetenderat arcus
adripit et ‘mecum tibi sint certamina’ dixit,
65 ‘Nec longum pueri fato laetabere, quo plus
invidiae quam laudis habes.’ Haec omnia nondum
dixerat, emicuit nervo penetrabile telum
vitatumque tamen sinuosa veste pependit.
Vertit in hunc harpen spectatam caede Medusae[10]
70 Acrisioniades adigitque in pectus; at ille
iam moriens oculis sub nocte natantibus atra
circumspexit Athin seque adclinavit ad illum
et tulit ad manes iunctae solacia mortis.
Ecce Syenites, genitus Metione, Phorbas[11]
75 et Libys Amphimedon, avidi committere pugnam,
sanguine, quo late tellus madefacta tepebat,
conciderant lapsi; surgentibus obstitit ensis,
alterius costis, iugulo Phorbantis adactus.
At non Actoriden Erytum, cui lata bipennis
80 telum erat, admoto Perseus petit ense, sed altis[12]
exstantem signis multaeque in pondere massae
ingentem manibus tollit cratera duabus
infligitque viro: rutilum vomit ille cruorem
et resupinus humum moribundo vertice pulsat.
85 Inde Semiramio Polydegmona sanguine cretum
Caucasiumque Abarim Sperchionidenque Lycetum
intonsumque comas Helicem Phlegyamque Clytumque
sternit et exstructos morientum calcat acervos.[13]
Nec Phineus ausus concurrere comminus hosti
90 intorquet iaculum: quod detulit error in Idan
expertem frustra belli et neutra arma secutum.
Ille tuens oculis inmitem Phinea torvis
‘Quandoquidem in partes’ ait ‘abstrahor, accipe, Phineu,
quem fecisti hostem, pensaque hoc vulnere vulnus!’
95 Iamque remissurus tractum de vulnere telum[14]
sanguine defectos cecidit conlapsus in artus.
Tum quoque Cephenum post regem primus Hodites
ense iacet Clymeni; Prothoenora percutit Hypseus,
Hypsea Lyncides. Fuit et grandaevus in illis
100 Emathion, aequi cultor timidusque deorum,
[1] fremida regalia turba=fremitu regalia turbae
[2] coniugialia=coniugalia
[3] servatae=servatam
[4] adfixa=confixa
[5] adspergit=asparsit
[6] Limnaee=limnate=limniate=limitade=Limnatis
[7] curvum crinale=cohibebat mitra
[8] laudatos=foedatos
[9] acerbo=acervo
[10] spectatam=spectatum
[11] Syenites=Suenites
[12] admoto=ammoto=admotum=hamato
[13] exstructos=instructos=extinctos
[14] vulnere=corpore; telum=ferrum
達那厄之子正在刻甫斯的廷臣中間[1] 珀爾修斯的惡戰
講述這些,一群吵嚷的民眾突然
塞滿王宮的大廳,他們的喧囂不像是
慶祝婚禮,而是預告兇殘的武力。
5 你可以將驟然陷入混亂的筵席看作
大海,原本祥和寧靜,颶風無情的
暴怒卻掀起陣陣狂濤,攪亂一切。
菲紐斯沖在最前面(進攻的魯莽策劃者),[2]
手中揮舞着一桿銅頭的白蠟木長矛,
10 “看吧,我來為奪妻之恨復仇!”他吼道,
“那對翅膀,還有化作假黃金的朱庇特[3]
都沒法救你!”他正欲擲矛,刻甫斯猛喝,
“這是幹什麼?弟弟,你發什麼瘋,竟想
犯下此重罪?你就用這樣的方式報償
15 天大的恩情?這就是拯救公主的酬答?
你若求真相,並不是珀爾修斯奪走她,
而是嚴厲的海洋女神和長角的阿蒙神,
還有那頭遠來的海怪,一心要享盡
我親生骨肉的美餐。你在她等死之時
20 已經失去她,除非她的死原本就是
你冷酷的心所求,我痛苦,你才會滿足!
眼睜睜看着她被綁,你身為叔父、未婚夫,
卻任憑她孤立無助,現在你還嫌不夠,
居然不能容忍她被另外的男子拯救,
25 非要奪走這獎賞?如果你看重這獎賞,
當初你就該自己到拴她的岩石去搶。
放手吧,讓得到的人擁有承諾和功勞
爭來的東西,我因他晚年才有了依靠。
你不是輸給他,是輸給本已確定的死亡。”
30 他沒有反駁,只是來回地打量國王
和珀爾修斯,不知應該先攻擊哪方。
猶豫片刻,他用盡怒氣激發的力量,
將長矛向珀爾修斯擲去,卻未能投中,
嵌在軟墊里。珀爾修斯終於從躺椅上[4]
35 躍起,拔出長矛,兇狠地扔回去,他本可
扎透敵人的胸膛,若不是菲紐斯躲到了
祭壇後面——它竟恥辱地保護了惡徒!
但長矛並未空擲,在洛托斯前額陷住,
他倒地,武器拽出顱骨後,仍在抽搐,
40 四周擺放的餐桌濺滿了他的血污。
這時,暴民的狂怒終於不可遏止,
紛紛拋擲長矛,有人揚言,刻甫斯
應當和女婿一起死。然而國王已衝出
宮殿的門檻,呼求正義、忠信和佑護
45 賓客的諸神作證,騷亂違逆其本意。[5]
善戰的帕拉斯趕來,用盾牌保衛弟弟,[6]
鼓舞他的勇氣。有一位印度人阿提斯,
據說是恆河仙女林奈厄在透亮的水波里
誕下,相貌出眾,華麗的服飾更增添
50 風度。他剛滿十六歲,正值青春,身穿
一件紫色的長袍,周圍都鑲着金邊,
胸前掛着鍍金的項圈,頭髮塗滿
沒藥的汁液,還插着一隻裝飾的梳子。
他雖然擅長投擲標槍,從遠處攻擊
55 目標,但弓箭才是他引以為豪的絕技。
他正用手拉堅韌的弓弦,珀爾修斯
從祭壇中間拎起一根冒煙的木柴,
朝他砸去,頓時臉塌陷,頭骨崩碎。
見他在血泊中扭動受盡讚美的那張臉,
60 亞述的呂卡巴斯、他最忠誠的夥伴
(從不隱藏對阿提斯發自心底的深情)
不禁高聲痛哭,當身負重傷的友人
氣息已斷,他抓起阿提斯用過的弓弦,
喊道,“現在就讓你與我捉對惡戰,
65 你不會因為他的死得意太久,這絕非
可炫耀之事,只給你招來仇恨!”他還未
說完,鋒利的箭矢已經從弦上騰躍,
雖被避開,仍然射中對方的衣褶。
揮動曾見證梅杜薩之死的那隻彎劍,[7]
70 珀爾修斯刺透了他的胸膛。他死前[8]
卻用已然在濃黑暗夜裡浮沉的雙眼
四下搜尋阿提斯,然後爬到他身邊,
將相伴而死的安慰帶到幽冥的土地。
這時,色耶尼的福耳巴斯(梅梯昂之子)[9]
75 和利比亞的安菲墨冬急於加入混戰,
地上流淌的溫血卻太滑,他們猝然
摔倒,欲起身卻被劍攔住,安菲墨冬
被刺穿肋骨,福耳巴斯被洞穿喉嚨。
面對手持雙刃闊斧的厄律托斯,[10]
80 珀爾修斯並沒有以劍攻擊,而是
用雙手舉起一隻又大又沉的調酒罐
(上面鏤着凸起的浮雕),朝他猛然
砸去。眨眼間厄律托斯口噴血汁,
仰面倒下,垂死的頭顱鏗然撞地。
85 然後,他又殺死塞密拉米絲的後裔[11]
波呂代蒙、高加索的阿巴里、呂克托斯、[12]
長發披垂的赫利克斯、菲列古阿斯、
克魯托斯,踐踏着堆聚的殘喘之體。
菲紐斯不敢與敵人近身作戰,從遠處
90 扔來標槍,伊達斯卻成了錯誤的歸宿。
他置身事外,兩不相幫,卻是徒然,
於是憤怒地盯着殘忍的菲紐斯,大喊,
“既然你強迫我選邊,那就請你接受
親手製造的敵人和以傷還傷的復仇!”
95 從身上拔出標槍,他正欲回敬對方,
卻突然癱倒,身體的血液已經流光。
這時,克呂墨諾斯已殺刻甫斯副手[13]
赫狄特斯,普羅托洛耳不敵許普修,
後者被珀爾修斯奪了命。有一位耆老[14]
100 厄瑪提翁,向來敬畏神,信奉公道,
[1] “達那厄之子”指珀爾修斯。
[2] 菲紐斯(Phineus)是刻甫斯的弟弟,安德羅墨達的未婚夫。
[3] “化作假黃金的朱庇特”影射朱庇特化作金雨與達那厄幽會的事。
[4] 這裡奧維德將古羅馬風俗轉移到了埃塞俄比亞。古羅馬人進餐時一般都趴伏在長椅上,椅子上鋪着軟墊。
[5] 古代人非常重視招待和保護客人,朱庇特尤其是維護待客之道的神。
[6] 從擁有朱庇特這位共同的父親看,珀爾修斯是密涅瓦(帕拉斯)的弟弟。
[7] 原文中的harpen(主格harpe)是一種彎而短的劍。
[8] “珀爾修斯”對應的原文是Acrisioniades(阿克里西俄斯的後裔)。
[9] 色耶尼(Syene)是上埃及城市,即今天的阿斯旺,代表了羅馬人所知世界的最南端。
[10] 這行原文中Erytum(厄律托斯)還有同位語Actoriden(阿克托耳之子),因為譯文格律限制未譯。
[11] 關於塞密拉米絲,參考第四卷第58行的注釋。
[12] 這行的原文中Lycetum(呂克托斯)還有修飾語Sperchioniden(來自斯佩基俄斯河的),因為譯文格律限制未譯。
[13] “副手”對應的原文是post regem primus,意為“地位僅次於國王的”。
[14] “珀爾修斯”對應的原文是Lyncides,意為“林叩斯的後裔”,因為珀爾修斯是阿克里西俄斯的外孫,而阿克里西俄斯是林叩斯的孫子。