《變形記》第4卷701-803行

praeferrer cunctis certe gener; addere tantis
dotibus et meritum, faveant modo numina, tempto.
Ut mea sit servata mea virtute, paciscor.’
Accipiunt legem (quis enim dubitaret?) et orant
705 promittuntque super regnum dotale parentes.
Ecce velut navis praefixo concita rostro
sulcat aquas, iuvenum sudantibus acta lacertis,
sic fera, dimotis impulsu pectoris undis,
tantum aberat scopulis quantum Balearica torto
710 funda potest plumbo medii transmittere caeli,
cum subito iuvenis pedibus tellure repulsa
arduus in nubes abiit. Ut in aequore summo
umbra viri visa est, visa fera saevit in umbra[1];
utque Iovis praepes, vacuo cum vidit in arvo
715 praebentem Phoebo liventia terga draconem,
occupat aversum, neu saeva retorqueat ora,
squamigeris avidos figit cervicibus ungues,
sic celeri missus praeceps per inane volatu
terga ferae pressit dextroque frementis in armo
720 Inachides ferrum curvo tenus abdidit hamo.
Vulnere laesa gravi modo se sublimis in auras
attollit, modo subdit aquis, modo more ferocis
versat apri, quem turba canum circumsona terret.
Ille avidos morsus velocibus effugit alis;
725 quaque patet, nunc terga cavis super obsita conchis,
nunc laterum costas, nunc qua tenuissima cauda
desinit in piscem, falcato vulnerat ense.
Belua puniceo mixtos cum sanguine fluctus
ore vomit; maduere graves adspergine pennae;
730 nec bibulis ultra Perseus talaribus ausus
credere conspexit scopulum, qui vertice summo
stantibus exstat aquis, operitur ab aequore moto.
Nixus eo rupisque tenens iuga prima sinistra,
ter quater exegit repetita per ilia ferrum.
735 Litora cum plausu clamor superasque deorum
implevere domos; gaudent generumque salutant
auxiliumque domus servatoremque fatentur
Cassiope Cepheusque pater; resoluta catenis
incedit virgo, pretiumque et causa laboris.
740 Ipse manus hausta victrices abluit unda;
anguiferumque caput dura ne laedat harena,
mollit humum foliis natasque sub aequore virgas
sternit et imponit Phorcynidos ora Medusae.
Virga recens bibulaque etiamnunc viva medulla
745 vim rapuit monstri tactuque induruit huius
percepitque novum ramis et fronde rigorem.
At pelagi nymphae factum mirabile temptant
pluribus in virgis et idem contingere gaudent
seminaque ex illis ut erant iactata per undas,
750 nunc quoque curaliis eadem natura remansit,
duritiam tacto capiant ut ab aere, quodque
vimen in aequore erat, fiat super aequora saxum.
Dis tribus ille focos totidem de caespite ponit,
laevum Mercurio, dextrum tibi, bellica virgo;
755 ara Iovis media est; mactatur vacca Minervae,
alipedi vitulus, taurus tibi, summe deorum.
Protinus Andromedan et tanti praemia facti
indotata rapit; taedas Hymenaeus Amorque
praecutiunt; largis satiantur odoribus ignes
760 sertaque dependent tectis et ubique lyraeque
tibiaque et cantus, animi felicia laeti
argumenta, sonant; reseratis aurea valvis
atria tota patent pulchroque instructa paratu
Cepheni proceres ineunt convivia regis.
765 Postquam epulis functi generosi munere Bacchi
diffudere animos, cultusque genusque locorum
quaerit Lyncides: quaerenti protinus unus[2]
narrat Cephenum moresque animumque virorum.[3]
Quae simul edocuit, ‘Nunc, o fortissime’ dixit
770 ‘fare precor, Perseu, quanta virtute quibusque
artibus abstuleris crinita draconibus ora.’
Narrat Agenorides gelido sub Atlante iacentem
esse locum solidae tutum munimine molis;
cuius in introitu geminas habitasse sorores
775 Phorcidas, unius partitas luminis usum;
id se sollerti furtim, dum traditur, astu
supposita cepisse manu perque abdita longe
deviaque et silvis horrentia saxa fragosis
Gorgoneas tetigisse domos; passimque per agros
780 perque vias vidisse hominum simulacra ferarumque
in silicem ex ipsis visa conversa Medusa;
se tamen horrendae clipei, quod laeva gerebat,
aere repercusso formam adspexisse Medusae;
dumque gravis somnus colubrasque ipsamque tenebat,
785 eripuisse caput collo pennisque fugacem
Pegason et fratrem matris de sanguine natos.
Addidit et longi non falsa pericula cursus,
quae freta, quas terras sub se vidisset ab alto
et quae iactatis tetigisset sidera pennis.
790 Ante exspectatum tacuit tamen; excipit unus
ex numero procerum, quaerens cur sola sororum
gesserit alternis immixtos crinibus angues.
Hospes ait: ‘Quoniam scitaris digna relatu,
accipe quaesiti causam. Clarissima forma
795 multorumque fuit spes invidiosa procorum
illa, neque in tota conspectior ulla capillis
pars fuit; inveni, qui se vidisse referret.
Hanc pelagi rector templo vitiasse Minervae
dicitur; aversa est et castos aegide vultus
800 nata Iovis texit; neve hoc impune fuisset,
Gorgoneum crinem turpes mutavit in hydros.
Nunc quoque, ut attonitos formidine terreat hostes,
pectore in adverso, quos fecit, sustinet angues.’

[1] visa…umbra=visam…umbram
[2] Lyncides=Abantiades
[3] Cephenum=Lyncides

難道不是你們最理想的女婿?我還能
努力再立一功,只要神與我同心。
若我的勇敢能救她,我惟願與她相守。”
父母同意了條件(誰還會猶豫?),請求
705 他出手,並另外允諾以整個王國為嫁妝。
此刻,猶如一艘船疾速駛來,波浪
被尖利的船頭撕開,槳手奮力爭先,
怪獸用胸膛不斷推開海濤,轉眼
它距巉岩已只剩巴勒阿里投石機
710 射出的鉛彈能在空中穿行的距離。
青年突然猛一踩地面,高高躍起,
飛入雲中。英雄在海面投下影子,
怪獸瞅見影子,便沖它發泄怒火。
正如朱庇特之鳥在空曠平原上發覺[1]
715 一條蛇在太陽底下曬着鉛灰的脊背,
從後面猛撲,為阻止兇狠的嘴扭回,
它用貪婪的利爪嵌入覆鱗的脖子;
珀爾修斯也疾速俯衝,穿過空氣,
按住怪獸的背部,伴着它的咆哮,
720 將利劍沒入其右肩,直至劍柄末梢。
它身受重傷,時而將頭伸出海面,
時而潛入浪下,時而像狂吠獵犬
圍困的兇悍野豬,驚恐無措地兜繞。
藉助翅膀,他敏捷地躲開怪獸瘋咬,
725 瞅准其破綻,用彎劍忽而刺中嵌滿
空心螺殼的背部,忽而戳傷側面,
忽而扎向縮成魚形的尾巴最細處。
怪獸從口中吐出波浪,紫紅的血污
與之混合。珀爾修斯的翅膀也因為
730 海水濺濕而變沉,他不敢繼續依賴
飛鞋,正好看見有一塊大石,波浪[2]
安靜時露出頂部,風急浪高時就隱藏。
他靠在上面,左手抓住岩礁的邊緣,
連續三四次挺劍,將怪獸內臟刺穿。
735 歡呼喝彩聲在海岸和上界諸神的宅邸
回蕩。卡西俄珀和刻甫斯萬分欣喜,
向女婿致敬,稱讚他是全家的支柱
和救星。眾人解開鎖鏈,少女也加入
歡慶——她是這番惡鬥的起因和報酬。
740 青年用取來的水洗凈了得勝的雙手,
他擔心粗糙的沙子磨損蛇發的頭顱,
在地面鋪了葉子和海下生長的植物,
才放上福爾科斯之女梅杜薩的臉。
新採的莖株和濕潤的木髓生機未斷,
745 奪取了怪物的力量,並在接觸中封凝,
枝條和葉子都感到一種陌生的僵硬。
海中仙女們又用更多的植株來嘗試
這奇妙的現象,同樣的結果令她們驚喜。
當它們育出的種子撒遍大海各處,
750 就成了今日依然保持其特性的珊瑚,[3]
一碰到空氣就會變硬,長於水下時
還是枝條,出了海面卻變成岩石。
他用草皮為三位神搭了三座祭壇,
左邊給墨丘利,善戰處女的在右邊,
755 朱庇特在中間。他向密涅瓦獻上母牛,
向飛鞋神獻牛犢,公牛則獻給眾神之首。[4]
他即刻娶了安德羅墨達,大功得報償,
嫁妝已多餘。許墨奈俄斯和小愛神在前方[5]
揮舞火炬,火焰散發著馥郁的香氣。
760 王宮裡掛滿花環,豎琴聲到處流溢,
還有喇叭聲、歌聲——快樂心靈的幸福
見證。雙扇的大門敞開,豁然呈現出
鍍金的中庭,刻甫斯手下的達官顯貴
紛紛入座,在華麗的宴席上盡享美味。
765 等到所有人已饜足佳肴,酣暢的酒意 珀爾修斯與梅杜薩
讓心神飄飛,珀爾修斯便開始問起
此地的風土人情。立刻有人作出
回應,介紹刻甫斯國民的情志習俗。
講完這些,他說,“勇武的珀爾修斯,
770 現在,求你告訴我,你是以何等血氣、
何種手段砍下了那顆蛇發的頭顱。”
珀爾修斯說,在寒涼的阿特拉斯山麓,[6]
有一處隱蔽的地方,被堅固的石陣隔絕,
福爾科斯的兩位女兒就住在它的[7]
775 入口處,她們卻只能共用一隻眼睛。
他用巧計,瞅准兩人傳遞的空當,[8]
悄悄伸手搶到它。然後,穿過遙遠
偏僻的險徑和亂木叢生的陡峭巉岩,
終於抵達戈耳工居所。他看見原野上、
780 道路兩邊遍布着人和野獸的“雕像”,
它們都被梅杜薩的目光變成石塊。
然而,他卻用左手所持的黃銅盾牌[9]
安然凝視女怪映照出的恐怖面龐。
等梅杜薩及其群蛇都陷入沉沉夢鄉,
785 他砍掉項上的頭顱,但從母親的血中
帶翅的珀加索斯兄弟卻一起誕生。[10]
青年還講了漫長旅程的危險經歷,
自己從高空俯視過哪些海洋和大地,
又乘着轉動的飛鞋到達過哪些星座。
790 眾人正聽得入神,他戛然而止。即刻,
某位貴族問道,為何眾姐妹唯有她
如此不同,長着與蛇群交錯的頭髮。
客人答道,“既然你提了一個好問題,
我就告訴你答案。她的容貌太美麗,
795 是眾多男子夢寐以求的爭奪對象,
而頭髮就是她身上最惹人迷戀的地方。
我遇到一些人,都說曾經見過其風姿。
傳聞海洋的統治者竟在密涅瓦神廟裡[11]
玷污了她。帕拉斯扭過頭,以盾牌遮住
800 貞潔的眼睛。她不許事情就此結束,
便將梅杜薩的頭髮變成醜陋的蛇群。
現在,為了震懾和恐嚇自己的敵人,
她仍在胸前放上這些自製的飾品。”

[1] “朱庇特之鳥”指鷹。
[2] 飛鞋(talaria)是綁在腳踝處的翅膀或者有翅膀的一雙鞋,是墨丘利的裝備,密涅瓦暫時讓珀爾修斯使用。
[3] 珊瑚的拉丁語叫curalium,西方古人認為珊瑚是植物,其實它是刺胞動物門珊瑚蟲綱海生無脊椎動物。
[4] 朱庇特是神王,理當接受獻祭,密涅瓦是促使珀爾修斯出發去殺梅杜薩的神,並為他提供了引導和保護,墨丘利為他提供了飛鞋,所以珀爾修斯感謝這三位神。
[5] 許墨奈俄斯是婚神。
[6] Myers(1994)以772-803行為例,說明奧維德在《變形記》中採用的主要模式借鑒了卡利馬科斯的《物因》(Aitia),那就是以神話的形式解釋眾多名稱和現象的由來。所以這裡他沒有直接講述珀爾修斯最引以為傲的功勞——殺死梅杜薩,而是以轉述的方式處理,並引向一個“物因”式的問與答:梅杜薩的頭髮上為什麼纏着蛇。
[7] 指梅杜薩的姐妹斯忒諾和歐律阿勒。
[8] 這時她們誰都看不見。
[9] 這是密涅瓦自己的盾牌(aegis),借給珀爾修斯使用,作為回報,他砍下的梅杜薩頭顱以後就一直鑲嵌在這面盾牌上,供女神嚇唬敵人。
[10] 指從梅杜薩血中誕生的珀加索斯(Pegasus)和克律薩俄耳(Chrysaor)這兩匹飛馬。
[11] “海洋的統治者”指涅普頓。