praeferrer cunctis certe gener; addere tantis
dotibus et meritum, faveant modo numina, tempto.
Ut mea sit servata mea virtute, paciscor.’
Accipiunt legem (quis enim dubitaret?) et orant
705 promittuntque super regnum dotale parentes.
Ecce velut navis praefixo concita rostro
sulcat aquas, iuvenum sudantibus acta lacertis,
sic fera, dimotis impulsu pectoris undis,
tantum aberat scopulis quantum Balearica torto
710 funda potest plumbo medii transmittere caeli,
cum subito iuvenis pedibus tellure repulsa
arduus in nubes abiit. Ut in aequore summo
umbra viri visa est, visa fera saevit in umbra[1];
utque Iovis praepes, vacuo cum vidit in arvo
715 praebentem Phoebo liventia terga draconem,
occupat aversum, neu saeva retorqueat ora,
squamigeris avidos figit cervicibus ungues,
sic celeri missus praeceps per inane volatu
terga ferae pressit dextroque frementis in armo
720 Inachides ferrum curvo tenus abdidit hamo.
Vulnere laesa gravi modo se sublimis in auras
attollit, modo subdit aquis, modo more ferocis
versat apri, quem turba canum circumsona terret.
Ille avidos morsus velocibus effugit alis;
725 quaque patet, nunc terga cavis super obsita conchis,
nunc laterum costas, nunc qua tenuissima cauda
desinit in piscem, falcato vulnerat ense.
Belua puniceo mixtos cum sanguine fluctus
ore vomit; maduere graves adspergine pennae;
730 nec bibulis ultra Perseus talaribus ausus
credere conspexit scopulum, qui vertice summo
stantibus exstat aquis, operitur ab aequore moto.
Nixus eo rupisque tenens iuga prima sinistra,
ter quater exegit repetita per ilia ferrum.
735 Litora cum plausu clamor superasque deorum
implevere domos; gaudent generumque salutant
auxiliumque domus servatoremque fatentur
Cassiope Cepheusque pater; resoluta catenis
incedit virgo, pretiumque et causa laboris.
740 Ipse manus hausta victrices abluit unda;
anguiferumque caput dura ne laedat harena,
mollit humum foliis natasque sub aequore virgas
sternit et imponit Phorcynidos ora Medusae.
Virga recens bibulaque etiamnunc viva medulla
745 vim rapuit monstri tactuque induruit huius
percepitque novum ramis et fronde rigorem.
At pelagi nymphae factum mirabile temptant
pluribus in virgis et idem contingere gaudent
seminaque ex illis ut erant iactata per undas,
750 nunc quoque curaliis eadem natura remansit,
duritiam tacto capiant ut ab aere, quodque
vimen in aequore erat, fiat super aequora saxum.
Dis tribus ille focos totidem de caespite ponit,
laevum Mercurio, dextrum tibi, bellica virgo;
755 ara Iovis media est; mactatur vacca Minervae,
alipedi vitulus, taurus tibi, summe deorum.
Protinus Andromedan et tanti praemia facti
indotata rapit; taedas Hymenaeus Amorque
praecutiunt; largis satiantur odoribus ignes
760 sertaque dependent tectis et ubique lyraeque
tibiaque et cantus, animi felicia laeti
argumenta, sonant; reseratis aurea valvis
atria tota patent pulchroque instructa paratu
Cepheni proceres ineunt convivia regis.
765 Postquam epulis functi generosi munere Bacchi
diffudere animos, cultusque genusque locorum
quaerit Lyncides: quaerenti protinus unus[2]
narrat Cephenum moresque animumque virorum.[3]
Quae simul edocuit, ‘Nunc, o fortissime’ dixit
770 ‘fare precor, Perseu, quanta virtute quibusque
artibus abstuleris crinita draconibus ora.’
Narrat Agenorides gelido sub Atlante iacentem
esse locum solidae tutum munimine molis;
cuius in introitu geminas habitasse sorores
775 Phorcidas, unius partitas luminis usum;
id se sollerti furtim, dum traditur, astu
supposita cepisse manu perque abdita longe
deviaque et silvis horrentia saxa fragosis
Gorgoneas tetigisse domos; passimque per agros
780 perque vias vidisse hominum simulacra ferarumque
in silicem ex ipsis visa conversa Medusa;
se tamen horrendae clipei, quod laeva gerebat,
aere repercusso formam adspexisse Medusae;
dumque gravis somnus colubrasque ipsamque tenebat,
785 eripuisse caput collo pennisque fugacem
Pegason et fratrem matris de sanguine natos.
Addidit et longi non falsa pericula cursus,
quae freta, quas terras sub se vidisset ab alto
et quae iactatis tetigisset sidera pennis.
790 Ante exspectatum tacuit tamen; excipit unus
ex numero procerum, quaerens cur sola sororum
gesserit alternis immixtos crinibus angues.
Hospes ait: ‘Quoniam scitaris digna relatu,
accipe quaesiti causam. Clarissima forma
795 multorumque fuit spes invidiosa procorum
illa, neque in tota conspectior ulla capillis
pars fuit; inveni, qui se vidisse referret.
Hanc pelagi rector templo vitiasse Minervae
dicitur; aversa est et castos aegide vultus
800 nata Iovis texit; neve hoc impune fuisset,
Gorgoneum crinem turpes mutavit in hydros.
Nunc quoque, ut attonitos formidine terreat hostes,
pectore in adverso, quos fecit, sustinet angues.’
[1] visa…umbra=visam…umbram
[2] Lyncides=Abantiades
[3] Cephenum=Lyncides
难道不是你们最理想的女婿?我还能
努力再立一功,只要神与我同心。
若我的勇敢能救她,我惟愿与她相守。”
父母同意了条件(谁还会犹豫?),请求
705 他出手,并另外允诺以整个王国为嫁妆。
此刻,犹如一艘船疾速驶来,波浪
被尖利的船头撕开,桨手奋力争先,
怪兽用胸膛不断推开海涛,转眼
它距巉岩已只剩巴勒阿里投石机
710 射出的铅弹能在空中穿行的距离。
青年突然猛一踩地面,高高跃起,
飞入云中。英雄在海面投下影子,
怪兽瞅见影子,便冲它发泄怒火。
正如朱庇特之鸟在空旷平原上发觉[1]
715 一条蛇在太阳底下晒着铅灰的脊背,
从后面猛扑,为阻止凶狠的嘴扭回,
它用贪婪的利爪嵌入覆鳞的脖子;
珀尔修斯也疾速俯冲,穿过空气,
按住怪兽的背部,伴着它的咆哮,
720 将利剑没入其右肩,直至剑柄末梢。
它身受重伤,时而将头伸出海面,
时而潜入浪下,时而像狂吠猎犬
围困的凶悍野猪,惊恐无措地兜绕。
借助翅膀,他敏捷地躲开怪兽疯咬,
725 瞅准其破绽,用弯剑忽而刺中嵌满
空心螺壳的背部,忽而戳伤侧面,
忽而扎向缩成鱼形的尾巴最细处。
怪兽从口中吐出波浪,紫红的血污
与之混合。珀尔修斯的翅膀也因为
730 海水溅湿而变沉,他不敢继续依赖
飞鞋,正好看见有一块大石,波浪[2]
安静时露出顶部,风急浪高时就隐藏。
他靠在上面,左手抓住岩礁的边缘,
连续三四次挺剑,将怪兽内脏刺穿。
735 欢呼喝彩声在海岸和上界诸神的宅邸
回荡。卡西俄珀和刻甫斯万分欣喜,
向女婿致敬,称赞他是全家的支柱
和救星。众人解开锁链,少女也加入
欢庆——她是这番恶斗的起因和报酬。
740 青年用取来的水洗净了得胜的双手,
他担心粗糙的沙子磨损蛇发的头颅,
在地面铺了叶子和海下生长的植物,
才放上福尔科斯之女梅杜萨的脸。
新采的茎株和湿润的木髓生机未断,
745 夺取了怪物的力量,并在接触中封凝,
枝条和叶子都感到一种陌生的僵硬。
海中仙女们又用更多的植株来尝试
这奇妙的现象,同样的结果令她们惊喜。
当它们育出的种子撒遍大海各处,
750 就成了今日依然保持其特性的珊瑚,[3]
一碰到空气就会变硬,长于水下时
还是枝条,出了海面却变成岩石。
他用草皮为三位神搭了三座祭坛,
左边给墨丘利,善战处女的在右边,
755 朱庇特在中间。他向密涅瓦献上母牛,
向飞鞋神献牛犊,公牛则献给众神之首。[4]
他即刻娶了安德罗墨达,大功得报偿,
嫁妆已多余。许墨奈俄斯和小爱神在前方[5]
挥舞火炬,火焰散发着馥郁的香气。
760 王宫里挂满花环,竖琴声到处流溢,
还有喇叭声、歌声——快乐心灵的幸福
见证。双扇的大门敞开,豁然呈现出
镀金的中庭,刻甫斯手下的达官显贵
纷纷入座,在华丽的宴席上尽享美味。
765 等到所有人已餍足佳肴,酣畅的酒意 珀尔修斯与梅杜萨
让心神飘飞,珀尔修斯便开始问起
此地的风土人情。立刻有人作出
回应,介绍刻甫斯国民的情志习俗。
讲完这些,他说,“勇武的珀尔修斯,
770 现在,求你告诉我,你是以何等血气、
何种手段砍下了那颗蛇发的头颅。”
珀尔修斯说,在寒凉的阿特拉斯山麓,[6]
有一处隐蔽的地方,被坚固的石阵隔绝,
福尔科斯的两位女儿就住在它的[7]
775 入口处,她们却只能共用一只眼睛。
他用巧计,瞅准两人传递的空当,[8]
悄悄伸手抢到它。然后,穿过遥远
偏僻的险径和乱木丛生的陡峭巉岩,
终于抵达戈耳工居所。他看见原野上、
780 道路两边遍布着人和野兽的“雕像”,
它们都被梅杜萨的目光变成石块。
然而,他却用左手所持的黄铜盾牌[9]
安然凝视女怪映照出的恐怖面庞。
等梅杜萨及其群蛇都陷入沉沉梦乡,
785 他砍掉项上的头颅,但从母亲的血中
带翅的珀加索斯兄弟却一起诞生。[10]
青年还讲了漫长旅程的危险经历,
自己从高空俯视过哪些海洋和大地,
又乘着转动的飞鞋到达过哪些星座。
790 众人正听得入神,他戛然而止。即刻,
某位贵族问道,为何众姐妹唯有她
如此不同,长着与蛇群交错的头发。
客人答道,“既然你提了一个好问题,
我就告诉你答案。她的容貌太美丽,
795 是众多男子梦寐以求的争夺对象,
而头发就是她身上最惹人迷恋的地方。
我遇到一些人,都说曾经见过其风姿。
传闻海洋的统治者竟在密涅瓦神庙里[11]
玷污了她。帕拉斯扭过头,以盾牌遮住
800 贞洁的眼睛。她不许事情就此结束,
便将梅杜萨的头发变成丑陋的蛇群。
现在,为了震慑和恐吓自己的敌人,
她仍在胸前放上这些自制的饰品。”
[1] “朱庇特之鸟”指鹰。
[2] 飞鞋(talaria)是绑在脚踝处的翅膀或者有翅膀的一双鞋,是墨丘利的装备,密涅瓦暂时让珀尔修斯使用。
[3] 珊瑚的拉丁语叫curalium,西方古人认为珊瑚是植物,其实它是刺胞动物门珊瑚虫纲海生无脊椎动物。
[4] 朱庇特是神王,理当接受献祭,密涅瓦是促使珀尔修斯出发去杀梅杜萨的神,并为他提供了引导和保护,墨丘利为他提供了飞鞋,所以珀尔修斯感谢这三位神。
[5] 许墨奈俄斯是婚神。
[6] Myers(1994)以772-803行为例,说明奥维德在《变形记》中采用的主要模式借鉴了卡利马科斯的《物因》(Aitia),那就是以神话的形式解释众多名称和现象的由来。所以这里他没有直接讲述珀尔修斯最引以为傲的功劳——杀死梅杜萨,而是以转述的方式处理,并引向一个“物因”式的问与答:梅杜萨的头发上为什么缠着蛇。
[7] 指梅杜萨的姐妹斯忒诺和欧律阿勒。
[8] 这时她们谁都看不见。
[9] 这是密涅瓦自己的盾牌(aegis),借给珀尔修斯使用,作为回报,他砍下的梅杜萨头颅以后就一直镶嵌在这面盾牌上,供女神吓唬敌人。
[10] 指从梅杜萨血中诞生的珀加索斯(Pegasus)和克律萨俄耳(Chrysaor)这两匹飞马。
[11] “海洋的统治者”指涅普顿。