《變形記》第3卷401-500行

omnibus auditur: sonus est, qui vivit in illa.
Sic hanc, sic alias undis aut montibus ortas
luserat hic nymphas, sic coetus ante viriles;
inde manus aliquis despectus ad aethera tollens
405 ‘Sic amet ipse licet, sic non potiatur amato!’
dixerat: adsensit precibus Rhamnusia iustis.
Fons erat inlimis, nitidis argenteus undis,
quem neque pastores neque pastae monte capellae
contigerant aliudve pecus, quem nulla volucris
410 nec fera turbarat nec lapsus ab arbore ramus;
gramen erat circa, quod proximus umor alebat,
silvaque sole locum passura tepescere nullo.
Hic puer et studio venandi lassus et aestu
procubuit faciemque loci fontemque secutus,
415 dumque sitim sedare cupit, sitis altera crevit,
dumque bibit, visae correptus imagine formae
spem sine corpore amat, corpus putat esse, quod unda est.
Adstupet ipse sibi vultuque inmotus eodem[1]
haeret ut e Pario formatum marmore signum.
420 Spectat humi positus geminum, sua lumina, sidus
et dignos Baccho, dignos et Apolline crines[2]
inpubesque genas et eburnea colla decusque
oris et in niveo mixtum candore ruborem
cunctaque miratur, quibus est mirabilis ipse.
425 Se cupit inprudens et, qui probat, ipse probatur,
dumque petit, petitur pariterque accendit et ardet.
Inrita fallaci quotiens dedit oscula fonti!
In mediis quotiens visum captantia collum[3]
bracchia mersit aquis nec se deprendit in illis![4]
430 Quid videat, nescit, sed, quod videt, uritur illo[5]
atque oculos idem, qui decipit, incitat error.
Credule, quid frustra simulacra fugacia captas?
Quod petis, est nusquam; quod amas, avertere, perdes.
Ista repercussae, quam cernis, imaginis umbra est:
435 nil habet ista sui: tecum venitque manetque,
tecum discedet, si tu discedere possis.
Non illum Cereris, non illum cura quietis
abstrahere inde potest, sed opaca fusus in herba
spectat inexpleto mendacem lumine formam
440 perque oculos perit ipse suos paulumque levatus,[6]
ad circumstantes tendens sua bracchia silvas
‘Ecquis, io silvae, crudelius’ inquit ‘amavit?
Scitis enim et multis latebra opportuna fuistis.
Ecquem, cum vestrae tot agantur saecula vitae,
445 qui sic tabuerit, longo meministis in aevo?
Et placet et video, sed, quod videoque placetque,
non tamen invenio: tantus tenet error amantem!
Quoque magis doleam, nec nos mare separat ingens
nec via nec montes nec clausis moenia portis:
450 exigua prohibemur aqua! Cupit ipse teneri!
Nam quotiens liquidis porreximus oscula lymphis,
hic totiens ad me resupino nititur ore;
posse putes tangi: minimum est, quod amantibus obstat.
Quisquis es, huc exi! Quid me, puer unice, fallis
455 quove petitus abis? Certe nec forma nec aetas
est mea, quam fugias, et amarunt me quoque nymphae.
Spem mihi nescio quam vultu promittis amico,
cumque ego porrexi tibi bracchia, porrigis ultro;[7]
cum risi, arrides; lacrimas quoque saepe notavi
460 me lacrimante tuas; nutu quoque signa remittis
et, quantum motu formosi suspicor oris,
verba refers aures non pervenientia nostras.
Iste ego sum! Sensi; nec me mea fallit imago:
uror amore mei, flammas moveoque feroque.
465 Quid faciam? Roger, anne rogem? Quid deinde rogabo?
Quod cupio, mecum est: inopem me copia fecit.
O utinam a nostro secedere corpore possem!
Votum in amante novum: vellem, quod amamus, abesset!
Iamque dolor vires adimit, nec tempora vitae
470 longa meae superant, primoque exstinguor in aevo.
Nec mihi mors gravis est, posituro morte dolores:
hic, qui diligitur, vellem, diuturnior esset!
Nunc duo concordes anima moriemur in una.’
Dixit et ad faciem rediit male sanus eandem
475 et lacrimis turbavit aquas, obscuraque moto
reddita forma lacu est. Quam cum vidisset abire,
‘Quo refugis? Remane nec me, crudelis, amantem
desere!’ clamavit ‘Liceat, quod tangere non est,
adspicere et misero praebere alimenta furori!’
480 Dumque dolet, summa vestem deduxit ab ora[8]
nudaque marmoreis percussit pectora palmis.
Pectora traxerunt roseum percussa ruborem,[9]
non aliter quam poma solent, quae candida parte,
parte rubent, aut ut variis solet vua racemis
485 ducere purpureum nondum matura colorem.[10]
Quae simul adspexit liquefacta rursus in unda,
non tulit ulterius, sed, ut intabescere flavae
igne levi cerae matutinaeque pruinae
sole tepente solent, sic attenuatus amore
490 liquitur et tecto paulatim carpitur igni,
et neque iam color est mixto candore rubori
nec vigor et vires et quae modo visa placebant,
nec corpus remanet, quondam quod amaverat Echo.
Quae tamen ut vidit, quamvis irata memorque
495 indoluit, quotiensque puer miserabilis ‘eheu’
dixerat, haec resonis iterabat vocibus ‘eheu.’
Cumque suos manibus percusserat ille lacertos,
haec quoque reddebat sonitum plangoris eundem.
Ultima vox solitam fuit haec spectantis in undam:
500 ‘Heu frustra dilecte puer!’, totidemque remisit

[1] Adstupet=Astupet=At stupet
[2] et dignos Baccho=dignas Baccho, dignas=digitos Baccho, dignos=dignos Baccho, digitos
[3] mediis=medias
[4] aquis=aquas
[5] quod videt, uritur illo=quod videtur in illo=quod videatur in illo est
[6] levatus=levatos=levata=levatas
[7] tibi=mea
[8] summa vestem deduxit=vestem summo reduxit=summo vestemque reduxit
[9] roseum=rostum=tenuem
[10] colorem=ruborem

所有人卻能聽到她:那是活着的聲音。[1]
他如此捉弄她,如此捉弄其他山林 那喀索斯之死
和水澤出生的寧芙,還有聚集的青年。
於是,某位遭蔑視的男子伸手向天,
405 “讓他自己愛,讓他永不得所愛!”他喊道。
涅墨西斯聽見了,贊同這合理的禱告。[2]
有一處潔凈的山泉,水閃着銀色光澤,
無論牧人、野外的山羊還是其他的
牲口都不曾碰過,沒有任何飛禽
410 走獸攪擾過,樹枝都從未墜入波心。
周圍都是草地,受近旁的池水滋養,
還有樹林,可遮擋烈日,留一份清涼。
狩獵和暑氣讓那喀索斯覺得睏乏,
他被此處的風景和泉水吸引,便躺下,
415 正準備在池邊解渴,另一種焦渴卻誕生,
飲水時,他被水中美麗的影像吸引,
愛上空幻的希望,以為它並非空幻。[3]
他驚愕於自己,表情瞬間凝固,臉
一動不動,彷彿帕洛斯大理石的雕像。[4]
420 他卧在地上,看他的眼睛,雙子星一樣,
看他的頭髮,堪與巴克斯、阿波羅媲美,
看他青春的臉頰,象牙般的頸項,還有嘴,
精緻優雅,雪膚映襯着緋紅的羞色:
他戀慕這一切,其實是戀慕自己的一切。
425 無知地渴求自己,他讚美,卻讚美自己,
他追求,卻追求自己,自己點燃了自己。
多少次,他徒然親吻欺騙他的清泉!
多少次,他將手臂探入水中央,只願
摟住看見的頸項,卻根本抓不到自己!
430 他不知所見為何,但所見卻令他痴迷,
錯誤戲弄着眼睛,卻不斷慫恿眼睛。
輕信的男孩,何必捕捉逃遁的倒影?
你求的無處存在,一轉身,你便失所愛。
你所見不過是物象與水的短暫約會。
435 它沒有實質:你來它就來,你在它就在,
你離開它也離開,如果你還能離開。[5]
吃飯和休息的念頭已經消失在遠方,
他不肯挪動分毫,躺在幽暗的草地上,
用無法饜足的目光凝視着虛幻的影子——
440 眼睛是他的禍根。他稍微抬起身體,
對着環立的森林伸出手臂,高喊,
“森林啊,有誰體會過如此殘酷的愛戀?
你們最清楚,見證過太多情侶的歡愛。
雖然你們度過了無數漫長的年代,
445 可記得從古至今,誰如此慢慢受折磨?
我能看見他,愛慕他,然而看見和愛慕的
卻無法擁有:我的愛被可怕的懸疑囚禁!
更讓我不甘的是,並沒有瀚海、山嶺、
遙遠的道路、銅門高鎖的城牆阻撓,
450 只有淺水在中間!他自己也渴望擁抱!
每次,我只要讓雙唇貼近清澈的池水,
他就會努力向上湊過來,嘴對着我的嘴。
他也想我吻他:我們的障礙微不足道。
無論你是誰,過來!最美的男孩,為何要
455 躲開我,你要去哪裡?我的容貌和年紀
難道你還會鄙薄?寧芙們也為我着迷。
你臉上的熱情預示着令我心動的希望:
我向你伸出手臂,你立刻欣然效仿;
我笑,你也朝我笑;我流淚,我看到你也
460 淌下眼淚;我點頭,你也點頭回應我;
而且,看着你優雅嘴唇的翕動,我猜測,
你說著同樣的話,雖然進不了我耳朵。
原來他是我!我終於明白,不會再受騙。
我愛的是自己,自己既點燃又忍受火焰。
465 怎麼辦?求愛,還是被求愛?何必繼續求?
我所求,無需求:豐盛反讓我一無所有。
多麼希望我能夠擺脫自己的身體!
戀愛者竟然會祈禱:讓所愛之人遠離!
痛苦正奪走我的力量,我生命的時間
470 已所剩無幾,我的花在春天就被掐斷。
死對我不算什麼,反而會讓我解脫,
惟願我死後,我愛的這位仍然活着!
然而同心的兩人將死在同一顆靈魂里。”[6]
他說完,幾欲發狂,又低頭看着自己,
475 漣漣的淚水滴落,池塘漾起水波,
攪亂了倒影。看見它彷彿即將隱沒,
他喊道,“你去哪裡?留下,別狠心拋棄
依然愛你的人!我觸摸不到的東西,
至少允許我看見,供養這可憐的瘋病!”
480 他傷心欲絕,頓然從領口撕開衣襟,
用白如大理石的手掌猛打赤裸的胸膛。
胸膛在拍擊之下顯出玫瑰般的緋紅,
那景象就像有些蘋果,部分偏白,
部分偏紅,或者像葡萄,還未到採摘
485 之時,一串串掛在那裡,綠中透紫。
當池水恢復清亮,他看見自己的樣子,
便再也無法忍受,就如黃蠟遇柔火
熔化,或像早晨的寒霜被太陽的溫熱
漸漸消融,他也被愛情一天天侵蝕,
490 一天天消瘦,被隱藏的火焰緩緩舔舐。
原來雪白與緋紅輝映的膚色,活力,
讓厄科見了就魂不守舍的那些特質,
甚至她曾愛過的身體,都不復存在。
當她看見這一切,雖記恨當初的傷害,
495 卻難免心疼。男孩每次悲嘆“唉”,
她都會發出回聲,反覆地念叨“唉”。
當他用雙手拍打自己的臂膀,她也會
傳回同樣的聲音,彷彿臂膀也被拍。
他如平素凝視着水面,最後的遺言是
500 “男孩,你徒然被愛!”周圍也如此

[1] Griffin(1977)認為,奧維德將厄科和那喀索斯的故事放在一起表現了他講故事的天才。Fränkel(1969)如此概括兩個角色的關聯:“他完全沉溺於自己,無法與別人分享自己;她則完全沒有自己可以與別人分享。”
[2] 涅墨西斯(Nemesis)是希臘神話中的公平和復仇女神,對應的原文是Rhamnusia(拉姆諾斯的女神),因為她在雅典的拉姆諾斯(Rhamnus)有著名的神廟和雕像。
[3] Parry(1964)指出,這裡的描寫暗合《變形記》狩獵與情愛追逐主題的所有要素:獵人形象(那喀索斯)、正午、森林、清澈的水。當這些要素聚齊的時候,在《變形記》的世界裡通常都會發生性暴力、死亡或變形。所以這樣的環境已經暗示了那喀索斯的悲劇結局。我們還可以補充說,和其他同序列故事的不同之處則在於:那喀索斯既是情愛追逐的狩獵者,也是獵物。
[4] 帕洛斯(Paros)是愛琴海上的一個島,在西方古典時代是大理石的主要產地。
[5] Fränkel(1969)評論道,這裡奧維德就像“劇場里一個激動的孩子,想要幫助台上的英雄,大聲提醒他,生怕他掉進陷阱。”
[6] 那喀索斯在池水鏡像中認識自己、愛上自己的行為成為許多精神分析學者和解構主義評論者關注的話題。弗洛伊德從中提煉出著名的“自戀”(Narcissism)概念,拉康的鏡像理論可以在此找到第一個象徵性的例子,Nouvet(1991)、Spivak(1993)和 Gurnham(2004)將他視為沉溺於自我、拒絕與他者發生關聯的典型,認為他受到懲罰理所當然。