omnibus auditur: sonus est, qui vivit in illa.
Sic hanc, sic alias undis aut montibus ortas
luserat hic nymphas, sic coetus ante viriles;
inde manus aliquis despectus ad aethera tollens
405 ‘Sic amet ipse licet, sic non potiatur amato!’
dixerat: adsensit precibus Rhamnusia iustis.
Fons erat inlimis, nitidis argenteus undis,
quem neque pastores neque pastae monte capellae
contigerant aliudve pecus, quem nulla volucris
410 nec fera turbarat nec lapsus ab arbore ramus;
gramen erat circa, quod proximus umor alebat,
silvaque sole locum passura tepescere nullo.
Hic puer et studio venandi lassus et aestu
procubuit faciemque loci fontemque secutus,
415 dumque sitim sedare cupit, sitis altera crevit,
dumque bibit, visae correptus imagine formae
spem sine corpore amat, corpus putat esse, quod unda est.
Adstupet ipse sibi vultuque inmotus eodem[1]
haeret ut e Pario formatum marmore signum.
420 Spectat humi positus geminum, sua lumina, sidus
et dignos Baccho, dignos et Apolline crines[2]
inpubesque genas et eburnea colla decusque
oris et in niveo mixtum candore ruborem
cunctaque miratur, quibus est mirabilis ipse.
425 Se cupit inprudens et, qui probat, ipse probatur,
dumque petit, petitur pariterque accendit et ardet.
Inrita fallaci quotiens dedit oscula fonti!
In mediis quotiens visum captantia collum[3]
bracchia mersit aquis nec se deprendit in illis![4]
430 Quid videat, nescit, sed, quod videt, uritur illo[5]
atque oculos idem, qui decipit, incitat error.
Credule, quid frustra simulacra fugacia captas?
Quod petis, est nusquam; quod amas, avertere, perdes.
Ista repercussae, quam cernis, imaginis umbra est:
435 nil habet ista sui: tecum venitque manetque,
tecum discedet, si tu discedere possis.
Non illum Cereris, non illum cura quietis
abstrahere inde potest, sed opaca fusus in herba
spectat inexpleto mendacem lumine formam
440 perque oculos perit ipse suos paulumque levatus,[6]
ad circumstantes tendens sua bracchia silvas
‘Ecquis, io silvae, crudelius’ inquit ‘amavit?
Scitis enim et multis latebra opportuna fuistis.
Ecquem, cum vestrae tot agantur saecula vitae,
445 qui sic tabuerit, longo meministis in aevo?
Et placet et video, sed, quod videoque placetque,
non tamen invenio: tantus tenet error amantem!
Quoque magis doleam, nec nos mare separat ingens
nec via nec montes nec clausis moenia portis:
450 exigua prohibemur aqua! Cupit ipse teneri!
Nam quotiens liquidis porreximus oscula lymphis,
hic totiens ad me resupino nititur ore;
posse putes tangi: minimum est, quod amantibus obstat.
Quisquis es, huc exi! Quid me, puer unice, fallis
455 quove petitus abis? Certe nec forma nec aetas
est mea, quam fugias, et amarunt me quoque nymphae.
Spem mihi nescio quam vultu promittis amico,
cumque ego porrexi tibi bracchia, porrigis ultro;[7]
cum risi, arrides; lacrimas quoque saepe notavi
460 me lacrimante tuas; nutu quoque signa remittis
et, quantum motu formosi suspicor oris,
verba refers aures non pervenientia nostras.
Iste ego sum! Sensi; nec me mea fallit imago:
uror amore mei, flammas moveoque feroque.
465 Quid faciam? Roger, anne rogem? Quid deinde rogabo?
Quod cupio, mecum est: inopem me copia fecit.
O utinam a nostro secedere corpore possem!
Votum in amante novum: vellem, quod amamus, abesset!
Iamque dolor vires adimit, nec tempora vitae
470 longa meae superant, primoque exstinguor in aevo.
Nec mihi mors gravis est, posituro morte dolores:
hic, qui diligitur, vellem, diuturnior esset!
Nunc duo concordes anima moriemur in una.’
Dixit et ad faciem rediit male sanus eandem
475 et lacrimis turbavit aquas, obscuraque moto
reddita forma lacu est. Quam cum vidisset abire,
‘Quo refugis? Remane nec me, crudelis, amantem
desere!’ clamavit ‘Liceat, quod tangere non est,
adspicere et misero praebere alimenta furori!’
480 Dumque dolet, summa vestem deduxit ab ora[8]
nudaque marmoreis percussit pectora palmis.
Pectora traxerunt roseum percussa ruborem,[9]
non aliter quam poma solent, quae candida parte,
parte rubent, aut ut variis solet vua racemis
485 ducere purpureum nondum matura colorem.[10]
Quae simul adspexit liquefacta rursus in unda,
non tulit ulterius, sed, ut intabescere flavae
igne levi cerae matutinaeque pruinae
sole tepente solent, sic attenuatus amore
490 liquitur et tecto paulatim carpitur igni,
et neque iam color est mixto candore rubori
nec vigor et vires et quae modo visa placebant,
nec corpus remanet, quondam quod amaverat Echo.
Quae tamen ut vidit, quamvis irata memorque
495 indoluit, quotiensque puer miserabilis ‘eheu’
dixerat, haec resonis iterabat vocibus ‘eheu.’
Cumque suos manibus percusserat ille lacertos,
haec quoque reddebat sonitum plangoris eundem.
Ultima vox solitam fuit haec spectantis in undam:
500 ‘Heu frustra dilecte puer!’, totidemque remisit
[1] Adstupet=Astupet=At stupet
[2] et dignos Baccho=dignas Baccho, dignas=digitos Baccho, dignos=dignos Baccho, digitos
[3] mediis=medias
[4] aquis=aquas
[5] quod videt, uritur illo=quod videtur in illo=quod videatur in illo est
[6] levatus=levatos=levata=levatas
[7] tibi=mea
[8] summa vestem deduxit=vestem summo reduxit=summo vestemque reduxit
[9] roseum=rostum=tenuem
[10] colorem=ruborem
所有人却能听到她:那是活着的声音。[1]
他如此捉弄她,如此捉弄其他山林 那喀索斯之死
和水泽出生的宁芙,还有聚集的青年。
于是,某位遭蔑视的男子伸手向天,
405 “让他自己爱,让他永不得所爱!”他喊道。
涅墨西斯听见了,赞同这合理的祷告。[2]
有一处洁净的山泉,水闪着银色光泽,
无论牧人、野外的山羊还是其他的
牲口都不曾碰过,没有任何飞禽
410 走兽搅扰过,树枝都从未坠入波心。
周围都是草地,受近旁的池水滋养,
还有树林,可遮挡烈日,留一份清凉。
狩猎和暑气让那喀索斯觉得困乏,
他被此处的风景和泉水吸引,便躺下,
415 正准备在池边解渴,另一种焦渴却诞生,
饮水时,他被水中美丽的影像吸引,
爱上空幻的希望,以为它并非空幻。[3]
他惊愕于自己,表情瞬间凝固,脸
一动不动,仿佛帕洛斯大理石的雕像。[4]
420 他卧在地上,看他的眼睛,双子星一样,
看他的头发,堪与巴克斯、阿波罗媲美,
看他青春的脸颊,象牙般的颈项,还有嘴,
精致优雅,雪肤映衬着绯红的羞色:
他恋慕这一切,其实是恋慕自己的一切。
425 无知地渴求自己,他赞美,却赞美自己,
他追求,却追求自己,自己点燃了自己。
多少次,他徒然亲吻欺骗他的清泉!
多少次,他将手臂探入水中央,只愿
搂住看见的颈项,却根本抓不到自己!
430 他不知所见为何,但所见却令他痴迷,
错误戏弄着眼睛,却不断怂恿眼睛。
轻信的男孩,何必捕捉逃遁的倒影?
你求的无处存在,一转身,你便失所爱。
你所见不过是物象与水的短暂约会。
435 它没有实质:你来它就来,你在它就在,
你离开它也离开,如果你还能离开。[5]
吃饭和休息的念头已经消失在远方,
他不肯挪动分毫,躺在幽暗的草地上,
用无法餍足的目光凝视着虚幻的影子——
440 眼睛是他的祸根。他稍微抬起身体,
对着环立的森林伸出手臂,高喊,
“森林啊,有谁体会过如此残酷的爱恋?
你们最清楚,见证过太多情侣的欢爱。
虽然你们度过了无数漫长的年代,
445 可记得从古至今,谁如此慢慢受折磨?
我能看见他,爱慕他,然而看见和爱慕的
却无法拥有:我的爱被可怕的悬疑囚禁!
更让我不甘的是,并没有瀚海、山岭、
遥远的道路、铜门高锁的城墙阻挠,
450 只有浅水在中间!他自己也渴望拥抱!
每次,我只要让双唇贴近清澈的池水,
他就会努力向上凑过来,嘴对着我的嘴。
他也想我吻他:我们的障碍微不足道。
无论你是谁,过来!最美的男孩,为何要
455 躲开我,你要去哪里?我的容貌和年纪
难道你还会鄙薄?宁芙们也为我着迷。
你脸上的热情预示着令我心动的希望:
我向你伸出手臂,你立刻欣然效仿;
我笑,你也朝我笑;我流泪,我看到你也
460 淌下眼泪;我点头,你也点头回应我;
而且,看着你优雅嘴唇的翕动,我猜测,
你说着同样的话,虽然进不了我耳朵。
原来他是我!我终于明白,不会再受骗。
我爱的是自己,自己既点燃又忍受火焰。
465 怎么办?求爱,还是被求爱?何必继续求?
我所求,无需求:丰盛反让我一无所有。
多么希望我能够摆脱自己的身体!
恋爱者竟然会祈祷:让所爱之人远离!
痛苦正夺走我的力量,我生命的时间
470 已所剩无几,我的花在春天就被掐断。
死对我不算什么,反而会让我解脱,
惟愿我死后,我爱的这位仍然活着!
然而同心的两人将死在同一颗灵魂里。”[6]
他说完,几欲发狂,又低头看着自己,
475 涟涟的泪水滴落,池塘漾起水波,
搅乱了倒影。看见它仿佛即将隐没,
他喊道,“你去哪里?留下,别狠心抛弃
依然爱你的人!我触摸不到的东西,
至少允许我看见,供养这可怜的疯病!”
480 他伤心欲绝,顿然从领口撕开衣襟,
用白如大理石的手掌猛打赤裸的胸膛。
胸膛在拍击之下显出玫瑰般的绯红,
那景象就像有些苹果,部分偏白,
部分偏红,或者像葡萄,还未到采摘
485 之时,一串串挂在那里,绿中透紫。
当池水恢复清亮,他看见自己的样子,
便再也无法忍受,就如黄蜡遇柔火
熔化,或像早晨的寒霜被太阳的温热
渐渐消融,他也被爱情一天天侵蚀,
490 一天天消瘦,被隐藏的火焰缓缓舔舐。
原来雪白与绯红辉映的肤色,活力,
让厄科见了就魂不守舍的那些特质,
甚至她曾爱过的身体,都不复存在。
当她看见这一切,虽记恨当初的伤害,
495 却难免心疼。男孩每次悲叹“唉”,
她都会发出回声,反复地念叨“唉”。
当他用双手拍打自己的臂膀,她也会
传回同样的声音,仿佛臂膀也被拍。
他如平素凝视着水面,最后的遗言是
500 “男孩,你徒然被爱!”周围也如此
[1] Griffin(1977)认为,奥维德将厄科和那喀索斯的故事放在一起表现了他讲故事的天才。Fränkel(1969)如此概括两个角色的关联:“他完全沉溺于自己,无法与别人分享自己;她则完全没有自己可以与别人分享。”
[2] 涅墨西斯(Nemesis)是希腊神话中的公平和复仇女神,对应的原文是Rhamnusia(拉姆诺斯的女神),因为她在雅典的拉姆诺斯(Rhamnus)有著名的神庙和雕像。
[3] Parry(1964)指出,这里的描写暗合《变形记》狩猎与情爱追逐主题的所有要素:猎人形象(那喀索斯)、正午、森林、清澈的水。当这些要素聚齐的时候,在《变形记》的世界里通常都会发生性暴力、死亡或变形。所以这样的环境已经暗示了那喀索斯的悲剧结局。我们还可以补充说,和其他同序列故事的不同之处则在于:那喀索斯既是情爱追逐的狩猎者,也是猎物。
[4] 帕洛斯(Paros)是爱琴海上的一个岛,在西方古典时代是大理石的主要产地。
[5] Fränkel(1969)评论道,这里奥维德就像“剧场里一个激动的孩子,想要帮助台上的英雄,大声提醒他,生怕他掉进陷阱。”
[6] 那喀索斯在池水镜像中认识自己、爱上自己的行为成为许多精神分析学者和解构主义评论者关注的话题。弗洛伊德从中提炼出著名的“自恋”(Narcissism)概念,拉康的镜像理论可以在此找到第一个象征性的例子,Nouvet(1991)、Spivak(1993)和 Gurnham(2004)将他视为沉溺于自我、拒绝与他者发生关联的典型,认为他受到惩罚理所当然。