《变形记》第2卷801-875行

dissipat et medio spargit pulmone venenum.
Neve mali causae spatium per latius errent,
germanam ante oculos fortunatumque sororis
coniugium pulchraque deum sub imagine ponit
805 cunctaque magna facit. Quibus irritata, dolore
Cecropis occulto mordetur et anxia nocte,
anxia luce gemit lentaque miserrima tabe
liquitur, ut glacies incerto saucia sole,
felicisque bonis non lenius uritur Herses
810 quam cum spinosis ignis supponitur herbis,
quae neque dant flammas lenique tepore cremantur.
Saepe mori voluit, ne quicquam tale videret,
saepe, velut crimen, rigido narrare parenti;
denique in adverso venientem limine sedit
815 exclusura deum. Cui blandimenta precesque
verbaque iactanti mitissima: ‘Desine;’ dixit
‘hinc ego me non sum nisi te motura repulso.’
‘Stemus’ ait ‘pacto’ velox Cyllenius ‘isto’;
caelestique fores virga patefecit; at illi
820 surgere conanti partes, quascumque sedendo
flectitur, ignava nequeunt gravitate moveri.
Illa quidem pugnat recto se attollere trunco,
sed genuum iunctura riget frigusque per ungues
labitur et pallent amisso sanguine venae;
825 utque malum late solet immedicabile cancer
serpere et illaesas vitiatis addere partes,
sic letalis hiems paulatim in pectora venit
vitalesque vias et respiramina clusit;[1]
nec conata loqui est nec, si conata fuisset,
830 vocis habebat iter; saxum iam colla tenebat
oraque duruerant signumque exsangue sedebat;
nec lapis albus erat; sua mens infecerat illam.
Has ubi verborum poenas mentisque profanae
cepit Atlantiades, dictas a Pallade terras
835 linquit et ingreditur iactatis aethera pennis.
Sevocat hinc genitor nec causam fassus amoris:
‘Fide minister’ ait ‘iussorum, nate, meorum,
pelle moram solitoque celer delabere cursu
quaeque tuam matrem tellus a parte sinistra
840 suspicit (indigenae Sidonida nomine dicunt),
hanc pete, quodque procul montano gramine pasci
armentum regale vides, ad litora verte.’
Dixit et expulsi iamdudum monte iuvenci
litora iussa petunt, ubi magni filia regis
845 ludere virginibus Tyriis comitata solebat.
Non bene conveniunt nec in una sede morantur
maiestas et amor; sceptri gravitate relicta,
ille pater rectorque deum, cui dextra trisulcis
ignibus armata est, qui nutu concutit orbem,
850 induitur faciem tauri mixtusque iuvencis
mugit et in teneris formosus obambulat herbis.
Quippe color nivis est, quam nec vestigia duri
calcavere pedis nec soluit aquaticus Auster.
Colla toris exstant, armis palearia pendent;
855 cornua parva quidem, sed quae contendere possis
facta manu puraque magis perlucida gemma.
Nullae in fronte minae nec formidabile lumen;
pacem vultus habet. Miratur Agenore nata
quod tam formosus, quod proelia nulla minetur;
860 sed quamvis mitem, metuit contingere primo.
Mox adit et flores ad candida porrigit ora.
Gaudet amans et, dum veniat sperata voluptas,
oscula dat manibus; vix iam, vix cetera differt.
Et nunc alludit viridique exsultat in herba
865 nunc latus in fulvis niveum deponit harenis;
paulatimque metu dempto, modo pectora praebet
virginea plaudenda manu, modo cornua sertis
impedienda novis. Ausa est quoque regia virgo,
nescia quem premeret, tergo considere tauri,
870 cum deus a terra siccoque a litore sensim
falsa pedum primo vestigia ponit in undis,
inde abit ulterius mediique per aequora ponti
fert praedam. Pavet haec litusque ablata relictum
respicit et dextra cornum tenet, altera dorso
875 imposita est; tremulae sinuantur flamine vestes.

[1] clusit=clausit

全身的骨头深处,并喷洒在肺的中间。
她唯恐这些邪恶的种子飘散得太远,
又让女孩眼前萦绕着姐姐的画面,
婚姻幸福,有英俊的神与她相伴……
805 夸张每一个细节。这些念头激起了
隐秘的痛苦,阿葛劳若丝无论昼夜
都饱受折磨,叹息呻吟,在逐渐消耗中
趋于崩溃,犹如冰伤于暗弱的太阳。
她因为赫尔塞的好运缓缓燃烧,就像 墨丘利与阿葛劳若丝(二)
810 把一堆带刺的野草置于小火之上,
它们不吐出焰苗,却在温热中焚灭。
她经常渴望死,从此不再见到这一切,
经常想在严厉的父亲面前揭发这宗罪。
最后,她决定坐在门槛前,当神再来,
815 就断然不许他进入。墨丘利苦苦哀求,
用尽温和谦卑的言辞,她却说,“住口!
我永远不会从这里挪开,除非你折返。”
“我们都必须守约!”迅疾的墨丘利大喊,
立刻用自己的魔杖开了门。女孩正准备
820 起身,却发现坐下时尚能弯曲的双腿
已经沉重而麻木,再也无法动弹。
她的确竭力挣扎,想直起整个躯干,
但膝盖已经僵硬,寒气漫过指甲,
血脉失去血液,变得苍白可怕。
825 正如无药可救的溃疡总是向各处
弥散,不断征服,扩大感染的区域,
死亡的冬寒也逐渐侵入她的心田,
关闭生命的每条路径,阻断气管。
她并未试图说话,即使想说,也没有
830 声音的通道,岩石已经占据了咽喉。
脸已经凝固,她坐着,一尊无血的雕塑,
石头也并非白色,被她那颗心玷污。
阿特拉斯的外孙惩罚了她渎神的言辞 朱庇特与欧罗巴
和心性,离开这座以帕拉斯命名的城市,[1]
835 扇动飞鞋的翅膀,升入天空。父亲[2]
叫他到一旁,没透露情欲才是原因,
吩咐他,“儿子,你总能完美执行任务。
别耽搁,即刻下界,以你惯常的神速,
从左边仰望你母亲星座的那块土地[3]
840 就是此行的终点,当地人起的名字
叫西顿。去往海边,你在那里会看到[4]
属于国王的牲口在远处山上吃草。”[5]
他说完,牛群已被赶下山,朝着那片
海岸而来。显赫国王的公主喜欢[6]
845 与陪伴的推罗少女在水边流连玩乐。
威仪与情欲总是有冲突,无法和谐
共存于一处。所以众神的父亲和统领
虽用右手挥舞着三舌的电火,虽能
以表情震撼宇宙,却抛下高贵的权杖,
850 换上公牛的形象,与群牛相依相傍,
哞哞鸣叫,在嫩草上徘徊。它分外悦目:
颜色就像最洁净的雪,从未被脚步
污染,也未被运来雨水的南风融化。
颈背的肌肉隆起,颔垂在胸前悬挂,
855 角的确很小,你却可以说像手工制作
一样精致,比宝石还要晶莹明澈。
前额没透出戾气,目光丝毫不可怕,
表情宁和。阿革诺耳的女儿很惊讶,
这头牛如此俊美,而且没有威胁。
860 但它再温柔,最初她还是不敢触摸。
逐渐地,她凑近,将花递到白色的唇边。
恋慕者大喜,吻着她的手,热切期盼
更多的愉悦在后面。它已难忍煎熬:
时而逗弄她,在翠绿的草间四处蹦跳,
865 时而将雪白的腰身卧在金黄的沙滩上;
慢慢消除了少女的戒备,它又把胸膛
贴到她手上摩挲,一会儿又让她抚摸
鲜花环绕的双角。公主甚至勇敢地
骑到这头牛的背上,却不知骑的是谁。[7]
870 神于是一步步离开平陆,靠近大海,
先将伪装成蹄子的脚放进浅水处,
然后径直向里走,驮着战利品滑入
深阔的中央。少女惊惶地望着身后
退却的岸滩,右手紧抓着牛角,左手
875 扶着牛背,飘舞的衣裙在风中颤抖。

[1] Gildenhard-Zissos(2004)指出,在流行的神话版本中,墨丘利都实现了自己的欲望,并且与雅典公主有后。墨丘利将阿葛劳若丝变成石头后,完全可以与赫尔塞同房,但奥维德却没有这样处理,而让他直接离开了雅典。没有同房意味着没有后代,没有后面的世系,奥维德借此象征性地剥夺了雅典的未来。
[2] Keith(1992)详细分析了第二卷531-835行的各个神话,指出它们都与真相、谎言和讲述的主题有关,结构非常细致,充满了语言游戏。这行的“父亲”指朱庇特。
[3] “你母亲星座”指昴星团。
[4] 西顿(Sidonis或Sidon)是古代地中海东岸的重要城市,当时属于腓尼基。
[5] “国王”指阿革诺耳。
[6] “公主”指欧罗巴(Europa或Europe)。
[7] Jacobson(2007)发现,868-869行戏谑地模仿了《埃涅阿斯纪》第一卷中埃涅阿斯诱奸狄多的情节:(1)两处情节都发生在与腓尼基相关的城市;(2)两位女人都是王族;(3)两次都是神的旨意(分别是朱庇特和维纳斯);(4)两次都有神协助(分别是墨丘利和丘比特)。在措辞上,奥维德也有意影射了维吉尔。